Joost Ector
Copyright: Maarten van Haaff
Joost Ector
Copyright: Maarten van Haaff

Thuisloos

5 december 2023, 9:00
Bewijzen kan ik het niet, maar ik vermoed dat het aantal dak- en thuislozen in Rotterdam de afgelopen tijd is toegenomen. Steeds vaker zie ik mannen – vrijwel altijd mannen – wezenloos op bankjes zitten of in beschutte hoekjes op straat liggen, omringd door uitpuilende plastic tassen. Sommige zien er verweerd uit, met haren en baarden in klitten en een huid die gelooid oogt, mogelijk van het vuil. Andere zien er nu nog uit als jij en ik, afgezien van hun lege blik, en herken je pas als ze onverwacht een greep doen in de afvalbak op de stoep of op het perron.

Het zal met mijn beroep te maken hebben dat ik me bijna niets ergers kan voorstellen dan nergens thuis te zijn. Of misschien is het precies andersom en ben ik daarom architect geworden. Hoe dan ook, de gedachte dat er nergens een plek is die je kunt beschouwen als de jouwe of dat die plek wel bestaat maar tijdelijk of voorgoed onbereikbaar is – het is mijn definitie van een nachtmerrie.

Zelfs de nissen in de plint van het Rotterdamse stadhuis worden inmiddels door daklozen als slaapplaats gebruikt. Dat zag ik toen ik op de avond van 22 november van het stembureau terug naar ons appartement wandelde. Ik had de afgelopen maanden, misschien tegen beter weten in, gehoopt op een keerpunt; een nieuw begin, een nieuwe start met frisse ideeën, met nieuw elan. Maar inmiddels was al wel duidelijk wat ons boven het hoofd hing, alleen nog niet dat het zó erg zou worden.

Het ergst lijkt het me als je thuis je ontnomen wordt. Dat kan op veel manieren. Waarschijnlijk is oorlog de allerergste. Gevolgd door natuurgeweld, een veranderend politiek klimaat of het verlies van een baan of een andere steunpilaar. Deze veranderingen overkomen je plotseling, andere voltrekken zich sluipenderwijs. Het besef dat je met je harde werken toch steeds minder in staat bent om de eindjes aan elkaar te knopen. Of dat je in de wijk waar je al dertig jaar woont inmiddels niet meer ’s avonds de straat op durft. Of dat je simpelweg niet meer snapt hoe het dagelijks leven of de wereld om je heen in elkaar zit en er niemand is die de tijd of de moeite neemt om je te helpen. Of dat je niet meer in staat bent om feit en fictie te onderscheiden doordat je online in een moeras van giftige onzin wegzakt. Of dat je acuut tussen wal en schip terecht komt en de regels zo ingewikkeld zijn dat iedereen je wel ziet spartelen maar niemand je kan redden. Of dat je je in de steek gelaten voelt door een overheid die zich jouw lot niet meer lijkt aan te trekken.

De oorzaken van de ontheemding kunnen verschillen en van geval tot geval zelfs van een volstrekt andere orde zijn. Soms zijn die oorzaken niet eens echt maar ingebeeld en niet op feiten gebaseerd maar op angst. Voor de gevoelde wanhoop maakt dat niet uit. Die is altijd reëel.

Daarom is het te makkelijk om nu afstand te nemen van de verkiezingsuitslag door te roepen dat je je niet meer thuis kunt voelen in een land waarin een kwart van de kiezers een stem uitbrengt op een rechtsextremistische pseudo-partij. Dan ontken je hun wanhoop en schrijf je ze feitelijk af. Terwijl: als zij zich op tijd serieus genomen hadden gevoeld, als ze het vertrouwen in een goede toekomst niet hadden verloren, als ze zich nog altijd thuis hadden gevoeld in een redelijk en zorgzaam midden, dan waren ze nooit gevallen voor de verleiding van een valse profeet. Hadden ze zich niet geschaard achter een verkiezingsprogramma vol schijnoplossingen waar de honden geen brood van lusten. En hadden ze zich niet laten opzetten tegen juist die mensen die nog ernstiger ontheemd zijn dan zij zich voelen.

Het is nu aan de winnaar om zichzelf en zijn loze beloften te ontmaskeren. In tegenstelling tot wat hij roept zal hij hoogstwaarschijnlijk proberen zijn verantwoordelijkheid te ontlopen en anderen de schuld van zijn lafheid in de schoenen te schuiven. Dat mogen we niet laten gebeuren, anders komen we nooit van hem af. Hij moet de ruimte en de tijd krijgen om zichzelf te cancelen. Het zal ongetwijfeld een beschamend en pijnlijk schouwspel worden. Hopelijk zal de onvermijdelijke schade beperkt en herstelbaar zijn.

Van het weldenkende brede midden verwacht ik ondertussen een rechte rug en uitgesproken voortvarendheid in het vinden van reële, inclusieve en eendrachtig gesteunde alternatieven. Oplossingen voor de zorgen van alle Nederlanders én degenen die niet zonder onze steun kunnen. Vergeet niet dat we nog altijd in een van de meest welvarende landen ter wereld wonen. We moeten ons hier allemaal samen thuis kunnen voelen. Als het ons niet lukt dan lukt het nergens.


Joost Ector is architect-directeur van Ector Hoogstad Architecten. Voor Architectenweb schrijft Joost Ector iedere maand een column, waarin hij ontwikkelingen die van invloed zijn op het architectenvak van duiding voorziet.
Toon alles

Andere nieuwsberichten

Acht lessen rond de renovatie van sociale woningbouw

Gisteren, 09:00

Team van vijf architectenbureaus maakt winnend ontwerp voor Havenstraat Amsterdam

11 april, 5:38

ING Research verwacht krimp in bouwsector, woningmarkt trekt aan

11 april, 2:59

Boijmans weer even open tijdens Rotterdam Architectuur Maand

11 april, 12:23

Instanties gaan samenwerken bij aanpak woningen aardbevingsgebied

11 april, 4:37

Schuilkerk Ons’ Lieve Heer op Solder is Europees erfgoed

11 april, 3:39

Gemeente Den Haag maakt afspraken voor verduurzaming

11 april, 10:01

Vrees in Zuid-Holland dat De Jonge regie op woningbouw overneemt

10 april, 4:17

Huren mogen niet harder stijgen dan loon óf inflatie plus procent

10 april, 9:40

Inschrijving projecten voor Glas Award 2025 geopend

9 april, 4:37
Joost EctorArchitect
KUBUS | Specialist in BIM-software
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
VELUX Commercial
Sempergreen
EeStairs | Design trappen - Balustrade - Ontwerp en constructie
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland BV
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Knauf Insulation
DUCO Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Kingspan Geïsoleerde Panelen
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf Ceiling Solutions B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
FALK®
Tata Steel Colorcoat®
© 2002 - 2024 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan