Joost Ector
Copyright: Maarten van Haaff
Joost Ector
Copyright: Maarten van Haaff

De ultieme stagiair

2 maart, 9:15
De avocado dook onlangs in twee nieuwsberichten op. Het eerste ging over de geëxplodeerde vraag naar de vruchten, het tweede ging over een mijlpaal in de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. OpenAI, de mede door Elon Musk in 2015 opgerichte AI-denktank, heeft een tool ontwikkeld die in staat is nieuwe beelden te genereren op basis van tekstuele omschrijvingen. De doorbraak van die vertaalslag maakt Dall-E (zo heet de tool, een combinatie van verwijzingen naar de surrealist Dalí en het gevoelige robotje WALL-E uit de gelijknamige Pixar-film uit 2008) tot een grote sprong voorwaarts. Ter illustratie werd een voorbeeld gebruikt van beelden gegenereerd op basis van de tekst ‘een stoel in de vorm van een avocado’. In de beperkte trial-versie kun je zelf naar hartenlust experimenteren met andere combinaties. Je weet niet wat je ziet, laat staat dat je weet wat je ervan moet denken.

Het is moeilijk om met creatieven een goed gesprek te hebben over deze ontwikkelingen, merk ik steeds. De reacties zijn vrijwel zonder uitzondering negatief. Soms wordt die negativiteit ingegeven door een angst voor de toekomst, die ik nog het best verwoord zag als “My God, they’re coming for us!” in de comments bij een online artikel over Dall-E. Deze houding leidt doorgaans tot struisvogelpolitiek. Aan de andere kant is soms juist sprake van een overmatig zelfbewustzijn, dat leidt tot het stellige vertrouwen dat creativiteit iets zodanig diep menselijks is dat AI er tot het einde der tijden een puntje aan zal kunnen zuigen. Beide reacties staan haaks op de verplicht positieve toekomstbeelden van de Tech-goeroes, die deze ontwikkelingen marketen als de ‘democratisering van de creativiteit’, ofwel: straks kan iedereen ontwerpen. Dat gaat er bij de ontwerpersgemeenschap niet in.

Natuurlijk zijn (ook) creatieven – om Kloos te parafraseren – goden in het diepst van hun gedachten. Binnen dat geloof is het idee dat een machine die goddelijkheid zou kunnen evenaren in zichzelf al blasfemisch. Desondanks toch even een voorzichtige suggestie: waarom niet? Zou een kunstmatige intelligentie niet kunnen leren associëren, zelfs met de geavanceerde meervoudige paardensprongen waar we zelf het meest trots op zijn? En misschien is leren voelen inderdaad een stap te ver, maar leren begrijpen hoe onze menselijke gevoelens tot stand komen en wat daarvoor nodig is lijkt me niet bij voorbaat onhaalbaar. Een beetje psycholoog weet daar ook al aardig wat vanaf.

Laten we bovendien eerlijk zijn; niemand van ons scheidt op dagelijkse basis zuiver originele ideeën af. In de meeste gevallen zijn we bezig met het tweaken van bestaande modellen of principes. Alleen al het werken in een traditie, cultuur, mode of een andere code impliceert een omkadering. Een goed idee – origineel of niet – komt daarnaast zelden ineens in afgeronde vorm uit de lucht vallen. Meestal gaat er een vrij rommelig proces aan vooraf waarbij we zoeken en verkennen, proberen en mislukken, en moeten er nogal veel slechte ideeën aan de kant worden geschoven om uiteindelijk uit te komen bij een vondst.

Juist bij het genereren van al die slechte maar bijzonder behulpzame ideeën gaat onze nieuwe vriend en collega Dall-E ons binnenkort helpen. Hij begint als stagiair en wordt al gauw de ideale medewerker, die zonder morren in letterlijk no-time een eindeloze hoeveelheid beelden produceert van een theepot die eruitziet als een gletsjer, een pauw gemaakt van motorfiets (een daadwerkelijke optie in de testmodule), een villa met honderd dakkapellen of varianten voor een houten gevel in de stijl van Kropholler (ik noem maar wat). Geen vraag is hem te bar, hij zit niet in een box en hoeft er dus ook niet eerst uit. In het begin is vrijwel alles wat hij maakt volstrekt waanzinnig, spuuglelijk en waardeloos. Wel moeten we hem nageven: als we de tijd nemen om hem een beetje te begeleiden, luistert hij goed en leert hij vliegensvlug. En wij leren zelf ook. Steeds beter weten we wat we aan hem kunnen vragen en hoe we dat het beste kunnen doen.

Waarschijnlijk zullen we aanvankelijk ontkennen dat hij klusjes voor ons doet, want goddelijkheid blijft de basis van onze geloofwaardigheid. De collega’s die vol trots verkondigen dat ze al met hem samenwerken zal hoon ten deel vallen. De afvallige verraders. Gelukkig zijn we in al onze goddelijkheid verstandig genoeg om op tijd in te zien dat we uiteindelijk zullen (moeten?) toegeven, en dat we tot die tijd de achterstand zo klein mogelijk moeten zien te houden.

Het is nog te vroeg om te voorspellen of Dall-E zich van stagiair zal weten op te werken tot Pritzker Prize-winnaar. Of dat hij eigenhandig alle creativiteit zal uitroeien of voortijdig zal komen te overlijden. Dat is ook niet belangrijk nu. We hoeven niet te weten waar het eindigt om te kunnen zien dat het bijna gaat beginnen.


Joost Ector is architect-directeur van Ector Hoogstad Architecten. Voor Architectenweb schrijft Joost Ector iedere maand een column, waarin hij ontwikkelingen die van invloed zijn op het architectenvak van duiding voorziet.

Andere nieuwsberichten

Dutch Design Week 2021: zoektocht naar nieuwe waarden

22 oktober, 4:00

Flinke opfrisbeurt voor wooncomplex en buitenruimte in Kampen

22 oktober, 2:01

Honderd woningen op Kadasterlocatie in centrum Breda

22 oktober, 11:55

Central Park-toren Utrecht klaar voor ingebruikname

21 oktober, 4:58

Video: Ziptruss

22 oktober, 3:31

Een op vijf nieuwe woningen in Metropoolregio Amsterdam in 2025 van hout

22 oktober, 10:39

ABN AMRO verwacht dat huizenprijzen nog harder oplopen

21 oktober, 10:22

'Laatste test Ocean Cleanup bewijst dat technologie werkt'

21 oktober, 9:33

Amsterdam schrijft tender uit voor kavel 4A Sluisbuurt

20 oktober, 12:10

Bewoners van ruim duizend Rotterdamse straten vergroenen omgeving

19 oktober, 2:26
Joost EctorArchitect
KUBUS BV
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen by ODS
Aliplast Aluminium Systems
Mosa.
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
VELUX Commercial
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
Cosentino The Netherlands B.V.
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco International KG
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
DUCO Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Master Builders Solutions Nederland B.V.
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
FALK® Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel Colorcoat®
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan