Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!
Abonneren
Nee, bedankt
Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project
Kirsten Hannema
Copyright: Maarten van Haaff

De nieuwe kleren van de keizer

17 maart, 9:00
Er was eens een stad die zich liet voorstaan op zijn gedurfde architectuur. De architecten bouwden er hippe, hoge en glimmende gebouwen, maar die begonnen te vervelen. De stad wilde iets nieuws.

Op een dag meldde zich een koopman op het stadhuis met een plan voor een ultraduurzaam gebouw dat bezoekers van heinde en verre zou trekken en betoveren. Hij werd vergezeld door twee architecten die een baanbrekend bouwmateriaal hadden ontwikkeld: onzichtbare bakstenen. Met hun meegebrachte steenpersen begonnen ze – terwijl ze eigenlijk een pantomimespel opvoerden – die ter plaatse te maken. Trots toonden ze de gebakken lucht aan de burgemeester, die zich in de maling genomen voelde. Maar toen viel het kwartje; dit was een briljante stunt!

Op een zichtlocatie aan de rivier werd het ontwerp met veel misbaar zogenaamd gebouwd; van overal kwamen mensen kijken. Toen een oude meneer riep dat het helemaal geen gebouw was, legde een jonge vrouw aan hem uit dat dat juist zo mooi eraan was. Dat de stad inmiddels genoeg bouwwerken had, en ze die beter konden opknappen of hergebruiken. En dat dat ook gold voor spullen, kleding en kliekjes. De oude man knikte, en vanaf dat moment consuminderde iedereen nog lang en gelukkig.

Sprookjes bestaan niet, maar de wens om mensen te bekeren tot een duurzame levensstijl wel. Zo blijkt uit het plan van ondernemer Don Ritzen voor de Shift Landmark: een 30.000 m2 groot ‘duurzaam icoon’ dat aan de Maas moet verrijzen. Vorig jaar organiseerde hij een internationale ontwerpprijsvraag; de vijf finalisten – MVRDV, Mecanoo, Studio Heatherwick, Ecosistema Urbano en Office for Policitical Innovation – presenteerden onlangs hun plannen. Watervallen die langs een rotsgebouw omlaag kletteren, een toren als een koraalrif; de ene render oogde nog wilder dan de andere.

Het voelt als de oude kleren van de keizer. We weten inmiddels dat de bouw van dit soort projecten bijdraagt aan de CO2-uitstoot, en dat ze toerisme, vliegen en consumptie stimuleren. Wat in tegenspraak is met het gestelde doel van een duurzame leefstijl.

Ritzen refereert onder andere aan de Sagrada Familia in Barcelona, een ontwerp waarmee architect Antonio Gaudi zijn tijd ver vooruit was; de constructie bleek destijds niet bouwbaar. Honderd jaar later wordt er nog steeds – met inzet van hogesterktebeton, 3D-software en –printtechnieken – aan gewerkt. Niet alleen het iconische eindbeeld, maar vooral die shift – van handwerk naar moderne technieken – maakt het project zo inspirerend.

Omgekeerd: een gebouw dat over een paar jaar af is, zal snel gedateerd zijn. Denk aan het Huis van de Toekomst in Amsterdam Zuidoost (2003, UNStudio), waar destijds de nieuwste domotica werd getoond. (Dat gebouw was eigenlijk voor vijf jaar bedoeld) In de Shift Landmark wil Ritzen – investeerder in startups – bezoekers onderdompelen in een duurzaam toekomstbeeld dat draait om technische innovaties en groene producten.

Dat hij architectuur wil inzetten als motor voor vernieuwing is prijzenswaardig. Daarbij begrijp ik zijn neiging om te kiezen voor spektakelarchitectuur. De IABR, die inhoudelijk vergelijkbaar is met wat Ritzen voorstelt, heeft nog nooit horden toeristen getrokken. Het brede publiek verlangt naar entertainment, een instagramwaardig moment en een café met goede haverlatte.

Nu wil het toeval dat er in Rotterdam een mislukt project van ondernemer Hennie van der Most wacht op een koper. Van der Most wilde met tweedehands attracties een voormalige afvalcentrale verbouwen tot een pretpark. Dat zou een prachtige – symbolische – plek zijn om, met het nodige spektakel, een shift in gang te zetten. Ik kan me voorstellen dat daar, in samenwerking met de IABR en/of Rotterdam Architectuurmaand, elke een à twee jaar iets nog duurzamers bijgebouwd wordt, zodat een ‘levend’ en lerend project ontstaat.

En als je toch met alle geweld een ‘Sagrada familia’ wil bouwen, bel dan Superuse Studios om bouwmaterialen te oogsten en maak van het winnende plan een waanzinnige afvalkathedraal.

Geef ons een nieuw sprookje!
 
 
Kirsten Hannema is architectuurcriticus en schrijft voor diverse media waaronder De Volkskrant.

Trefwoorden

duurzaamheid column kirsten hannema shift don ritzen prijsvraag

Gerelateerde nieuwsberichten

Andere nieuwsberichten

Vijf finalisten voor Heuvelinkprijs 2026
3 uur geleden

Parkeerplein naast Tilburgse schouwburg maakt plaats voor multifunctionele gebouwen
Vandaag, 11:57

'Zwevend huis' naar ontwerp van Benthem Crouwel in Amersfoortse wijk
Vandaag, 10:54

Nog drie dagen om jouw suggestie voor de Architect van het Jaar 2026 in te sturen
Vandaag, 09:00

Consortium met RxDomi en TU/e ontwikkelt netbewuste woning
3 uur geleden

Minimaal half miljard extra nodig voor verbreding A27
4 uur geleden

RVO constateert laagste groei windenergie op land in jaren
Vandaag, 10:02

Alsemgeest Design & Build en Ferm Architecten gaan verder als één bureau
Gisteren, 13:42

Onderzoek: Nederlander wil verduurzamen, maar vindt het duur
Gisteren, 12:26

Geld voor eigen sociale initiatieven bewoners aardbevingsgebied
Gisteren, 10:33
Ga naar het nieuws-archief
Kirsten HannemaArchitectuurcriticus
KUBUS | Specialist in Archicad
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Kingspan Light & Air
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
VELUX Commercial Benelux B.V.
Sempergreen
Houthandel van Dam
Aluprof Nederland BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
wienerberger
DUCO Ventilation & Sun Control
BEWI IsoBouw
ROCKWOOL B.V.
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Kingspan Geïsoleerde Panelen
GEZE Benelux B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf B.V.
Saint-Gobain Glass Benelux
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
VOLA Nederland BV
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Holonite B.V.
Kronospan
Tata Steel Colorcoat®
Ontwerpers
Lidmaatschappen
Nieuwsbrieven
Leveranciers
Lidmaatschappen
Adverteren

Architectenweb
Over ons
Contact

© 2002 - 2026 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan