Projecten
Producten
Bedrijven
Vacatures
Agenda
Awards
Podcasts
more_horiz
Videos
Magazine
Favorieten
Profiel
Uitloggen
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
Ontwerp voor Shift Embassy
Copyright: MVRDV
‘Shift Embassy lijkt sterk op gefaald Mars One-project’
23 september, 15:25
Architect Lennart Arpots vraagt zich af of het ambitieuze duurzaamheidsicoon
Shift Embassy
in Rotterdam wel gerealiseerd gaat worden. Het project doet hem sterk denken aan het gesneefde plan om een kolonie op Mars te stichten. Daarnaast zet hij zijn vraagtekens bij de manier waarop Shift zijn initiatief voor het voetlicht brengt. “Alles waar Shift en zijn partners aan werken is doordrenkt van AI-gegenereerde inhoud.”
Tekst Lennart Arpots
Sinds april is Rotterdam gegrepen door het megalomane idee om een ‘duurzaamheidsicoon’ ter waarde van 240 miljoen euro te bouwen in de Maasstad. Het gebouw, een product van een ontwerpwedstrijd tussen vijf vooraanstaande architectenbureaus, krijgt de vorm van een grote stapel mossige stenen, en bevat tweehonderd hotelkamers, een plantaardig restaurant en een openbaar park ‘waar kunst en ecologie samenkomen’. Het doel? Bezoekers laten ontdekken hoe een mooiere wereld eruit kan zien. Donderdagavond komen initiatiefnemers, ontwerpers, bewoners en anderen samen in een uitverkocht Keilepand
om het plan te bespreken
.
Het is een controversieel plan: binnen en buiten de architectenwereld wordt de vraag gesteld of dit (een functieloos gebouw van 25.000 vierkante meter) echt is wat een duurzame toekomst nodig heeft. Wouter Vanstiphout wijdde er
een kritisch artikel
aan in De Architect, maar ook de landelijke media
stelden de vraag
wat hun lezers van het ontwerp vinden. Winy Maas, enfant terrible van de hedendaagse architectuur,
vindt het geweldig
dat het ontwerp van zijn bureau zoveel aandacht krijgt. En Don Ritzen, degene die het allemaal heeft bekokstoofd, mag ook in zijn handjes knijpen met zoveel publiciteit.
Mars One
Het doet mij angstaanjagend veel denken aan het controversiële megalomane project van een andere Nederlandse ‘impact entrepreneur’. In 2011 lanceerde Bas Lansdorp het plan om een kolonie te stichten op de planeet Mars. Het was in feite een enkele ruimtereis, hetgeen het plan zeer spraakmakend maakte vanwege het ethische vraagstuk: heb je als initiatiefnemer van een ruimtemissie ook de verantwoordelijkheid je bemanning veilig thuis te brengen?
De bemanning zou worden geworven via online sollicitaties en de reis gefinancierd door de verkoop van televisierechten, wat natuurlijk bijdroeg aan de controverse. Tweehonderdduizend potentiële bemanningsleden meldden zich voor het enkeltje Mars. De televisierechten werden voor hoge bedragen verkocht, want natuurlijk woog het financiële risico van afgelasting niet op tegen de onvoorstelbare marketingpotentie van een realityshow over de eerste reis naar Mars.
Later bleek dat de sollicitanten tijdens de volgende selectierondes voornamelijk werden gestuurd richting het kopen van Mars One merchandise, om zo verder te komen in het proces. Het onhaalbare project werd vervolgens uitgesteld en uitgesteld. Naar eigen zeggen werkte Mars One samen met SpaceX, die dat meermaals heeft ontkend. In 2016 kwam het initiatief via een omweg op de beurs, waar het naar verluidt werd gebruikt voor frauduleuze doeleinden. Mars One stierf begin 2019 een stille dood, en Lansdorp kon vertrekken met driehonderdduizend euro aan gedoneerde fondsen.
Rookgordijnen
Shift Embassy heeft sterke gelijkenis met het gefaalde Mars One-project. Ook hier hebben we het over een onverwacht en wijd gepubliceerd initiatief, dat wordt geleid door een mysterieuze
startup investor
. Achter Shift, volgens Architectenweb
een sociale onderneming
, gaat een wirwar van stichtingen en bv’s schuil die onderlinge hiërarchie en verwantschappen hebben. Op de website Shift.world wordt vooral aandacht besteed aan de ANBI-stichting Shift Community. Los van deze liefdadigheidsstichting staat een Stichting Administratiekantoor (STAK), eigendom van ‘co-owners’. Naar deze co-owners is Ritzen naarstig op zoek: op de
‘join’-pagina
wordt gezegd: “Goed nieuws. Je kunt straks mee-investeren en meedoen in het bouwen van een mooiere toekomst.” Het STAK is echter een stichtingsvorm die als doel heeft eigendom en zeggenschap te scheiden: het geld van de investeerders kan door Ritzen naar eigen inzicht worden besteed.
Onrealistisch
Of er dan daadwerkelijk iets gerealiseerd gaat worden is maar de vraag. Artificial Intelligence - an sich geen verwerpelijk instrument - wordt door Shift ingezet om gemakkelijk grote uitspraken en spraakmakende beelden te publiceren. Alles waar Shift en zijn partners aan werken is daardoor doordrenkt van AI-gegenereerde inhoud. De promotieafbeeldingen van het plan van Maas zelf zijn ook gegenereerd met AI; Rotterdam Rocks, zoals het gebouw gaat heten, geniet daarmee evenveel geloofwaardigheid als het ludieke plan The Peak, van Tommy Spano. Maar terwijl Spano vooral vrijwillige bijdragen zoekt van experts, met als doel bij het publiek een breder denkkader te scheppen voor de Rivoli-locatie, is Ritzen uit op geldelijke bijdragen van het publiek zelf voor de bouw van luchtkastelen.
Terwijl de Rivoli-locatie echt bestaat, is de inpassing van Rotterdam Rocks in de wijk Waterkant ook slechts een weinig waarheidsgetrouwe weergave uit de koker van AI. Sterker nog, er is geen enkele aanleiding voor een enorm museum opgenomen in het stedenbouwkundig plan Waterkant. Het gebouw zou moeten verrijzen op de plaats waar in het plan een fors woongebouw wordt voorgesteld. De culturele faciliteiten waar in het plan waarde aan wordt gehecht, zijn gericht op straatcultuur, sociaal ondernemers en talentontwikkeling voor jongeren, niet op een duurzaamheidsicoon.
Fictieve partners
Shift probeert geloofwaardigheid te creëren door honderden Nederlandse buurtinitiatieven op zijn website te plaatsen. Echter zijn ook al deze teksten en afbeeldingen met AI gegenereerd. Het is onwaarschijnlijk dat alle initiatieven er zelf bewust van zijn hier met naam en toenaam te worden genoemd. Stadskwekerij de Kas liet me weten zich niet te kunnen heugen ooit te zijn benaderd. Hotspot Hutspot reageerde verrast op de online vermelding en noemde deze ‘ongepast’.
Shift maakt mooie sier met al deze geïmpliceerde samenwerkingen en suggereert met Rotterdam Rocks iets te maken waar al deze initiatieven behoefte aan hebben. Ik vraag mij af of BlueCity en het Grondstoffenstation op het Afrikaanderplein echt gebaat zijn bij een ‘duurzaamheidsicoon’ met tweehonderd hotelkamers.
Het persbericht van de prijsvraagwinst door MVRDV op 21 juli dit jaar riekt ook naar AI-gegenereerde inhoud. De website van het door Shift ingeschakelde
pr-bedrijf
, gevestigd in Praag en gerund door één persoon, is ook grotendeels met AI gegenereerd, inclusief de foto’s van de bedrijfsleider zelf.
Tech-cult
Ook alle teksten en afbeeldingen op Ritzens eigen website - We Are Impact Collective - zijn met AI gegenereerd. De enige echte foto’s op de site - op de pagina over de
community
- tonen sessies waarbij alleen de kernteamleden zelf aanwezig zijn. Een van hen is de auteur van het boek
We, Myself & A.I.
(2018). De ‘Impact Explorer Newsletter’ staat vol met vage projecten, zelfhulpadviezen, AI-gegenereerde beelden van Kenia en Bhutan… De LinkedIn-pagina zoekt vooral engagement met de kernteamleden zelf, de website bevat werkelijk ondoorgrondelijke taal. Het is een cult-achtige vertoning.
Nieuwe app
Wat nog maar weinigen hebben opgemerkt is dat de website van Shift te pas en te onpas een nieuwe app aan de man probeert te brengen: “Jouw gids voor een duurzamer leven”, aldus de beschrijving. De app verbindt persoonlijke doelen aan aanwezige buurtinitiatieven en berekent jouw impact op het milieu. Is dit dan de eigenlijke business case waar startupgoeroe Ritzen momenteel aan werkt? 250.000 euro voor een ontwerpprijsvraag als publiciteitsstunt is het investeringsrisico waarschijnlijk wel waard, wanneer het mogelijke resultaat een succesvolle platform-app kan zijn á la Too Good To Go (in 2024 een omzet van honderd miljoen euro). Dan hoef je dat duurzaamheidsicoon misschien helemaal niet te bouwen.
Mars Two
Een zeer groot, ambitieus en kostbaar initiatief dat het publiek voor belangrijke maatschappelijke vraagstukken stelt: Is de oplossing voor de klimaatcrisis werkelijk te vinden in een groot nieuw gebouw? Is een beschimmelde drol de juiste vorm voor een duurzaamheidsmuseum? Is de 240 miljoen niet beter te investeren andere dingen?
Ik hoop dat het publiek dat donderdag in het Keilepand samenkomt zich niet laat afleiden door dit soort algemene vragen. Het is namelijk dezelfde truc als Lansdorp zijn Marsmissie. Lansdorp gaf uiteindelijk wel toe dat zijn ruimtereis voornamelijk fictie was, al duurde het maar liefst acht jaar voordat het hardnekkige plan echt gestorven was.
Het is jammer dat zoveel media-outlets, ontwerpbureaus, investeerders en zelfs Carice van Houten zich voor het karretje laten spannen van een zo overduidelijk schimmige operatie. Men gaat er maar in mee omwille van de grote publiciteit tegenover zeer weinig gevraagde inzet, maar wat ze vergeten is dat de soep zo steeds heter wordt geserveerd totdat iemand zijn vingers eraan gaat branden. Volgens Bob Richters van Hotspot Hutspot is het voorgestelde gebouw een digitale
kanker
: “Het is kwaadaardig. Het is schadelijk voor hardwerkende impact-ondernemers om op deze manier met hen een loopje te nemen en zich te verschuilen achter gebakken lucht.”
Voor nu houdt Ritzen ons gegijzeld met niet veel meer dan zijn dromen van een AI-wereld en een app voor buurtinitiatieven. Hopelijk worden we niet in 2034 wakker met het besef ons geld te hebben geïnvesteerd in Mars Two.
Lennart Arpots is architect bij
Studio AAAN
, initiatiefnemer van
Oud House
, en als auteur bekend van
De Woonestafette
. Hij schrijft dit stuk op persoonlijke titel.
Trefwoorden
shift embassy
don ritzen
lennart arpots
rotterdam
Best gelezen
1
Hoogste elftallen van Ajax nemen nieuw gebouw op De Toekomst in gebruik
woensdag, 11 november
2
Plan voor wijk met 2.300 woningen op terrein Máxima MC Eindhoven
woensdag, 11 november
3
Rinske Wikkerink verlaat Kraaijvanger en begint eigen bureau
dinsdag, 10 november
4
Lunchevents rond parametrisch ontwerpen en overkoepelende systemen voor AI op Digibouw 2026
woensdag, 11 november
5
Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam
vrijdag, 13 november
Gerelateerde nieuwsberichten
Carbon Stories organiseert debat over Shift Embassy
24 juli
MVRDV wint prijsvraag voor Shift Embassy in Rotterdam
21 juli
Column
De nieuwe kleren van de keizer
17 maart
Finalisten presenteren ontwerp voor Shift Landmark in Rotterdam
4 maart
'Landmark' voor duurzame toekomst komt in Rotterdamse wijk Waterkant
26 november 2025
MVRDV en Mecanoo bij finalisten in architectuurcompetitie voor ‘landmark’
7 mei 2025
Nederlandse onderneming lanceert internationale architectuurprijsvraag voor 'landmark' klimaatactie
15 januari 2025
Carbon Stories organiseert debat over Shift Embassy
24 juli
MVRDV wint prijsvraag voor Shift Embassy in Rotterdam
21 juli
Column
De nieuwe kleren van de keizer
17 maart
Finalisten presenteren ontwerp voor Shift Landmark in Rotterdam
4 maart
'Landmark' voor duurzame toekomst komt in Rotterdamse wijk Waterkant
26 november 2025
MVRDV en Mecanoo bij finalisten in architectuurcompetitie voor ‘landmark’
7 mei 2025
Nederlandse onderneming lanceert internationale architectuurprijsvraag voor 'landmark' klimaatactie
15 januari 2025
Toon alles
Andere nieuwsberichten
Kabinet zet in op slim combineren functies en opgaven in nieuwe Nota Ruimte
Gisteren, 14:54
In de maandag gepresenteerde Nota Ruimte zet het kabinet in op het ‘slim’ combineren van functies bij de verschillende ruimtelijke opgaven. Ook worden er tien extra grootschalige woningbouwlocaties aangewezen.
Design Museum Den Bosch toont architectonische platenhoezen
Gisteren, 12:17
Op zaterdag 28 november start in Design Museum Den Bosch de tentoonstelling Plaat en Hoes. In de expositie zijn meer dan driehonderd platenhoezen te zien, waarop architectuur is ingezet om een wereld rond muziek te creëren.
Rietveldprijs 2026 toegekend aan Wisselspoor Blok 10
Gisteren, 10:26
Wisselspoor Blok 10 in Utrecht, naar van Arons en Gelauff architecten, is onderscheiden met de Rietveldprijs 2026. De Truus Schröderprijs voor goed opdrachtgeverschap ging naar Jebber/SSH voor Baobab.
Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam
13 november, 3:47
Op de Peperkliplocatie in Schiedam-Oost, waar nu nog een basisschool staat, komt een dubbel blok met onder meer 232 woningen. MoederscheimMoonen Architects en Orange Architects ontwerpen elk een deel van het Peperkwartier.
Versneld afscheid fossiel in eerste versie slottekst klimaattop
Gisteren, 16:07
Ook wordt erin herinnerd aan de eerdere afspraak om ‘een transitie weg van fossiele brandstoffen in energiesystemen’ te maken.
Boskalis-eigenaar HAL mag bouwconcern VolkerWessels overnemen
Gisteren, 15:28
Investeerder HAL mag bouwconcern VolkerWessels inlijven op voorwaarde dat verschillende bedrijfsonderdelen worden afgestoten.
Mathenesse aan de Maas wint de Van der Leeuwprijs 2026
13 november, 2:15
Bij dit initiatief worden bewoners, ondernemers en andere partijen in de Rotterdamse wijk Mathenesse bij elkaar gebracht via huiskamerconcerten, het jaarlijkse Lentefeest, groene initiatieven en bewonersbijeenkomsten.
Tekort aan ruimte dreigt voor Gelderse bedrijven aan het water
13 november, 9:40
Movares stelt dat het beter beschermen en benutten van bestaande terreinen een eerste stap naar verbetering zou kunnen zijn.
Juridisch experts: investeringsverdragen remmen klimaatbeleid
12 november, 1:27
Internationale investeringsverdragen zitten klimaatbeleid in de Europese Unie te vaak dwars, vindt een groep van tientallen juridisch experts.
Komst Gelders Museum vrijwel rond, provincie trekt extra geld uit
12 november, 9:36
Het nieuw op te zetten Gelders Museum in Zutphen lijkt er definitief te komen.
Ga naar het nieuws-archief
1
0
0
0
Voor een optimale gebruikservaring plaatst Architectenweb functionele cookies. Wat de verschillende cookies precies doen leggen we uit in een
overzicht
. Cookies van social media kun je optioneel
aanzetten
.
Akkoord
Instellingen
Feedback
Feedback
Wij horen graag jouw feedback. Laat je reactie achter en eventueel jouw e-mail adres.
Reactie
Verstuur