Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!
Abonneren
Nee, bedankt
Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project
Kirsten Hannema
Copyright: Maarten van Haaff
Kirsten Hannema
Copyright: Maarten van Haaff

Constructieve actie

16 mei 2023, 9:00
Met duizenden zijn ze naar het Haagse Malieveld gekomen: architecten, stedenbouwers en landschapsontwerpers, hun auto’s en aanhangwagens gevuld met hout, tentdoek en 3D-printers. Ter plaatse beginnen ze paviljoens te timmeren en te printen, sommigen komen met complete tiny houses. Binnen enkele dagen verandert de grasvlakte in een compacte, zelfvoorzienende nederzetting, met straten en een centraal plein waar spandoeken hangen: ‘Ontwerpend lossen we de woningcrisis op’ en: ‘Ruimtelijke ordening NU!’

Zo stel ik me het aanstaande landelijke architectenprotest voor, als een explosie van creatieve energie en daadkracht.

Mijn verbeelding werd geprikkeld tijdens een jurytour waaraan ik deelnam. De bezochte projecten alsook het weinig fraaie uitzicht vanaf de snelweg, met omgekeerde vlaggen, distributiecentra en weiden vol zonnepanelen, waren voer voor felle discussies. Toen de gemoederen over het schijnbare gebrek aan ruimtelijke ordening opliepen, vroeg een jurylid – geen architect – waarom architecten dan niets van zich laten horen. “Waarom maken jullie geen oorlog?”

Het gesprek viel stil. Oorlog? Architecten ‘vechten’ hooguit om een bepaalde baksteen of een detail in een project te krijgen. Wel ken ik voorbeelden van verbaal geweld. Denk aan de film The Competition (Angel Borrego Cubero, 2013), waarin Norman Foster, Frank Gehry, Jean Nouvel, Dominique Perrault en wijlen Zaha Hadid strijden om de ontwerpopdracht voor een Nationaal Museum in Andorra. In een scène op Nouvels bureau vloekt en scheldt de Franse sterarchitect zijn team de huid vol als de tekeningen niet aan zijn verwachtingen voldoen.

De film was misschien niet zo bedoeld, maar kun je opvatten als een pamflet tegen de manier waarop ontwerpopdrachten worden toegewezen, via wedstrijden waarin architecten elkaar beconcurreren. Vaak krijgen ze daarvoor een zeer beperkte vergoeding, terwijl jonge medewerkers nachten doorhalen om de gevraagde producten op tijd af te krijgen. Ik spreek regelmatig architecten die zich daar boos over maken, al blijven de meesten meedoen aan prijsvragen; hoe moeten ze anders aan werk komen?

Andere kwesties waarover architecten – off the record – hun woede uiten, betreffen ideeën die gejat worden, of via de kleine lettertjes in het contract worden ‘overgedragen’ aan de opdrachtgever. Zorgen zijn er ook over het effect van de stikstofcrisis die door de overheid maar niet oplost wordt, waardoor bouwprojecten nu worden stopgezet. Stijgende rentes en bouwprijzen dragen bij aan de onzekerheid, architectenbureaus zien opdrachten vertragen. Op een aantal bureaus vallen inmiddels ontslagen, terwijl de angst groeit dat als projecten straks weer op gang komen, er onvoldoende ontwerpers paraat staan.

Kortom, er is veel om aan de kaak te stellen, zeker omdat het uiteindelijk zaken betreft die ons allemaal aangaan: het lenigen van de woningnood, verduurzaming van de landbouw, de energietransitie. Maar terwijl boeren, onderwijzers en milieuactivisten de afgelopen jaren naar Den Haag togen om te vertellen dat zij het niet langer pikken, en zorgpersoneel, medewerkers op Schiphol en arbeidskrachten in de distributiecentra van Albert Heijn met stakingen betere arbeidsvoorwaarden afdwingen, wordt in de architectuur slechts geklaagd voor eigen parochie.

Architecten willen niet als lastige types overkomen, of het vermoeden wekken dat het niet lekker gaat met hun bureau. En: in de basis zijn ze blij met wat ze doen, met dat ze een bijdrage kunnen leveren aan de gebouwde leefomgeving. Alleen: als je bij de woningdeals die de minister maakt niet aan tafel zit, valt er weinig bij te dragen.

Er zijn al veel lokale actieprogramma’s, van het Ministerie van Maak, tot de lezingenreeks Ruimtelijke Ordening NU die stedenbouwkundige Riek Bakker met Het Nieuwe Instituut en de Akademie van Kunsten organiseert. Het College van Rijksadviseurs, de BNA, BNI, IABR, ontwerpopleidingen en architectuurcentra kunnen zich daarbij aansluiten voor een landelijke actiedag. De datum lijkt me evident: 18 juni is de Dag van de Architectuur.


Kirsten Hannema is architectuurcriticus en schrijft voor diverse media waaronder De Volkskrant.
Toon alles

Andere nieuwsberichten

'Sociaal ensemble' door Arons en Gelauff vervangt verouderde portiekflats Amsterdam Nieuw-West

3 uur geleden

Rotterdam regelt ruimtelijk beleid op binnenstedelijke Nieuwe Maas in Wateratlas

Vandaag, 11:19

Gesloten recreatieverblijf de Ooggetuige maakt toch contact met buitenwereld

12 juli, 1:26

Uitkijkpunt biedt zicht op renovatiewerkzaamheden Binnenhof

12 juli, 9:22

Erik Schotte vertrekt bij LIAG architecten en bouwadviseurs

Vandaag, 12:11

Adviesraden tegen kabinet: Nederlanders moeten meer bewegen

Vandaag, 10:31

Architecten aan de Maas overgenomen door Volantis Groep

12 juli, 2:28

Architect gezocht voor laatste fase renovatie Rubenssite Antwerpen

12 juli, 11:33

Onderzoek: woningtekort groeit door toename aantal huishoudens

12 juli, 10:08

Ontwikkelaar Edge verwerft Cross Towers op de Zuidas

11 juli, 2:52
Kirsten HannemaArchitectuurcriticus
KUBUS | Specialist in BIM-software
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
VELUX Commercial Benelux B.V.
Sempergreen
EeStairs | Design trappen - Balustrade - Ontwerp en constructie
Aluprof Nederland BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland BV
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Knauf Insulation
DUCO Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Kingspan Geïsoleerde Panelen
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf Ceiling Solutions B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
FALK®
Tata Steel Colorcoat®
© 2002 - 2024 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan