Projecten
Producten
Bedrijven
Vacatures
Agenda
Awards
Podcasts
more_horiz
Videos
Magazine
Favorieten
Profiel
Uitloggen
Kirsten Hannema
Copyright: Maarten van Haaff
Een écht gebouw, dat raakt
20 januari, 9:35
Regelmatig gebeurt het dat ik een gebouw mooi, vernieuwend of inventief vind, maar soms raakt architectuur recht in het hart. Het overkwam mij vorige maand, toen ik in een dorpje nabij Wenen het project VinziRast am Land bezocht; winnaar van de internationale Ammodo Architecture Award voor sociale architectuur. Het betreft een radicale transformatie: een voormalig luxehotel is door het Weense bureau gaupenraub+/- verbouwd tot een
woon-werkgebouw voor daklozen
.
Ik was ontroerd door de bevlogenheid van architecten Alexander Hagner en Ulrike Schartner, die gaupenraub in 1999 oprichtten. Hagner groeide op in een dorpje in Zuid-Duitsland, waar dakloosheid niet bestond, vertelde hij. Toen hij voor een bouwkundestudie verhuisde naar Wenen en daar mensen op straat zag leven, beloofde hij zichzelf: als ik architect ben, ga ik iets doen. Twintig jaar geleden las hij in de krant dat de vereniging Vinzenzgemeinschaft St. Stephan in Wenen een hospice voor zieke dakloze mensen wilde realiseren, en bood hij zijn hulp aan. Sindsdien verdelen ze bij gaupenraub hun uren; tweedere van de tijd gaat naar commerciële projecten, een derde naar pro bono werk, voor kwetsbare groepen.
Wat mij ook trof, is hoe de architecten hun ontwerpen realiseren met hergebruikte bouwwerken en materialen. Niet alleen vanwege duurzaamheid, en de beperkte budgetten voor dit soort projecten, maar vooral ook omdat een bestaand gebouw de kans biedt om mensen vanaf het begin bij het bouwproject te betrekken. Het vervallen hotel hebben ze samen met de toekomstige bewoners en vrijwilligers van de vereniging verbouwd. De ontwerpers zien dat voormalig daklozen, die vaak een last met zich meedragen, zich beter kunnen identificeren met een pand met geschiedenis en materialen met ‘littekens’ dan met glimmende nieuwbouw. Zoals de locatiemanager zei: “We wilden een echt gebouw.”
Het interieur van het luxehotel was afgewerkt met nepnatuursteen en een verlaagd plafond. Het is volledig gestript; het bouwpuin is hergebruikt als vulmateriaal onder de bestrating van het nieuw aangelegde terras. Het betonnen casco en de installaties zijn in het zicht gelaten, de ruimtes ingericht met tweedehands meubels. Niet in een ruig-romantische of ecohippe look, maar gewoon gezellig.
“In plaats van een bepaalde stijl bekroont de Ammodo Award een bepaalde ethiek: een architectuur die zich richt op zorgzaam beheer, collectieve inzet en herstel van het maatschappelijke en ecologische weefsel”, zegt architect en jurylid Andres Jaque. Dat wil niet zeggen dat vormgeving onbelangrijk is; de architecten hebben duidelijk aandacht besteed aan het landschapsontwerp, de plattegrond en de detaillering van de gebouwen.
Dit project raakt aan de essentie van architectuur: mensen een dak boven het hoofd bieden. Maar daklozen hebben meer nodig om terug te keren in de samenleving: werk, en een gemeenschap. Daarom hebben de architecten – met gedoneerde gebouwen en materialen – een kippenschuur en een kas op het terrein gebouwd. De kippenpoep wordt gebruikt voor het bemesten van gewassen op het land en in de kas; de oogst wordt verkocht en verwerkt tot producten voor in
farmshop
. Daarnaast halen de bewoners inkomsten uit het gastenverblijf, waar wandelaars kunnen overnachten en bedrijven vergaderen of een seminar organiseren. Met het verdiende geld betalen ze de huur van hun woonruimte.
“Liefde, zorg, plezier en werk; hier wonen geeft me heel veel”, vertelde een van de bewoners. Dat architectuur zo veel waarde kan bieden, is geweldig. Zou het niet mooi zijn als ontwerpers veel meer bij dit soort projecten betrokken worden? Het lijkt mij ergens ook logisch, om juist voor diegenen die dat het allermeest nodig hebben een onderdak te ontwerpen. Maar ik realiseer me dat architecten normaal gesproken huizen bouwen voor mensen die al wel ergens wonen.
Bekijk het ontwerp van gaupenraub+/- voor VinziRast am Land
Kirsten Hannema is architectuurcriticus en schrijft voor diverse media waaronder De Volkskrant.
Trefwoorden
kirsten hannema
oostenrijk
ammodo architecture award
daklozen
column
woningbouw
wenen
Best gelezen
1
Plan voor wijk met 2.300 woningen op terrein Máxima MC Eindhoven
woensdag, 11 november
2
Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam
vrijdag, 13 november
3
Muntgebouw start tweede leven als multifunctioneel complex
donderdag, 12 november
4
Studioninedots transformeert terrein textielfabriek tot woon- en werkomgeving
donderdag, 12 november
5
Woningbouwproject Verra van MVRDV in Boston opgeleverd
vrijdag, 13 november
Gerelateerde nieuwsberichten
Grote steden luiden noodklok om daklozenproblematiek
17 september
Column
Leren van Santos
17 februari
Column
In het noodpakket hoort een Defensiebouwmeester
16 december 2025
Column
De nieuwe kleren van de keizer
17 maart
Column
Centra van democratie
18 november 2025
Column
Kleur bekennen
21 april
Column
De vergeet-paradox
21 oktober 2025
Column
Bedankt huis, voor je vriendschap
19 mei
Column
Een kwestie van onderhoud
16 september 2025
Column
Slecht gejat
17 juni 2025
Column
Over de brug
15 september
Column
De architectuurbiënnale is geen guilty pleasure
20 mei 2025
Column
Werk aan de kerk
20 oktober
Column
Over het nut van nutteloze bouwwerken
15 april 2025
Column
Architectuur als exportproduct: nobel, nuttig, of nuttige idioten?
Gisteren, 09:00
Platform Kantooropgave
18 maart 2025
Column
Durf klein te denken
18 februari 2025
Column
Vormt de mens zijn omgeving, of de omgeving eerst de mens?
21 januari 2025
Column
Ga op zoek naar het jottum-gevoel!
17 december 2024
Column
AI als Zwitsers zakmes van de architect
19 november 2024
Maakt architectuur gelukkig?
15 oktober 2024
Mijn reis met Berlage
17 september 2024
Glas voor de geest
18 juni 2024
Terug/vooruit naar 1978
21 mei 2024
Bouwen, burgers, bezwaren
16 april 2024
Zwelgen in comfort
19 maart 2024
De Friends Experience
20 februari 2024
Alisons kerstkaarten
19 december 2023
Ad fundum
20 november 2023
Nieuwe ronde, nieuwe prijzen
17 oktober 2023
Echte architecten
19 september 2023
Genieten
20 juni 2023
Constructieve actie
16 mei 2023
Van Sisyphus naar Sneeuwbaleffect
18 april 2023
Wachtkamers
21 maart 2023
Een kind moet je loslaten, een gebouw ook
21 februari 2023
Gentrificatie-compensatie
24 januari 2023
Meer liefde
13 december 2022
Maar nooit zoals je denkt
15 november 2022
Lekker loeren
18 oktober 2022
Krolls (on)gelijk
20 september 2022
T-koppelstuk
21 juni 2022
Grensverleggend
17 mei 2022
De moraal van het inclusieve verhaal
19 april 2022
Ontsnappingsruimte
15 maart 2022
Een les in nederigheid
15 februari 2022
Over hoe en wat
18 januari 2022
Valse nostalgie
21 december 2021
Makkelijker kunnen we het niet maken
16 november 2021
Disneyficatie: scheldwoord of geuzennaam?
19 oktober 2021
Ronchamps op de Zuidas
21 september 2021
Biofobie
15 juni 2021
Wildgroei
18 mei 2021
Erfgoedlogica
20 april 2021
Een duurzame architectuur kent een winst- én verliesrekening
16 maart 2021
Vormenspel
16 februari 2021
Trafo
19 januari 2021
Een beter normaal
15 december 2020
Architectuurgeweld
17 november 2020
Ongemak
20 oktober 2020
Druk op het dak
15 september 2020
Uitzichtloos
16 juni 2020
Alcoholist, pater, architect
19 mei 2020
Pakkans
21 april 2020
Een biënnale zonder publiek
17 maart 2020
Luxewarenhuis
21 januari 2020
Grote steden luiden noodklok om daklozenproblematiek
17 september
Column
Leren van Santos
17 februari
Column
In het noodpakket hoort een Defensiebouwmeester
16 december 2025
Column
De nieuwe kleren van de keizer
17 maart
Column
Centra van democratie
18 november 2025
Column
Kleur bekennen
21 april
Column
De vergeet-paradox
21 oktober 2025
Column
Bedankt huis, voor je vriendschap
19 mei
Column
Een kwestie van onderhoud
16 september 2025
Column
Slecht gejat
17 juni 2025
Column
Over de brug
15 september
Column
De architectuurbiënnale is geen guilty pleasure
20 mei 2025
Column
Werk aan de kerk
20 oktober
Column
Over het nut van nutteloze bouwwerken
15 april 2025
Column
Architectuur als exportproduct: nobel, nuttig, of nuttige idioten?
Gisteren, 09:00
Platform Kantooropgave
18 maart 2025
Column
Durf klein te denken
18 februari 2025
Column
Vormt de mens zijn omgeving, of de omgeving eerst de mens?
21 januari 2025
Column
Ga op zoek naar het jottum-gevoel!
17 december 2024
Column
AI als Zwitsers zakmes van de architect
19 november 2024
Maakt architectuur gelukkig?
15 oktober 2024
Mijn reis met Berlage
17 september 2024
Glas voor de geest
18 juni 2024
Terug/vooruit naar 1978
21 mei 2024
Bouwen, burgers, bezwaren
16 april 2024
Zwelgen in comfort
19 maart 2024
De Friends Experience
20 februari 2024
Alisons kerstkaarten
19 december 2023
Ad fundum
20 november 2023
Nieuwe ronde, nieuwe prijzen
17 oktober 2023
Echte architecten
19 september 2023
Genieten
20 juni 2023
Constructieve actie
16 mei 2023
Van Sisyphus naar Sneeuwbaleffect
18 april 2023
Wachtkamers
21 maart 2023
Een kind moet je loslaten, een gebouw ook
21 februari 2023
Gentrificatie-compensatie
24 januari 2023
Meer liefde
13 december 2022
Maar nooit zoals je denkt
15 november 2022
Lekker loeren
18 oktober 2022
Krolls (on)gelijk
20 september 2022
T-koppelstuk
21 juni 2022
Grensverleggend
17 mei 2022
De moraal van het inclusieve verhaal
19 april 2022
Ontsnappingsruimte
15 maart 2022
Een les in nederigheid
15 februari 2022
Over hoe en wat
18 januari 2022
Valse nostalgie
21 december 2021
Makkelijker kunnen we het niet maken
16 november 2021
Disneyficatie: scheldwoord of geuzennaam?
19 oktober 2021
Ronchamps op de Zuidas
21 september 2021
Biofobie
15 juni 2021
Wildgroei
18 mei 2021
Erfgoedlogica
20 april 2021
Een duurzame architectuur kent een winst- én verliesrekening
16 maart 2021
Vormenspel
16 februari 2021
Trafo
19 januari 2021
Een beter normaal
15 december 2020
Architectuurgeweld
17 november 2020
Ongemak
20 oktober 2020
Druk op het dak
15 september 2020
Uitzichtloos
16 juni 2020
Alcoholist, pater, architect
19 mei 2020
Pakkans
21 april 2020
Een biënnale zonder publiek
17 maart 2020
Luxewarenhuis
21 januari 2020
Toon alles
Andere nieuwsberichten
Cultuurfonds ondersteunt Geheugenpaviljoen van Studio L A en Kunstpunt Groningen
52 minuten geleden
Het Kunstpunt Groningen heeft 100.000 euro van het Cultuurfonds voor de realisatie van het Geheugenpaviljoen van Studio L A in het nieuwe Zuiderplantsoen in Groningen ontvangen.
Woongebouw gerealiseerd op plek waar ooit kantoorpand gepland stond
2 uur geleden
Aan de Marconibaan in Nieuwegein heeft Vocus architecten een woongebouw met 48 appartementen ontworpen. Het gebouw maakt deel uit van de transformatie van Rijnhuizen.
Nieuw paviljoen Kamp Amersfoort sluit aan op geschiedenis van de plek
3 uur geleden
Voor Nationaal Monument Kamp Amersfoort ontwierp INBO een nieuw paviljoen met ruimte voor educatie en werkplekken voor medewerkers. Het gebouw sluit aan op de geschiedenis van de plek, zonder deze letterlijk te reconstrueren.
Elfjarig OMI toont elf verhalen over architectuur
Gisteren, 14:42
OMI viert zijn elfjarig bestaan. Om dit ongebruikelijke jubileum luister bij te zetten, is in de Rotterdamse centrum voor architectuur en stedelijke ontwikkeling een tentoonstelling met elf bijzondere verhalen uit de afgelopen jaren gestart.
Onderzoeksbureau: groei batterijopslag zet komende jaren door
1 uur geleden
Volgens Dutch New Energy Research verandert de Nederlandse markt voor zonne-energie en batterijopslag snel.
Datacenters verbruikten vorig jaar vijf procent Nederlandse stroom
Vandaag, 09:31
De stijging van het verbruik komt vooral door grote datacenters.
Extra onderzoek ACM naar bouwsector door groei aanbestedingen
Gisteren, 15:17
De grote vraag naar nieuwe woningen en renovatie van wegen en viaducten brengt meer risico's met zich mee op verboden afspraken.
Amsterdam investeert 142 miljoen in schoolgebouwen
Gisteren, 13:02
Met dit geld worden nieuwe scholen gebouwd en bestaande scholen vernieuwd of uitgebreid.
Versneld afscheid fossiel in eerste versie slottekst klimaattop
16 november, 4:07
Ook wordt erin herinnerd aan de eerdere afspraak om ‘een transitie weg van fossiele brandstoffen in energiesystemen’ te maken.
Boskalis-eigenaar HAL mag bouwconcern VolkerWessels overnemen
16 november, 3:28
Investeerder HAL mag bouwconcern VolkerWessels inlijven op voorwaarde dat verschillende bedrijfsonderdelen worden afgestoten.
Ga naar het nieuws-archief
Kirsten Hannema
Architectuurcriticus
1
0
0
0
Voor een optimale gebruikservaring plaatst Architectenweb functionele cookies. Wat de verschillende cookies precies doen leggen we uit in een
overzicht
. Cookies van social media kun je optioneel
aanzetten
.
Akkoord
Instellingen
Feedback
Feedback
Wij horen graag jouw feedback. Laat je reactie achter en eventueel jouw e-mail adres.
Reactie
Verstuur