Projecten
Producten
Bedrijven
Vacatures
Agenda
Awards
Podcasts
more_horiz
Videos
Magazine
Favorieten
Profiel
Uitloggen
Lekker loeren
18 oktober 2022, 10:14
Lezend over inflatie, oorlog, energiecrisis, stikstof en al dat andere slechte nieuws dat ook de architectuur hard begint te raken, snakte ik naar luchtiger berichten. Vroeger – ruim twintig jaar geleden – surfde ik daarvoor graag naar de societyrubriek op Archined waar onder het motto ‘belangrijk nieuws over belangrijke mensen’ verslag werd gedaan van openingen en recepties met foto’s voorzien van snedige bijschriften.
De redactie bedacht de rubriek in een tijd dat zoekmachines nog niet zo ver waren dat ze ook beelden toonden en er dus ‘behoefte was aan wie-is-wie, aan gezichten bij namen’. Toen je die foto’s erbij kon googlen, verdween de ‘Story’ van de architectuur. Jammer, want het was naast een aangename ook een nuttige rubriek die niet alleen toonde wie-is-wie, maar ook wie mét wie en in welke hoedanigheid op welke plek was. Aldus kreeg je een aardig inkijkje in de netwerkcultuur van Nederlandse architecten en instellingen.
Het belang van het ‘societyleven’ van architecten werd me de afgelopen maanden eens te meer duidelijk door het werk dat ik, als eindredacteur, verrichtte aan de biografie die journalist Max van Rooy schreef over zijn grootvader, H.P. Berlage.
Over Berlages werk zijn boeken vol geschreven, over zijn persoon of leven was – bij mij in elk geval – weinig bekend. Inmiddels weet ik dat Hein, zoals hij heette, een ‘onwaarschijnlijk zachtaardig’ karakter had en, braaf als hij was, op school matig presteerde – tekenen uitgezonderd. Aanvankelijk wilde hij kunstschilder worden. Maar mede op aansporing van zijn ooms, en omdat hij begreep dat zijn gegoede familie ‘een kruiwagenpark van jewelste’ zou kunnen zijn, koos hij toch voor de bouwkunst. Zijn eerste klus als zelfstandig architect kreeg hij via familie.
De algemene opinie in zijn tijd was dat dit alles er niet toe deed. Veelzeggend is dat kunstcriticus T. Landré in zijn opstel, getiteld
H.P. Berlage
(maandblad Onze Kunst, 1910) schreef: ‘Ik zal niet pogen een […] karakterschets van Berlage te leveren’. Geen woord over hoe Berlage was geworden wie hij was of hoe hij werkte; het ging enkel over Berlages ontwerpen en hun betekenis voor de architectuur. Want, redeneerde Landré: ‘… al wat Berlage doet, doet hij met al zijn liefde, met al zijn zorg, met al zijn toewijding, hij legt er zijn heele persoon, zijn heele wezen in, en zoo mag ik boven de beschrijving van een zijner gebouwen met een gerust geweten zijn naam zetten […].’
Van Rooy’s biografie bevestigt dat Berlage leefde voor de architectuur, voor zijn (socialistische) idealen; hij had verder geen hobby’s, tekende en schreef ‘s avonds en op reis gewoon door. Maar het boek toont ook hoe afkomst, familie, vrienden en de stad hem vormden, en een rol speelden bij de totstandkoming van zijn bouwprojecten. Neem de Amsterdamse kroegen waar Berlage – die geen alcohol dronk – veel van zijn latere opdrachtgevers leerde kennen. Zoals wethouder Willem Treub, die hem uiteindelijk de opdracht voor de Beurs gaf. Berlage was wat dat betreft een berekenend type.
Toen ik rijksbouwmeester Francesco Veenstra eerder dit jaar interviewde voor de jaarkrant van de Amsterdamse Academie van Bouwkunst, en hem vroeg wat hij studenten wil meegeven, sprak hij over ‘de kunst om jezelf mee te brengen’. Hij bedoelde te zeggen dat een architect een vakman is, maar ook een mens met persoonlijke overtuigingen, en vroeg retorisch: in welke rol ga je aan tafel zitten? Dat maakt het des te interessanter om als publiek die mens en zijn netwerk te leren kennen.
Misschien is het tijd voor een nieuwe ‘sociale’ rubriek, ter lering en oké, ook om af en toe lekker te loeren.
De biografie die Max van Rooy schreef over H.P. Berlage heet
Heb ik dat gemaakt?
en verschijnt binnenkort bij uitgeverij Prometheus.
Kirsten Hannema is architectuurcriticus en schrijft voor diverse media waaronder De Volkskrant.
Trefwoorden
prometheus
h.p. berlage
max van rooy
column
kirsten hannema
hein berlage
heb ik dat gemaakt?
boek
biografie
Best gelezen
1
Hoogste elftallen van Ajax nemen nieuw gebouw op De Toekomst in gebruik
woensdag, 11 november
2
Plan voor wijk met 2.300 woningen op terrein Máxima MC Eindhoven
woensdag, 11 november
3
Rinske Wikkerink verlaat Kraaijvanger en begint eigen bureau
dinsdag, 10 november
4
Lunchevents rond parametrisch ontwerpen en overkoepelende systemen voor AI op Digibouw 2026
woensdag, 11 november
5
Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam
vrijdag, 13 november
Gerelateerde nieuwsberichten
Maar nooit zoals je denkt
15 november 2022
2023 in tien columns door Kirsten Hannema
27 december 2023
Van Sisyphus naar Sneeuwbaleffect
18 april 2023
Constructieve actie
16 mei 2023
Echte architecten
19 september 2023
Genieten
20 juni 2023
Nieuwe ronde, nieuwe prijzen
17 oktober 2023
Ad fundum
20 november 2023
Alisons kerstkaarten
19 december 2023
Wabi-sabi
23 januari 2024
De Friends Experience
20 februari 2024
Zwelgen in comfort
19 maart 2024
Bouwen, burgers, bezwaren
16 april 2024
Terug/vooruit naar 1978
21 mei 2024
Glas voor de geest
18 juni 2024
Mijn reis met Berlage
17 september 2024
Maakt architectuur gelukkig?
15 oktober 2024
Column
AI als Zwitsers zakmes van de architect
19 november 2024
Column
Ga op zoek naar het jottum-gevoel!
17 december 2024
Column
Vormt de mens zijn omgeving, of de omgeving eerst de mens?
21 januari 2025
Column
Durf klein te denken
18 februari 2025
Column
Over het nut van nutteloze bouwwerken
15 april 2025
Platform Kantooropgave
18 maart 2025
Column
De vergeet-paradox
21 oktober 2025
Column
Slecht gejat
17 juni 2025
Column
Een kwestie van onderhoud
16 september 2025
Column
Centra van democratie
18 november 2025
Column
Een écht gebouw, dat raakt
20 januari
Column
In het noodpakket hoort een Defensiebouwmeester
16 december 2025
Column
De architectuurbiënnale is geen guilty pleasure
20 mei 2025
Column
De nieuwe kleren van de keizer
17 maart
Column
Leven en lessen van Casa Moratiel in Barcelona
16 juni
Column
Kleur bekennen
21 april
Column
Bedankt huis, voor je vriendschap
19 mei
Column
Over de brug
15 september
Column
Werk aan de kerk
20 oktober
Wachtkamers
21 maart 2023
Een kind moet je loslaten, een gebouw ook
21 februari 2023
Gentrificatie-compensatie
24 januari 2023
Meer liefde
13 december 2022
Boek biedt persoonlijk beeld van architect H.P. Berlage
17 november 2022
Krolls (on)gelijk
20 september 2022
T-koppelstuk
21 juni 2022
Grensverleggend
17 mei 2022
De moraal van het inclusieve verhaal
19 april 2022
Ontsnappingsruimte
15 maart 2022
Een les in nederigheid
15 februari 2022
Over hoe en wat
18 januari 2022
Valse nostalgie
21 december 2021
Makkelijker kunnen we het niet maken
16 november 2021
Disneyficatie: scheldwoord of geuzennaam?
19 oktober 2021
Ronchamps op de Zuidas
21 september 2021
Biofobie
15 juni 2021
Wildgroei
18 mei 2021
Erfgoedlogica
20 april 2021
Een duurzame architectuur kent een winst- én verliesrekening
16 maart 2021
Vormenspel
16 februari 2021
Trafo
19 januari 2021
Een beter normaal
15 december 2020
Architectuurgeweld
17 november 2020
Ongemak
20 oktober 2020
Druk op het dak
15 september 2020
Uitzichtloos
16 juni 2020
Alcoholist, pater, architect
19 mei 2020
Pakkans
21 april 2020
Een biënnale zonder publiek
17 maart 2020
Kaartenhuis
18 februari 2020
Luxewarenhuis
21 januari 2020
Column
Leren van Santos
17 februari
Maar nooit zoals je denkt
15 november 2022
2023 in tien columns door Kirsten Hannema
27 december 2023
Van Sisyphus naar Sneeuwbaleffect
18 april 2023
Constructieve actie
16 mei 2023
Echte architecten
19 september 2023
Genieten
20 juni 2023
Nieuwe ronde, nieuwe prijzen
17 oktober 2023
Ad fundum
20 november 2023
Alisons kerstkaarten
19 december 2023
Wabi-sabi
23 januari 2024
De Friends Experience
20 februari 2024
Zwelgen in comfort
19 maart 2024
Bouwen, burgers, bezwaren
16 april 2024
Terug/vooruit naar 1978
21 mei 2024
Glas voor de geest
18 juni 2024
Mijn reis met Berlage
17 september 2024
Maakt architectuur gelukkig?
15 oktober 2024
Column
AI als Zwitsers zakmes van de architect
19 november 2024
Column
Ga op zoek naar het jottum-gevoel!
17 december 2024
Column
Vormt de mens zijn omgeving, of de omgeving eerst de mens?
21 januari 2025
Column
Durf klein te denken
18 februari 2025
Column
Over het nut van nutteloze bouwwerken
15 april 2025
Platform Kantooropgave
18 maart 2025
Column
De vergeet-paradox
21 oktober 2025
Column
Slecht gejat
17 juni 2025
Column
Een kwestie van onderhoud
16 september 2025
Column
Centra van democratie
18 november 2025
Column
Een écht gebouw, dat raakt
20 januari
Column
In het noodpakket hoort een Defensiebouwmeester
16 december 2025
Column
De architectuurbiënnale is geen guilty pleasure
20 mei 2025
Column
De nieuwe kleren van de keizer
17 maart
Column
Leven en lessen van Casa Moratiel in Barcelona
16 juni
Column
Kleur bekennen
21 april
Column
Bedankt huis, voor je vriendschap
19 mei
Column
Over de brug
15 september
Column
Werk aan de kerk
20 oktober
Wachtkamers
21 maart 2023
Een kind moet je loslaten, een gebouw ook
21 februari 2023
Gentrificatie-compensatie
24 januari 2023
Meer liefde
13 december 2022
Boek biedt persoonlijk beeld van architect H.P. Berlage
17 november 2022
Krolls (on)gelijk
20 september 2022
T-koppelstuk
21 juni 2022
Grensverleggend
17 mei 2022
De moraal van het inclusieve verhaal
19 april 2022
Ontsnappingsruimte
15 maart 2022
Een les in nederigheid
15 februari 2022
Over hoe en wat
18 januari 2022
Valse nostalgie
21 december 2021
Makkelijker kunnen we het niet maken
16 november 2021
Disneyficatie: scheldwoord of geuzennaam?
19 oktober 2021
Ronchamps op de Zuidas
21 september 2021
Biofobie
15 juni 2021
Wildgroei
18 mei 2021
Erfgoedlogica
20 april 2021
Een duurzame architectuur kent een winst- én verliesrekening
16 maart 2021
Vormenspel
16 februari 2021
Trafo
19 januari 2021
Een beter normaal
15 december 2020
Architectuurgeweld
17 november 2020
Ongemak
20 oktober 2020
Druk op het dak
15 september 2020
Uitzichtloos
16 juni 2020
Alcoholist, pater, architect
19 mei 2020
Pakkans
21 april 2020
Een biënnale zonder publiek
17 maart 2020
Kaartenhuis
18 februari 2020
Luxewarenhuis
21 januari 2020
Column
Leren van Santos
17 februari
Toon alles
Andere nieuwsberichten
Kabinet zet in op slim combineren functies en opgaven in nieuwe Nota Ruimte
Gisteren, 14:54
In de maandag gepresenteerde Nota Ruimte zet het kabinet in op het ‘slim’ combineren van functies bij de verschillende ruimtelijke opgaven. Ook worden er tien extra grootschalige woningbouwlocaties aangewezen.
Design Museum Den Bosch toont architectonische platenhoezen
Gisteren, 12:17
Op zaterdag 28 november start in Design Museum Den Bosch de tentoonstelling Plaat en Hoes. In de expositie zijn meer dan driehonderd platenhoezen te zien, waarop architectuur is ingezet om een wereld rond muziek te creëren.
Rietveldprijs 2026 toegekend aan Wisselspoor Blok 10
Gisteren, 10:26
Wisselspoor Blok 10 in Utrecht, naar van Arons en Gelauff architecten, is onderscheiden met de Rietveldprijs 2026. De Truus Schröderprijs voor goed opdrachtgeverschap ging naar Jebber/SSH voor Baobab.
Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam
13 november, 3:47
Op de Peperkliplocatie in Schiedam-Oost, waar nu nog een basisschool staat, komt een dubbel blok met onder meer 232 woningen. MoederscheimMoonen Architects en Orange Architects ontwerpen elk een deel van het Peperkwartier.
Versneld afscheid fossiel in eerste versie slottekst klimaattop
Gisteren, 16:07
Ook wordt erin herinnerd aan de eerdere afspraak om ‘een transitie weg van fossiele brandstoffen in energiesystemen’ te maken.
Boskalis-eigenaar HAL mag bouwconcern VolkerWessels overnemen
Gisteren, 15:28
Investeerder HAL mag bouwconcern VolkerWessels inlijven op voorwaarde dat verschillende bedrijfsonderdelen worden afgestoten.
Mathenesse aan de Maas wint de Van der Leeuwprijs 2026
13 november, 2:15
Bij dit initiatief worden bewoners, ondernemers en andere partijen in de Rotterdamse wijk Mathenesse bij elkaar gebracht via huiskamerconcerten, het jaarlijkse Lentefeest, groene initiatieven en bewonersbijeenkomsten.
Tekort aan ruimte dreigt voor Gelderse bedrijven aan het water
13 november, 9:40
Movares stelt dat het beter beschermen en benutten van bestaande terreinen een eerste stap naar verbetering zou kunnen zijn.
Juridisch experts: investeringsverdragen remmen klimaatbeleid
12 november, 1:27
Internationale investeringsverdragen zitten klimaatbeleid in de Europese Unie te vaak dwars, vindt een groep van tientallen juridisch experts.
Komst Gelders Museum vrijwel rond, provincie trekt extra geld uit
12 november, 9:36
Het nieuw op te zetten Gelders Museum in Zutphen lijkt er definitief te komen.
Ga naar het nieuws-archief
Kirsten Hannema
Architectuurcriticus
1
0
0
0
Voor een optimale gebruikservaring plaatst Architectenweb functionele cookies. Wat de verschillende cookies precies doen leggen we uit in een
overzicht
. Cookies van social media kun je optioneel
aanzetten
.
Akkoord
Instellingen
Feedback
Feedback
Wij horen graag jouw feedback. Laat je reactie achter en eventueel jouw e-mail adres.
Reactie
Verstuur