Daan Roggeveen
Copyright: Maarten van Haaff

Een recept voor minder klein wonen

27 oktober 2020, 9:49
De afgelopen maanden hebben de meeste mensen ervaren hoe het is om veel thuis te zijn. Sommige huizen lenen zich daar beter voor dan andere. Thuiswerken aan de keukentafel of provisorisch tussen je bed en de kast is niet bevorderlijk voor je productiviteit – laat staan je gemoedsrust.

De laatste jaren hebben we in steden wereldwijd drie grote trends gezien. De verstedelijking zet door. Steden worden over de hele wereld worden in hoge snelheid veel duurder. En de gemiddelde gezinsgrootte neemt mondiaal (bijna) overal af.

Het gevolg is dat ‘tiny living’ en het delen van voorzieningen en ruimte een wereldwijd fenomeen is geworden. Vol enthousiasme wordt het concept van ‘city lofts’ en ‘micro apartments’ aangeprezen in glossy folders vol flat white drinkende hippe figuren. ‘Een kenmerk van deze generatie is het verkiezen van ervaringen boven bezit’, ronkt de tekst.

Maar: millenials wíllen niet klein of gedeeld wonen, ze kunnen niet anders – vraag dat maar aan de middenklasse in Hong Kong, New York of Amsterdam. Woonvormen als het uitgekauwde ‘Friends’-concept (sic) is voor hen de enige optie. De commune is hun last resort. Het is uitermate cynisch dat de cocktail van de shared economy en de opruimwoede van Marie Kondo de vergoelijking lijken te worden achter de onbereikbaarheid van koopwoningen voor de middenklasse.

Bij een aantal van de woningprojecten waar ik de laatste maanden in Nederland aan werkte, viel me hetzelfde op. De oorspronkelijk ruim opgezette woningen moesten steeds krappere plattegronden krijgen. Waarom? ‘Omdat ze anders onbetaalbaar worden’, was het antwoord. Klein wonen als oplossing voor een ontoegankelijke woningmarkt.

Hoe kunnen we stadswoningen blijven maken die meer te bieden hebben dan een Ibis-hotelkamer? Ofwel: hoe kunnen we de stad bereikbaar houden voor de middenklasse? Betaalbare hoogbouw voor de middenklasse is het antwoord op deze vraag. Een paar ingrediënten:

1. Andere vormen van ontwikkelen en financieren
Allereerst moeten we toe naar andere manieren van ontwikkelen, waarbij de waarde die met de ontwikkeling wordt gecreëerd niet aan de stad wordt onttrokken, maar in het project blijft zitten. Bijvoorbeeld door het inzetten van coöperatieve woningen, waar de bewoners de huurder worden van hun eigendom – en ze de waardestijging wanneer ze verhuizen niet uit hun woning kunnen onttrekken, maar in ruil daarvoor betaalbaar wonen.

2. Andere typen tussen appartement en eengezinswoning
Om aan de toenemende woningvraag te blijven voldoen, zal er moeten worden verdicht. Hoogbouw zal dus aantrekkelijk gemaakt moeten worden voor verschillende doelgroepen – inclusief gezinnen. Als een groot huis met tuin geen optie meer is, moeten we op zoek naar andere typologieën die op een slimme manier kwaliteit bieden. Waarin kleiner wonen misschien niet gaat om het delen van de woonkamer, maar juist om alle andere functies – de wasmachine, de schuur met gereedschap, de logeerkamer, de fietsenberging, de auto. En niet te vergeten het machinepark om woningen energieneutraal te maken.

3. Publieke voorzieningen
Die gedeelde voorzieningen kunnen deels ook publiek toegankelijk zijn, zoals een kleine bibliotheek, een dakpark of een zelfs een school. Ik heb zelf jarenlang met mijn gezin in een woontoren in Shanghai gewoond – met veel gedeelde voorzieningen als een zwembad, een tennisbaan en een squashruimte – ook toegankelijk voor niet-bewoners. Hierdoor ‘landt’ het gebouw in de stad, en biedt het de stad financieel toegankelijke voorzieningen.

4. Flexibiliteit
Een vierde ingrediënt is het veel flexibeler opzetten van de plattegronden van woontorens, waarin het eenvoudig is om woningen aan elkaar te koppelen, en waardoor je dus delen van woningen kunt kopen en verkopen. Zodat je als starter een kleine woning koopt, maar als je meer budget hebt, daarna het huis van de (boven)buren erbij kunt betrekken. Of, als je als senior het huis te groot vindt worden, je gewoon een deel van je woning op de markt kunt zetten. Slimmere plattegronden, en meer voordeuren dus!

Het is tijd dat de ontwerpprofessie dit vraagstuk integraal gaat benaderen, door niet alleen het gebouw te ontwerpen, maar ook de financieringsstructuur erachter. Gezinnen verlaten de stad in een hoger tempo. Ervoor in de plaats komen wijken waar alleen piepkleine, of razend dure woningen te vinden zijn. Als we dit probleem niet oplossen, hebben we binnenkort binnensteden zonder kinderen.


Daan Roggeveen is architect en oprichter van MORE Architecture, met kantoren in Amsterdam en Shanghai. Onlangs publiceerde hij, samen met Michiel Hulshof en Frances Arnold,  ‘The Amsterdam Agenda – 12 Good Ideas for the Future of Cities’ (NAi010 Publishers, 2020). 

Trefwoorden

daan roggeveen hoogbouw woningbouw column betaalbaarheid tiny appartementen verdichting tiny living

Gerelateerde nieuwsberichten

Andere nieuwsberichten

BURA, LEVS architecten en Urban Climate Architects publiceren onderzoek naar CO2-voetafdruk van stedelijk ontwerp
Gisteren, 16:00

Binst Architects ontwerpt nieuw gemeentehuis Middelkerke
Gisteren, 11:53

Lidia Egorova en Bart Nicolaas benoemd tot partner bij Space&Matter
Gisteren, 10:32

LAOS landscape urbanism opent tweede vestiging in Utrecht
20 januari, 3:11

Toerisme wereldwijd in 2025 naar record, meeste toeristen naar Europa
Gisteren, 14:56

Nieuw gemaal IJmuiden kost tot 2,3 miljard euro
Gisteren, 13:28

Zuid-Hollandse miljoenen naar snelle oplossingen vol stroomnet
Gisteren, 09:23

Inschrijving Tilburg Architectuurprijs 2026 geopend
20 januari, 1:46

ING: bouwsector in EU groeit komende jaren weer, ook in Nederland
20 januari, 11:22

Amsterdam wil bijdragen aan herbouw Vondelkerk
19 januari, 5:05
Ga naar het nieuws-archief
Daan RoggeveenArchitect
ATAG Nederland
KUBUS | Specialist in Archicad
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Kingspan Light & Air
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
VELUX Commercial Benelux B.V.
Sempergreen
Houthandel van Dam
Aluprof Nederland BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
wienerberger
DUCO Ventilation & Sun Control
BEWI IsoBouw
ROCKWOOL B.V.
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Kingspan Geïsoleerde Panelen
GEZE Benelux B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf B.V.
Saint-Gobain Glass Benelux
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
VOLA Nederland BV
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Holonite B.V.
AXOR + hansgrohe
Tata Steel Colorcoat®
Ontwerpers
Lidmaatschappen
Nieuwsbrieven
Leveranciers
Lidmaatschappen
Adverteren

Architectenweb
Over ons
Contact

© 2002 - 2026 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan