Daan Roggeveen
Copyright: Maarten van Haaff

What Ever Happened to the Randstad?

26 juni 2018, 10:20
Het is dinsdagavond en ik sta in de metro, onderweg naar vrienden aan de rand van de stad. Over een minuut of veertig zal ik aankomen bij hun halte die zo’n 25 kilometer van mijn kantoor ligt – grofweg de reis van Schiphol naar Den Haag CS. Dit zijn de afstanden die horen bij een stad van 23 miljoen inwoners. Welkom in lijn 8 in Shanghai.

Shanghai is een van de grootste stedelijke regio's ter wereld, gelegen in een rivierdelta, met een diameter van ongeveer 80 kilometer – vergelijkbaar met een stedelijke regio als… de Randstad! 

Hoe heeft kunnen gebeuren dat we het heldere concept ‘Randstad’ niet meer gebruiken? Toen ik midden jaren ’90 in Delft studeerde was de Randstad het planningsconcept bij uitstek. Vanaf begin deze eeuw zijn echter de concepten ‘Noordvleugel’ en ‘Zuidvleugel’ in zwang geraakt bij beleidsmakers en planners, en inmiddels wordt er gesproken over de Metropoolregio Amsterdam (‘Een internationaal concurrerende regio: dat wil de Metropoolregio Amsterdam zijn’) en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (‘De metropoolregio Rotterdam Den Haag wil een duurzame en internationaal concurrerende regio zijn’).

Twee metropoolregio’s die elkaar beconcurreren, met het voormalige militaire vliegveld Valkenburg als gedemilitariseerde bufferzone. De enige plek waar de Randstad nog werkelijk wordt geprezen is op haar Engelstalige (!) Wikipedia-pagina:

The Randstad is a megalopolis in the central western Netherlands. […] With a population of 8.2 million people it is one of the largest metropolitan regions  in Europe […]. It is also one of the most important and densely populated economic areas in northwestern Europe.

Het idee van de Randstad is even simpel als krachtig: een netwerk van kleine en middelgrote steden, met een internationale haven en luchthaven, en verbonden door hoogwaardige infrastructuur met in het hart historisch cultuurlandschap. Een bestuurlijk centrum, een zakelijk centrum, een logistiek centrum en een aantal historische, culturele en academische hotspots gecombineerd in een stedelijke metropool met zo’n acht miljoen inwoners: een serieuze polynucleaire speler binnen het web van Europese metropolen.

Steden die groter worden, worden productiever – ziehier de eenvoudige theorie van de stedelijke clusters1. Arbeidsmarkten raken met elkaar verknoopt, bedrijven vinden elkaar makkelijker, kennis verspreidt zich sneller. Een verdubbeling van de omvang van een stad vergroot het inkomen, de rijkdom, het aantal universiteiten, het aantal patenten – dit alles met grofweg 15%, onafhankelijk van de stad2.

Dit is een van de redenen waarom steden in China worden samengevoegd tot clusters. Door de hogesnelheidstreinen wordt Shanghai bijvoorbeeld onderdeel van een stedelijke netwerken met daarin onder meer de miljoenensteden Kunshan, Wuxi, Nanjing en Hangzhou – in totaal tussen de 100 en 150 miljoen stadsbewoners. Inmiddels zijn er negentien van dergelijke clusters geïdentificeerd, waarvan de Parel Rivier Delta tussen Hong Kong, Shenzhen en Guangzhou, en de Yangtze Rivier Delta rondom Shanghai de bekendste zijn3.

Het is duidelijk dat de condities in de Chinese stedelijke regio’s verschillen van die van de Randstad – politiek, economisch en demografisch. Desondanks is het onbegrijpelijk dat in een wereld waarin steden en stedelijke regio’s steeds groter en dominanter worden, in Nederland juist wordt gekozen voor een strategie van fragmentatie. De urgente vraagstukken – de energietransitie, de groei van Schiphol, de overspannen woningmarkt en de woningbouwproductie, het exploderend toerisme en het toenemende contrast tussen stad en achterland – zijn opgaven die vragen om visie en gecoördineerde strategie.

De Randstad leent zich als concept uitermate goed voor een centrale strategische visie gecombineerd met een invulling en diversiteit op laag schaalniveau. Dergelijke eenheid leidt niet noodzakelijkerwijs tot reductie van identiteit, maar eerder tot het tegendeel.

Het recent geïnitieerde ‘Uitvoeringsprogramma voor de Ruimtelijk Economische Ontwikkel Strategie’ (REOS) lijkt het denken op het grotere schaalniveau opnieuw leven in te blazen. Gewerkt wordt onder de titel ‘de Noordelijke en Zuidelijke Randstad en de Brainport Eindhoven’. Er zijn zes ‘acties’ geformuleerd voor ‘versterking en versnelling van de ontwikkeling van toplocaties en op een betere inbedding van de toplocaties in de fysieke en digitale netwerken’. In het persbericht van zeven maanden geleden zijn zes wethouders aangewezen om deze acties uit te voeren. Vijf (!) van hen zijn inmiddels vervangen. Het is te hopen dat het REOS geen papieren tijger wordt.

Maar het belangrijkste is misschien nog wel om allereerst een behoorlijke naam voor dit veelkoppige monster te formuleren.

Mijn suggestie?

De Randstad.


Daan Roggeveen is de oprichter van MORE Architecture, met kantoren in Shanghai en Amsterdam. Recent publiceerde hij ‘Progress & Prosperity – The Chinese City as Global Urban Model’. Met Michiel Hulshof runt hij denktank Go West, en organiseert hij aan de Amsterdamse Academie van Bouwkunst ‘The Amsterdam Agenda’, een lezingenserie en onderzoek over de toekomst van de Randstad.

1 ‘A Tale of 19 Megacities’, The Economist, 22 juni 2018
2 Jonathan Woetzel, Lezing Peking University, 1 december 2017
3 ‘A Tale of 19 Megacities’, The Economist, 22 juni 2018  

Trefwoorden

randstad shanghai daan roggeveen

Gerelateerde nieuwsberichten

Andere nieuwsberichten

Michael van Bergen en Jasper Smits starten samen Donkerlicht architecten
1 uur geleden

Bouwstart voor uitbreiding Hongik University in Seoel door OMA / Chris van Duijn
2 uur geleden

Nederlands postmodernisme centraal in nieuw boek
Gisteren, 15:59

Team met Arons en Gelauff en Inside Outside wint tender Amstelkwartier
Gisteren, 11:24

EIB: 73.000 nieuwe mensen nodig in bouw, defensie zorgt voor druk
44 minuten geleden

Kandidaten voor nieuwbouw De Meervaart delen visie op de opgave
Gisteren, 14:43

VN-rapport: sterkere opwarming door vertrek VS uit Klimaatakkoord
Gisteren, 10:55

Eerste Optopr.-woning geplaatst op Rotterdams woongebouw
20 oktober, 1:50

Minister Karremans bezweert gepauzeerde projecten later weer te hervatten
16 oktober, 5:30

Tien bedrijven moeten plaatsmaken voor F-35's op Lelystad Airport
16 oktober, 4:30
Ga naar het nieuws-archief
Daan RoggeveenArchitect
KUBUS | Specialist in Archicad
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Kingspan Light + Air
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Novastruct (voorheen Kawneer)
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
Sempergreen
Houthandel van Dam
Aluprof Nederland BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland
Amtico Flooring
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
wienerberger
DUCO Ventilation & Sun Control
BEWI IsoBouw
ROCKWOOL B.V.
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Kingspan Geïsoleerde Panelen
GEZE Benelux B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf B.V.
Saint-Gobain Glass Benelux
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
VOLA Nederland BV
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Holonite B.V.
Kronospan
Tata Steel Colorcoat®
Ontwerpers
Lidmaatschappen
Nieuwsbrieven
Leveranciers
Lidmaatschappen
Adverteren

Architectenweb
Over ons
Contact

© 2002 - 2026 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap