Daan Roggeveen
Copyright: Maarten van Haaff
Daan Roggeveen
Copyright: Maarten van Haaff

Ma Yansong op Katendrecht

29 januari 2019, 10:05
Het is 10 uur ’s avonds en 35 graden. Ik zit samen met een bevriende Nederlandse architect in een barretje in Shanghai naar het WK voetbal in Rusland te kijken. We zien onze opdrachtgevers op de reclameborden langs het veld staan: de helft van de reclameborden is Russisch; de andere helft bestaat uit reclames van Wanda, Vivo, Hisense, Mengniu en andere Chinese merken. Zou dit ‘customized advertising’ van voetbalwedstrijden zijn? Het antwoord blijkt nee: als ik twee weken later in Amsterdam ben, zie ik op de Nederlandse televisie hetzelfde beeld: de veldreclame wordt gedomineerd door niet-Westerse merken.

Een van de conclusies van ‘How the City Moved to Mr Sun’, het boek dat ik in 2011 met journalist Michiel Hulshof publiceerde, was dat Chinese steden – de grootste stedelijke regio ter wereld – ondernemers, sporters, uitvinders, kunstenaars en architecten voortbrengen die niet alleen in China actief worden, maar ook in het buitenland.

Deze export van Chinese invloed vindt op twee manieren plaats. Op grootschalig niveau rolt de Chinese overheid sinds 2013 het ‘Belt & Road’ initiatief uit, waarbij strategisch geïnvesteerd wordt in infrastructuur in de landen die China omringen – en verder. Door deze investeringen – vaak in de vorm van leningen – tracht Beijing economische, en daarmee geopolitieke, invloed te winnen in Azië, het Midden-Oosten, Afrika en Europa. Stuwdammen in Cambodia. Energiecentrales in Pakistan. Een diepzeehaven in Sri Lanka. De haven van Piraeus, Griekenland. De treinlijn tussen West-China en Duisburg. Ze zijn allemaal onderdeel van het Belt & Road programma.

Maar ook de private sector uit China heeft zich de afgelopen jaren op het buitenland gericht. Projectontwikkelaar Wanda nam in 2012 de Amerikaanse bioscoopketen AMC over, waarmee het de grootste bioscoopketen ter wereld werd. Wanda zette haar activiteiten ook in Europa voort, met projecten in Londen (luxe woontorens aan de Thames) en Spanje (stadionsponsor van Atletico, en een mislukt hotel-avontuur in Madrid). Fietsdeelbedrijf MoBike stalde fietsen in tientallen Europese steden, waaronder Milaan, Manchester, Berlijn en Rotterdam. Bezoekers van de wedstrijden van Ajax in de Johan Cruyff Arena surfen sinds 2015 op het wifi-netwerk van Huawei. En recent tekende architect Ma Yansong voor een iconisch uitkijkplatform op Katendrecht – een eeuw nadat de eerste Chinezen daar als ‘stakingsbrekers’ werden ingehuurd door Lloyd.

Paraplu’s, kleding en speelgoed in de jaren vijftig en zestig was ‘made in Hong Kong’ – wat gelijk stond aan matige kwaliteit en goedkope arbeid. Inmiddels is Hong Kong een van de belangrijkste financiële centra ter wereld, en zeker geen equivalent meer voor laagwaardige arbeid. Hetzelfde geldt voor Taiwan of Zuid-Korea. Radicale economische transformaties hebben de impact en uitstraling van de zogenaamde Aziatische Tijgers dramatisch omgegooid.

En ook in China verandert de economie. Na bijna vier decennia de ‘fabriek van de wereld’ te zijn geweest, transformeert China langzaam maar zeker in de richting van een diensteneconomie die inzet op vernieuwing, en kwaliteit boven kwantiteit. Bedrijven als Huawei en BYD, die oorspronkelijk toeleveranciers waren voor westerse merken, creëren nu hun eigen brand. Daarmee komt innovatie op het gebied van smartphones, elektronisch betalen, kunstmatige intelligentie en drones niet langer slechts uit Silicon Valley, maar juist ook uit de Pearl River Delta.

Het interessante maar ook verontrustende is dat dit plaatsvindt in een wereld die enerzijds steeds meer geglobaliseerd is, en tegelijkertijd steeds chauvinistischer wordt. Het is overduidelijk dat de Verenigde Staten een stap terug doen op geopolitieke vlak, waardoor er meer ruimte ontstaat voor China. Hierdoor zal de huidige expansie van China op zakelijk en cultureel gebied nog sterker doorzetten. Tesla zal onherroepelijk concurrentie krijgen van elektrische automerken uit China. Chinese hotelketens gaan in Europa concurreren met Hilton en Marriott. Modemerken uit China gaan internationaal. Chinese apps en betaalsystemen zullen verder doordringen in Europa. Chinese kunstenaars, sporters en wetenschappers zullen het internationale veld meer en meer beïnvloeden.

En Chinese architecten zullen meer en meer buiten hun eigen land gaan bouwen. Niet alleen in Azië en Afrika, maar ook in Europa. Ma Yansong zal niet de laatste Chinese architect met een Rotterdams project zijn.


Daan Roggeveen is de oprichter van MORE Architecture, met kantoren in Shanghai en Amsterdam. Recent publiceerde hij ‘Progress & Prosperity – The Chinese City as Global Urban Model’. Met Michiel Hulshof runt hij denktank Go West, en organiseerde hij in het voorjaar van 2018 aan de Amsterdamse Academie van Bouwkunst ‘The Amsterdam Agenda’, een lezingenserie en onderzoek over de toekomst van de Randstad. 

Andere nieuwsberichten

Europa's grootste drijvende zonnepark geopend in Kralingen

1 uur geleden

Bewoners, markt en gemeente onderzoeken haalbaarheid Energiepark Leiden

Gisteren, 16:28

Flexibel café-restaurant voor Depot Boijmans van Beuningen

Gisteren, 15:11

UNStudio maakt winnend masterplan voor Korean National Football Centre

Gisteren, 14:34

Raad Utrecht stemt voor omstreden windmolens in groene polders

2 uur geleden

'Groot deel monumentensubsidie naar kerken'

2 uur geleden

‘Bijdrage gemeente aan stadion Feyenoord onvoldoende onderbouwd’

Gisteren, 17:26

Nieuw onderzoek naar eeuwenoude graven onder Binnenhof

Gisteren, 10:16

Europese Commissie: binnen vier jaar zes keer zoveel waterstof

Gisteren, 09:42

Uitreiking Gulden Feniks 2020 in november

8 juli, 4:37
Daan RoggeveenArchitect
Reynaers B.V.
Jansenbyods
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer (voorheen Alcoa)
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
iGuzzini
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
KONE Liften en Roltrappen en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
AluK Aluminium b.v.
Zoontjens
Duco Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederlands B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel's Colorcoat®
Mobelli Soft Seating- True Design
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan