Coalitieakkoord: geen tien nieuwe steden, wel miljarden voor betaalbare woningen
2 februari, 10:43
Van 2029 tot en met 2035 gaat jaarlijks een miljard euro naar de bouw van betaalbare woningen. Dat voornemen hebben de coalitiepartijen in hun akkoord opgeschreven. D66, VVD en CDA willen verder onder meer 'het mes zetten' in regels en procedures rond woningbouw, waaronder in welstand.
“We bouwen minstens dertig grootschalige nieuwbouwlocaties van nationaal belang verspreid over het land”, schrijven de drie partijen. Op dit moment zijn er 21 van zulke gebieden. “Dat kunnen nieuwe wijken zijn, maar ook nieuwe steden.” D66 voerde campagne met het idee om tien nieuwe steden te bouwen, maar dat staat niet zwart op wit in het akkoord.
Woningcorporaties krijgen vanaf 2028 jaarlijks 250 miljoen euro, oplopend tot 325 miljoen per jaar in 2032. Daarnaast wil de coalitie afspraken maken met corporaties over ‘passende huurgelden’. Dat betekent waarschijnlijk dat huurders die meer te besteden hebben, ook meer huur gaan betalen.
Woningen optoppen en splitsen
Ook als het om woningen gaat, willen de drie partijen ‘het mes in regels, vergunningen en procedures zetten’. Woningen optoppen en splitsen moet ‘waar mogelijk’ zonder vergunning kunnen. Het demissionaire kabinet wil op dat vlak ook al versoepelingen doorvoeren.
Opmerkelijk is dat de coalitie welstand wil schrappen, als onderdeel van de versoepeling van de regels. De partijen willen (duurzamheids)normen standaardiseren en zeggen erop toe te zullen zien dat ‘gemeente alle bovenwettelijke eisen aan de bouw schrappen, zodat overal hetzelfde geldt’. “We sturen erop dat provincies de natuurregels uniformeren zodat ze de bouw niet bemoeilijken. Gemeenten stellen een zo duidelijk mogelijk ruimtelijk kwaliteitskader vast met gestandaardiseerde regels, waarmee het werk van welstandscommissies overbodig wordt.”
Ook gaan de coalitiepartijen schrappen in bezwaarprocedures tegen bouwprojecten. Er komt slechts één beroepsgang, in plaats van stapeling van ‘beroep op bezwaar’, en vaste uitspraaktermijnen. Ook worden de mogelijkheden om de bouw stil te leggen beperkt. “Er komt een landelijke regeling voor het structureel vooraf regelen van nadeelcompensatie en planschade, en we maken afspraken met gemeenten om de ambtelijke capaciteit voor vergunningverlening en parallel plannen op te schalen”, zo staat in het coalitieakkoord.
Het moet gunstiger worden om woningen te verhuren, vindt de coalitie. Op die manier willen D66, VVD en CDA het aanbod van huurwoningen laten toenemen. Daarbij willen ze ook kijken op welke punten ze de Wet betaalbare huur kunnen aanpassen. Zulke aanpassingen leiden waarschijnlijk tot hogere huren.
Evaluatie Wet betaalbare huur
De Wet betaalbare huur zorgde ervoor dat voor meer woningen een maximale huurprijs geldt. De regels worden vaak in verband gebracht met de verkoop van huurwoningen, oftewel uitponden. Onderzoek liet afgelopen najaar zien dat andere factoren ook meespelen, zoals rente en vermogensbelasting.
Volgend jaar komt er een evaluatie van de Wet betaalbare huur. Voor die tijd wil de coalitie al kijken ‘op welke punten de wet kan worden geoptimaliseerd om het aanbod van huurwoningen op peil te houden’.
De coalitie houdt de spreidingswet ‘nu voorlopig in stand’, schrijft ze in haar akkoord. Dat is volgens de partijen nodig ‘om zo een rechtvaardige verdeling over gemeenten te borgen"’
Het vorige kabinet wilde de wet afschaffen, na de invoering van een set strengere asielmaatregelen. De nieuwe coalitie denkt dat de inzet van de spreidingswet overbodig kan worden ‘wanneer er voldoende vaste en flexibele opvangplekken van het COA zijn’. De wet regelt dat gemeenten verplicht opvang moeten regelen voor asielzoekers.
Coalitie wil landelijke aanpak stikstof, harde doelen in de wet
De coalitie wil een landelijke aanpak van het stikstofbeleid, met harde doelen voor de sectoren landbouw, industrie en verkeer die in de wet worden vastgelegd. Daarvoor trekken D66, VVD en CDA twintig miljard euro uit.
Een deel daarvan is geld dat al door het vorige kabinet klaar is gezet voor landbouw en natuur. Het eerder teruggekeerde belastingvoordeel voor landbouwvoertuigen, de zogenoemde rode diesel, wordt geschrapt, wat geld voor stikstof oplevert.
In 2035 moet de landbouw 42 tot 46 procent minder ammoniak uitstoten, in 2030 moet de eerste 23 tot 25 procent al gehaald zijn. Als dit tussendoel niet wordt gehaald, moet er overleg komen over strenger beleid. Wordt het doel in 2035 niet gehaald, dan moeten boeren een deel van hun rechten die nodig zijn om vee te mogen houden, inleveren. De industrie en het verkeer moeten in 2035 de helft minder stikstofoxiden uitstoten. Ook deze sectoren kunnen 'maatregelen' verwachten als de doelen niet worden gehaald.
Het geld is voor vrijwillige opkoop van bedrijven (750 miljoen in de komende kabinetsperiode) , gebiedsgerichte maatregelen rondom natuur (twee miljard tot 2030), subsidies voor innovaties op boerenbedrijven (750 miljoen tot 2030) en natuurbeheer. Vijftig miljoen euro per jaar is voor de industrie en het verkeer, die van de partijen ook een wettelijk vastgelegd stikstofdoel gaan krijgen.
‘Betaalbare energie van eigen bodem’
De gaswinning op de Noordzee blijft, maar er komen geen nieuwe vergunningen om naar gas te boren onder de Waddenzee. Op land wordt de gaswinning ‘op een verantwoorde manier’ afgebouwd. Het Groningerveld blijft gesloten, zoals ook door voorgaande coalities is afgesproken.
De coalitie wil investeren in ‘betaalbare energie van eigen bodem’, onder andere door meer stroom op te wekken met windmolens. En de coalitie zal blijven inzetten op de productie van groen gas en groene waterstof. Ook gaan de partijen door met de bouw van vier kerncentrales.
Waar die kerncentrales van betaald moeten worden, laten de partijen nog in het midden. Demissionair klimaat- en energieminister Sophie Hermans (VVD) rekende in mei vorig jaar al eens voor dat voor twee centrales al twintig tot dertig miljard euro nodig is. Zij constateerde ook dat die investeringen in eerste instantie grotendeels door de overheid moeten worden gedaan.
Vanuit het Klimaatfonds is ruim 14 miljard euro gereserveerd voor de bouw van kerncentrales. Daarvan moeten ook de voorbereidingskosten worden betaald én de kosten voor het langer openhouden van de bestaande kerncentrale in Borssele. De coalitiepartijen hebben vooralsnog geen extra geld uitgetrokken voor klimaatbeleid of kernenergie.
Lopende infrastructuurprojecten krijgen van coalitie 1,5 miljard
De coalitiepartijen trekken eenmalig 1,5 miljard euro uit voor lopende infrastructuurprojecten, of projecten die snel kunnen worden opgestart. De partijen kijken daarbij naar projecten die ‘aantoonbaar bijdragen aan woningbouw, bereikbaarheid en economische ontwikkeling’. Als voorbeeld noemen ze het Zuidasdok in Amsterdam.
Voor veel geplande projecten zal dit bedrag niet genoeg zijn. Alleen al het Zuidasdok komt meer dan een miljard tekort, meldde het demissionaire kabinet vorige week. Om zeventien projecten op te starten die in 2023 op pauze zijn gezet, is minstens 4,7 miljard euro nodig.
Wel trekt de coalitie structureel een half miljard euro extra uit voor onderhoud en voor infrastructuur om nieuwe woningen bereikbaar te maken. Tussen 2031 en 2035 gaat hier jaarlijks nog eens 1,1 miljard euro extra naartoe. Ook hier is de vraag of de bedragen genoeg zijn: Rijkswaterstaat zegt 34,5 miljard euro tekort te komen voor onderhoud tot 2038.
“Er is inderdaad meer nodig”, zei beoogd premier Rob Jetten (D66) op vragen van het ANP. “Dat kan niet allemaal tegelijkertijd, omdat er ook tekorten zijn aan mensen en spullen om die projecten uit te voeren. Dankzij dit extra geld kunnen we in ieder geval de belangrijkste projecten uitvoeren.”
Lelystad Airport toch open voor burgerluchtvaart
Lelystad Airport moet volgens de coalitie toch opengaan voor burgerluchtvaart. De partijen denken ‘initieel’ aan 10.000 vliegbewegingen van en naar het vliegveld. Wel stellen ze als voorwaarde dat Lelystad Airport aan alle wettelijke eisen voldoet, zoals een natuurvergunning.
Over de opening van het vliegveld wordt al jarenlang gesteggeld. De VVD wil graag dat er commerciële vluchten kunnen vertrekken, D66 is tegen. Het CDA schreef in zijn verkiezingsprogramma dat het vliegveld alleen voor burgerluchtvaart open mag als aan ‘randvoorwaarden’ voor schoner en stiller vliegen is voldaan en als problemen met laagvliegroutes zijn opgelost.
Wat betreft luchthaven Schiphol sturen de coalitiepartijen aan op doelen, zoals een halvering van de geluidshinder in de nacht. De overheid moet daartoe een Europese procedure beginnen, schrijven ze. Met die procedure willen de partijen vastleggen dat het vliegveld in 2030 de helft stiller wordt tussen 23.00 en 07.00 uur. Ook hebben ze het over een nachtsluiting tussen middernacht en 05.00 uur.
Het gaat om een zogeheten ‘balanced approach’-procedure, een ingewikkeld Europees proces waarin de overheid maatregelen die de luchtvaart raken moet uitleggen. Het huidige kabinet is al bezig met zo'n procedure, onder meer om het aantal vluchten van en naar Schiphol vast te leggen op maximaal 478.000. Aan dat aantal houdt de coalitie vast.
De totale CO2-uitstoot van Lelystad Airport en Schiphol moet van de coalitie in 2030 lager zijn dan die van Schiphol in 2024. Zowel Defensie als de burgerluchtvaart zou het vliegveld bij Lelystad gaan gebruiken.
Bron: ANP