Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Foto uit Welstandsnota Rotterdam 'Kwaliteit voor de toekomst'

Foto uit Welstandsnota Rotterdam 'Kwaliteit voor de toekomst', singels

Foto uit Welstandsnota Rotterdam 'Kwaliteit voor de toekomst', Noordereiland

Foto uit Welstandsnota Rotterdam 'Kwaliteit voor de toekomst'

Vernieuwde Welstandsnota Rotterdam staat in teken van Omgevingswet, duurzaamheid en gebruiksgemak

23 maart, 9:15

De Rotterdamse Welstandsnota uit 2012 is geactualiseerd. Daarbij waren nieuwe inzichten en regelgeving, alsmede het gebruiksgemak voor gemeente en aanvragers bepalend. Sinds begin dit jaar is de vernieuwde nota van kracht.

In deze nota is, volgens de betrokkenen, meer nadruk op duurzaam bouwen komen te liggen. Dat is niet vervat in een apart hoofdstuk of paragraaf over dat thema. Duurzaamheid is juist door de hele nota heen verweven.

Aanleiding
De directe aanleiding voor actualiseringslag was een combinatie van meerdere factoren. Naast het nadrukkelijker willen maken van duurzaam bouwen was een voorname reden de (juridische) noodzaak om de nota op te lijnen met de recente Omgevingswet.

Een derde ambitie was om de praktische bruikbaarheid van het document, zowel voor architect, opdrachtgever als ambtelijke apparaat te optimaliseren. Een digitale ontsluiting via een aparte website is daar het directe resultaat van. Rotterdam beschikt daarmee over een vernieuwde nota waarmee het weer vooruit kan en gaf het met 'Kwaliteit voor de toekomst' dan ook een passende titel.

Compacter
In gesprek met Josephine van der Klauw, algemeen secretaris van de Rotterdamse Commissie Omgevingskwaliteit en Cultureel Erfgoed en Nina Aalbers, architect-lid met expertise op het gebied van duurzaam en circulair bouwen, wordt meer duidelijk over de ambities en concrete uitwerkingen en veranderingen.

Josephine van der Klauw: "Naast het actualiseren en updaten springen ook een aantal andere elementen in het oog. De inzet was namelijk ook om de nota waar mogelijk compacter te maken en aan vullen te waar nodig. In het kader van de verduurzamingopgaven zijn voor veelvoorkomende kleine aanvragen sneltoetscriteria toegevoegd. Verder is de nota aangevuld met vier beschermde stadsgezichten die pas na voorgaande nota uit 2012 werden aangewezen. En we hebben criteria voor optoppen, bouwwerken op het water en voor reclame op gebouwen en op eigen terrein opgenomen."

Sneltoetscriteria
Met name de sneltoetscriteria zijn te zien als een reactie of antwoord op soms gehoorde klachten dat welstandsprocedures vertragend, stroperig en subjectief zouden zijn. Een klacht die momentum kreeg bij de sterk vertraagde woningbouwproductie. Dat verwijt klinkt ook nadrukkelijk in het rapport STOER dat Friso de Zeeuw vorig jaar in opdracht van minister Keijzer van Volkshuisvesting opstelde. De sneltoetscriteria die Rotterdam introduceert maakt het voor aanvrager inzichtelijk hoe verschillende eenvoudige en veel voorkomende aanvragen aan redelijke eisen van welstand kunnen voldoen. Het gehuldigde principe is 'als je het zo doet is het altijd goed'.

Proces
Van der Klauw licht toe dat in het drie jaar durende proces naar de actualisatie de bestaande procedure, tekortkomen en hiaten kritisch tegen het licht zijn gehouden. Zo werden achtereenvolgens gesprekken met de beroepspraktijk, lees architecten, en met ontwikkelaars verenigd in het Platform Ontwikkeling Rotterdam gevoerd. Ook de afdeling Duurzaamheid van de gemeente kreeg gelegenheid tot een kritische feedback op de bestaande nota. In geen van deze dialogen werd het instituut Welstand bij de sloop maar eerder op de helling gezet en voorzien van opbouwende kritiek.

Bouwstenen
Hoewel de voorafgaande nota dus geenszins was afgeschreven bleek een aanscherping wel nodig. Die moet de bestaande praktijk gaan versterken en verbeteren. Daarbij wenst de Rotterdamse commissie, vergelijkbaar met veel andere commissies elders, vroeg in een ontwerpproces aan tafel te komen met aanvragers. Om het dan te voeren gesprek over ontwerp en kwaliteit zo open en transparant mogelijk in te richten bedacht de gemeente drie bouwstenen: omgeving (verbinding met ruimtelijke context), bouwwerk (hoogwaardige en blijvende verschijningsvorm) en uitwerking (duurzaam en consequent materiaalgebruik). Het zijn basisvoorschriften die in principe ten grondslag liggen aan elke planbeoordeling, ongeacht omvang, schaal of budget. Ze vormen richtlijnen die een toekomstbestendige en kwalitatieve stedelijke ontwikkeling moeten waarborgen.

Verhaal van de stad
Een goed functionerende en vitale welstand dient zich te verhouden tot zowel de bestaande stad als de impact van vernieuwing en verandering. Van dat spanningsveld zijn de opstellers van de nota zich terdege bewust geweest. Men keek daartoe ook nadrukkelijk naar goede voorbeelden van andere welstandsnota's. Maar het resulteerde ook in het formuleren en prominent maken van een welstandelijk fundament: "De stad moet haar verhaal blijven vertellen. Bouwinitiatieven worden ontwikkeld vanuit de bestaande kwaliteit en het karakter van de plek; ze dragen bij aan en bouwen voort op het verhaal van de stad."

Transparant
Zo lijkt de vernieuwde Rotterdamse nota voortdurend een balans te willen vinden tussen respect voor het bestaande, de noodzaak van actualisering en de onvermijdelijke adaptatie van duurzaamheid. Ook de wens om het ontwerp(en) te blijven prikkelen, open te staan voor onverwachte oplossingen en zoveel mogelijk weg te blijven van belemmerende regels is duidelijk. Maar vooral het zichtbaar en transparant maken van welstand door het aangaan van een gesprek lijkt een cruciale en onderscheidende insteek. De introductie van een website speelt daar overduidelijk een belangrijke rol in.

Nina Aalbers: "De oude versie was een pdf die mensen helemaal moest doorploegen. De nieuwe website is veel handiger en heeft bijvoorbeeld ook een online Welstandscheck. Daarmee kan je op per adres meteen zien welke welstandscriteria van toepassing zijn op jouw project."

Dialoog
Ook het getoonde lef van de commissie om de dialoog over opgaven van verschillende schaalgroottes open en niet nadrukkelijk sturend aan te willen gaan is opmerkelijk. Nina Aalbers: "Het gaat ons om de intenties van een opgave, hoe klein ook, en altijd in relatie tot hoe de stad haar verhaal kan (blijven) vertellen. Daar willen we over in gesprek gaan. Soms moeten we dan voorbij ons afvinklijstje met criteria durven kijken, zoekend naar mogelijkheden. We hopen dat de toekomstige stad zich kan ontwikkelen met experiment en innovatie die zich zo goed mogelijk verhouden tot de bestaande stad."

Trefwoorden

welstand duurzaamheid regelgeving omgevingswet omgevingskwaliteit welstandscommissie rotterdam

1	Tentoonstelling in Het Noordbrabants Museum rond 50 jaar BPD Kunstcollectie dinsdag, 5 mei
2	Uitkijkradartoren van RO&AD Architecten bereikt hoogste punt dinsdag, 5 mei
3	Negentiende-eeuwse woningen in Feijenoord gered door er kluswoningen van te maken maandag, 4 mei
4	Symposium rond het ontwerp van scholen – standaardisatie versus maatwerk woensdag, 6 mei
5	Woonhuis met groen geglazuurde gevelstenen voor Buiksloterham woensdag, 6 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

Coalitieakkoord: geen tien nieuwe steden, wel miljarden voor betaalbare woningen

2 februari

Rotterdam focust op duurzaam bouwen met vernieuwde Welstandsnota

11 december 2024

Sofie De Caigny nieuwe voorzitter Commissie Omgevingskwaliteit en Cultureel Erfgoed Rotterdam

26 april 2024

Rotterdamse welstand akkoord met nieuw ontwerp voor Hotel Chicago

3 maart 2023

Voormalige verffabriek in Overschie omgevormd tot buurt met 125 woningen

1 april

'Quality-team' aangesteld voor Feyenoord City

5 februari 2019

Stad aan het water

8 oktober 2024

Tilburg en Rotterdam tonen nieuw elan bij ontwerpersselecties

17 maart

Rotterdam vertaalt omgevingsvisie naar concrete keuzes en fasering

25 februari

Advies STOER: tel vliegtuiggeluid niet mee voor woningbouw bij Schiphol

24 april 2025

BNA kritisch op voorstellen commissie-STOER: “Slim bouwen is niet plafonds verlagen”

26 juni 2025

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Toren van Babel

Gesprek met Marjolein van Eig over hoogbouw en welstand

16 februari 2023

Andere nieuwsberichten

Jeroen de Willigen wordt stadsbouwmeester van Antwerpen

Gisteren, 15:31

Op 1 juli begint hij aan zijn vijfjarige periode in de Vlaamse stad. De Willigen blijft verbonden aan zijn bureau De Zwarte Hond, zijn voorzitterschap van de BNA zal hij uiterlijk 1 januari volgend jaar opgeven.

Oorspronkelijke uitgangspunten leidend bij renovatie Patrimonium’s Hof

Gisteren, 14:42

In opdracht van Hef Wonen werkten Mainport Putter & Partners en SmitsRinsma met veel zorg aan Rotterdamse historisch ensemble.

DP6 en i29 transformeren oude HBS in Utrecht tot onderkomen SSR

Gisteren, 13:44

In Utrecht is de voormalige HBS aan de Catharijnesingel getransformeerd tot het nieuwe onderkomen van SSR, het opleidingsinstituut van de Rechtspraak en het Openbaar Ministerie.

Jaarboek Architectuur in Nederland 2025/2026 gepresenteerd

7 mei, 9:15

In de 39e editie van het architectuurjaarboek heeft de redactie 25 projecten uitgelicht, waaronder het gebouw dat de cover siert: SAWA door Mei architects and planners.

Nieuwe coalitie Moerdijk hamert op duidelijkheid en compensatie

Gisteren, 16:27

Er wordt al langere tijd gesproken over opheffing van het Brabantse dorp Moerdijk, een van de elf kernen van de gemeente.

Noorden gaat onderzoeken hoe regio kan bijdragen aan Lelylijn

Gisteren, 12:09

De politiek praat al jaren over de Lelylijn, maar het loopt vast op de kosten.

BAM denkt mee te profiteren van toenemende defensie-uitgaven

7 mei, 3:38

Bouwconcern BAM denkt mee te kunnen profiteren van de energietransitie en toenemende defensie-uitgaven van de overheid.

ABN AMRO: tweedeling koper en huurder op woningmarkt groeit

7 mei, 11:30

Volgens deskundigen van de bank is wonen de laatste jaren over de gehele linie betaalbaarder geworden. Echter, vooral zittende huiseigenaren profiteren.