Het CRa, met van links naar rechts Rijsadviseur Thijs van Spaandonk, Rijksbouwmeester Francesco Veenstra en Rijksadviseur Noël van Dooren

CRa doet toekomstig kabinet twaalf aanbevelingen over woningcrisis

23 januari, 14:14

Maak splitsen van woningen vergunningsvrij, kies voor een rechtvaardig grondbeleid en subsidieer nieuwe woon- en ontwikkelvormen zodat ze kunnen worden opgeschaald. Dat zijn enkele van de twaalf aanbevelingen die het College van Rijksadviseurs (CRa) doet aan het komende kabinet om de woningcrisis te lijf te gaan.

Momenteel zijn D66, het CDA en de VVD bezig met de formatie van een nieuwe regering, die het kabinet-Schoof moet gaan opvolgen. Omdat de woonopgave volgens het CRa onmiddellijk en daadkrachtig handelen vraagt van een nieuw kabinet, doet de ruimtelijk adviseur van de regering twaalf aanbevelingen waarmee de toekomstige bewindslieden aan de slag kunnen.

De woonopgave gaat volgens het CRa niet alleen over aantallen woningen, maar ook over ‘goed’ wonen, waarbij mensen een prettig en gezond leven kunnen leiden. Mogelijkheden om elkaar te kunnen ontmoeten, ruimte om buiten te spelen, betaalbaarheid en duurzaamheidsaspecten zijn slechts enkele zaken die ook mee moeten wegen om betere woningen en buurten te realiseren.

“Voor deze en volgende generaties, moeten volkshuisvesting en onze woonomgeving prettig, betaalbaar, kwalitatief, duurzaam, veilig en uitnodigend zijn. Dat is opgeteld een groot maatschappelijk vraagstuk en dus een politieke topprioriteit”, stelt het CRa, dat met de volgende twaalf aanbevelingen voor het aanstaande kabinet komt:

1. Maak splitsen vergunningsvrij. Daarmee kunnen snel nieuwe woningen worden gerealiseerd. Ondersteun tegelijkertijd gemeenten, zodat splitsen onder de juiste voorwaarden gebeurt. En werk vanuit een wijkvisie, gedragen door lokale gemeenschappen en met de inzet van ontwerpkracht. Dat zorgt voor toekomstbestendige woningen en voorkomt speculatie.

2. Investeer weer in de sociale infrastructuur. Zorg dat gemeenten ontmoetingsplekken voor zorg, cultuur, sport en bewegen op buurtniveau kunnen maken waar verschillende mensen zich thuis voelen. Een gezonde en groene woonomgeving is essentieel om de samenleving fysiek en mentaal gezond te houden en daarmee de zorg te ontlasten, zeker op lange termijn.

3. Maak van hergebruik het uitgangspunt. Sloop is kapitaal- en materiaalvernietiging. Maak hergebruik daarom leidend en stuur op ‘niet slopen, tenzij’.

4. Creëer tijdelijke locaties voor urgente huisvesting. Met woningen of bewoning die ook tijdelijk kan zijn. Zorg dat deze woningen kwalitatief hoogwaardig zijn en onderdeel worden van een gemeenschap. Dit vraagt om zorgvuldige keuzes en ontwerp van de locatie. Maak deze woningen bij voorkeur circulair, biobased en modulair, zodat ze herbruikbaar en CO2-neutraal zijn.

5. Maak water en bodem (weer) sturend bij de locatiekeuze. Ga op zoek naar locaties waar woningbouw met een goed ontwerp kan worden ingepast binnen de kaders van een robuust systeem van water en groen. Met voldoende ruimte voor waterberging en -afvoer, natuurlijke rivier- en beeklopen en samenhangende groene netwerken die biodiversiteit versterken en hittestress beperken.

6. Stimuleer het gebruik van duurzame bouwmethoden. Natuurinclusief bouwen met biobased materialen is de sleutel tot verduurzaming van de sector. Deze materialen zijn natuurlijk en hergroeibaar. Standaardiseer biobased producten met regelgeving en consistent beleid en beloon deze innovatie in aanbestedingen. Creëer een verdienmodel voor boeren voor de teelt van gewassen en bossen en voor nieuwe biobased productieketens voor de bouwsector.

7. Bouw sneller met standaardisatie en innovatie. Benut de ervaring van de Nederlandse bouw- en ontwerpcultuur met standaardisatie en innovatie. Bouwbedrijven kunnen met standaardisatie van bouwmethoden de bouw versnellen. Dit biedt een uitkomst voor de tekorten aan bouwpersoneel, lange planprocessen en verduurzaming van de sector. Architecten, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten kunnen een grote bijdrage leveren aan de kwaliteit en schoonheid van innovatieve bouwsystemen en daarmee de woningbouwproductie versnellen.

8. Zorg bij nieuwbouwplannen voor een diversiteit aan woningtypen. De woonbehoeften van nu en in de toekomst zijn anders dan tijdens de afgelopen decennia. Huishoudens zijn kleiner, de samenleving meer vergrijsd. Een passend woningaanbod voor jong en oud begint bij een divers en flexibel aanbod in woningtypen, zodat woningen aansluiten bij woonwensen en aanpasbaar zijn in de plattegrond. Niet alleen voor gezinnen maar vooral voor jongeren, alleenstaanden en voor senioren die willen doorstromen.

9. Subsidieer nieuwe woon- en ontwikkelvormen zodat ze kunnen opschalen. Bewonersinitiatieven hebben de afgelopen jaren nieuwe woonvormen als knarrenhoven, wooncoöperaties en Community Land Trusts ontwikkeld. Burgers nemen samen initiatief waar markt en woningcorporaties dat niet kunnen. Ondersteun en subsidieer deze nieuwe vormen zodat opschaling mogelijk is. Deze innovaties garanderen op lange termijn betaalbaarheid en gemeenschapsvorming.

10. Kies voor een rechtvaardiger grondbeleid met meer publiek grondbezit. Dat kan met sterker en actiever voorkeursrecht. Ontwikkel instrumenten om woningbouwopbrengsten terug te laten stromen naar de maatschappij en om corporaties te steunen in hun maatschappelijke doelstelling. Een planbatenheffing kan publieke investeringen financieren die anders uit algemene middelen komen. Vertaal daarnaast maatschappelijke opbrengsten – zoals waterbuffering, het voorkomen van netcongestie en uitstellen van zorgvraag – expliciet naar geldstromen. En laat potentiële ontvangers van de baten zoals waterschappen, netbeheerders en zorgpartijen, mee investeren in (maatschappelijke) gebiedsontwikkeling.

11. Maak scherpe keuzes op het gebied van klimaat en biodiversiteit. Gebiedsontwikkelingen vereisen een integrale benadering van de boven- en ondergrond. Dalende veenlandschappen, verziltende kustgebieden, verdrogende zandgebieden of rivieren met zowel hoge als lage waterstanden, elke woningbouwlocatie behoeft een eigen aanpak waarbij water en bodem sturend zijn. Dit vraagt om scherpe keuzes op het gebied van klimaat en biodiversiteit. Toets en wijzig bestaande plannen als blijkt dat deze niet passen binnen de water- en bodemcondities.

12. Koester en versterk de ruimtelijke kwaliteit van de Nederlandse steden, dorpen en landschappen. Ruimtelijke omgevingskwaliteit gaat over een mooie, functionele en duurzame omgeving. Dit vraagt om gebiedsspecifieke en goed ontworpen oplossingen, zodat leefomgevingen aantrekkelijk, duurzaam en toekomstbestendig zijn om in te wonen en werken. De omgevingskwaliteit en erfgoedwaarde van gebieden en landschappen zijn hierin cruciaal. Behoud deze en versterk ze waar mogelijk.

Trefwoorden

d66 cda cra woningmarkt college van rijksadviseurs woningbouw formatie vvd

1	‘Shift Embassy lijkt sterk op gefaald Mars One-project’ woensdag, 23 september
2	Bouw Spaarnepoort in Haarlem van start woensdag, 23 september
3	1828 Gouda biedt compacte woningen en collectieve voorzieningen voor jonge bewoners woensdag, 23 september
4	MoederscheimMoonen moderniseert en breidt jaren 70-bungalow uit woensdag, 23 september
5	Rijnboutt aan de slag met herontwikkeling oostzijde Krophollerensemble Waalwijk vrijdag, 25 september

Gerelateerde nieuwsberichten

Makelaars: huuraanbod droogt op door verkoopgolf woningen

29 januari

'Architecten kunnen kwaliteit waarborgen bij splitsen en opdelen rijtjeshuizen'

14 november 2025

Woningcorporaties komen veel geld tekort, waarschuwt autoriteit

30 januari

CRa op zoek naar nieuwe Rijksbouwmeester

10 december 2025

CRa: geef ruimtelijke kwaliteit opnieuw sleutelrol in rijksbeleid

25 augustus

Nederland haalt bouwdoel niet: opnieuw minder nieuwe woningen

30 januari

Huizenprijzen minder hard omhoog, maar betaalbaarheid huizen zakt

5 januari

Kirsten Schipper: “Sterke bouwcultuur draagt bij aan betere samenleving”

14 juli

D66 begint in debat over 'IJstad' in Markermeer, anderen kritisch

29 mei

Nieuwe minister VRO: nieuwe steden bouwen zal moeten

19 februari

Coalitieakkoord: geen tien nieuwe steden, wel miljarden voor betaalbare woningen

2 februari

Tweede Kamer schuift aanpassing huurwet door naar nieuw kabinet

19 december 2025

ING: bijna de helft van de huiseigenaren stelt verduurzaming uit

20 maart

Partijen eens over minder regels en procedures in woningbouw

24 oktober 2025

Nieuwe Hittekaart Woningmarkt 2026 van BPD toont aanhoudende woningdruk

3 maart

CPB: bouw voordelen huiseigenaar af om woningzoekende te helpen

12 februari

Woningtekort loopt op tot 410.000, vooral minder huurwoningen

3 februari

PBL: klimaatdoelen blijven bij meeste partijen buiten beeld

10 oktober 2025

Prijs van studentenkamer nadert plafond, denkt Kamernet

11 februari

BNA: sneller bouwen vraagt niet alleen om minder regels

3 februari

Landelijke ‘bouwbaas’ is geen goed idee, vinden deskundigen

19 november 2025

'Gemeenten gaan weer voor grondbezit'

27 februari

Blaricum lost Laren af als gemeente met duurste woningen

17 februari

Column

10 nieuwe steden

9 september 2025

Weinig woningen gesplitst, ook al zijn gemeenten er positief over

4 februari

VVD wil met fiscale maatregelen koopwoning bereikbaarder maken

8 juli 2025

Zichtbaar verduurzaamde huizen leveren meer op bij verkoop

18 februari

Verkoopgolf van woningen door investeerders zet door

2 maart

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Woongebouw Couchette vormt Paris Proof-pilot voor Groningse woningcorporatie

Gisteren, 14:52

In de Grunobuurt in Groningen is woongebouw Couchette in gebruik genomen. Het complex, dat deel uitmaakt van de vernieuwing van de buurt, bestaat uit 111 huurwoningen.

Studio id+ geeft onderdelen Vituscollege met beperkt budget nieuwe uitstraling

Gisteren, 13:24

Interieur- en architectenbureau Studio id+ heeft voor middelbare school Vituscollege in Bussum de aula, kantine en een werkruimte vernieuwd.

Kumiki renoveert en verduurzaamt familiehuis in Eemnes

Gisteren, 11:21

Aan de rand van de Zuiderheide in Eemnes heeft Kumiki een familiehuis uit 1971 gerenoveerd en verduurzaamd. Hierbij heeft het bureau architectuur, interieur en tuin als een geheel benaderd.

Gronings huis voor amateurkunst en cultuur Tumult geopend

28 september, 5:15

Het complex naar ontwerp van NEXT architects en Koschuch Architects ligt direct naast Forum Groningen. Het 7.300 vierkante meter omvattend Tumult bestaat uit een combinatie van drie monumentale panden en een nieuwbouwdeel.

Arcadis gaat ongeveer duizend banen schrappen

Gisteren, 12:12

De Nederlandse onderneming kondigde verder aan het merendeel van zijn architectuuractiviteiten af te stoten, evenals de activiteiten in China.

Limburg scherpt regels aan voor gebruik omstreden bouwstof

Gisteren, 10:00

De provincie Limburg stelt strengere eisen in voor het gebruik van Beaumix als bouwmateriaal.

Next Venue neemt eventactiviteiten MaterialDistrict over

28 september, 3:43

Next Venue neemt de eventactiviteiten en het merk van MaterialDistrict over. Dat gaat de komende drie jaar gefaseerd gebeuren, laten beide partijen weten.