Het CRa, met van links naar rechts Rijsadviseur Thijs van Spaandonk, Rijksbouwmeester Francesco Veenstra en Rijksadviseur Noël van Dooren

CRa doet toekomstig kabinet twaalf aanbevelingen over woningcrisis

23 januari, 14:14

Maak splitsen van woningen vergunningsvrij, kies voor een rechtvaardig grondbeleid en subsidieer nieuwe woon- en ontwikkelvormen zodat ze kunnen worden opgeschaald. Dat zijn enkele van de twaalf aanbevelingen die het College van Rijksadviseurs (CRa) doet aan het komende kabinet om de woningcrisis te lijf te gaan.

Momenteel zijn D66, het CDA en de VVD bezig met de formatie van een nieuwe regering, die het kabinet-Schoof moet gaan opvolgen. Omdat de woonopgave volgens het CRa onmiddellijk en daadkrachtig handelen vraagt van een nieuw kabinet, doet de ruimtelijk adviseur van de regering twaalf aanbevelingen waarmee de toekomstige bewindslieden aan de slag kunnen.

De woonopgave gaat volgens het CRa niet alleen over aantallen woningen, maar ook over ‘goed’ wonen, waarbij mensen een prettig en gezond leven kunnen leiden. Mogelijkheden om elkaar te kunnen ontmoeten, ruimte om buiten te spelen, betaalbaarheid en duurzaamheidsaspecten zijn slechts enkele zaken die ook mee moeten wegen om betere woningen en buurten te realiseren.

“Voor deze en volgende generaties, moeten volkshuisvesting en onze woonomgeving prettig, betaalbaar, kwalitatief, duurzaam, veilig en uitnodigend zijn. Dat is opgeteld een groot maatschappelijk vraagstuk en dus een politieke topprioriteit”, stelt het CRa, dat met de volgende twaalf aanbevelingen voor het aanstaande kabinet komt:

1. Maak splitsen vergunningsvrij. Daarmee kunnen snel nieuwe woningen worden gerealiseerd. Ondersteun tegelijkertijd gemeenten, zodat splitsen onder de juiste voorwaarden gebeurt. En werk vanuit een wijkvisie, gedragen door lokale gemeenschappen en met de inzet van ontwerpkracht. Dat zorgt voor toekomstbestendige woningen en voorkomt speculatie.

2. Investeer weer in de sociale infrastructuur. Zorg dat gemeenten ontmoetingsplekken voor zorg, cultuur, sport en bewegen op buurtniveau kunnen maken waar verschillende mensen zich thuis voelen. Een gezonde en groene woonomgeving is essentieel om de samenleving fysiek en mentaal gezond te houden en daarmee de zorg te ontlasten, zeker op lange termijn.

3. Maak van hergebruik het uitgangspunt. Sloop is kapitaal- en materiaalvernietiging. Maak hergebruik daarom leidend en stuur op ‘niet slopen, tenzij’.

4. Creëer tijdelijke locaties voor urgente huisvesting. Met woningen of bewoning die ook tijdelijk kan zijn. Zorg dat deze woningen kwalitatief hoogwaardig zijn en onderdeel worden van een gemeenschap. Dit vraagt om zorgvuldige keuzes en ontwerp van de locatie. Maak deze woningen bij voorkeur circulair, biobased en modulair, zodat ze herbruikbaar en CO2-neutraal zijn.

5. Maak water en bodem (weer) sturend bij de locatiekeuze. Ga op zoek naar locaties waar woningbouw met een goed ontwerp kan worden ingepast binnen de kaders van een robuust systeem van water en groen. Met voldoende ruimte voor waterberging en -afvoer, natuurlijke rivier- en beeklopen en samenhangende groene netwerken die biodiversiteit versterken en hittestress beperken.

6. Stimuleer het gebruik van duurzame bouwmethoden. Natuurinclusief bouwen met biobased materialen is de sleutel tot verduurzaming van de sector. Deze materialen zijn natuurlijk en hergroeibaar. Standaardiseer biobased producten met regelgeving en consistent beleid en beloon deze innovatie in aanbestedingen. Creëer een verdienmodel voor boeren voor de teelt van gewassen en bossen en voor nieuwe biobased productieketens voor de bouwsector.

7. Bouw sneller met standaardisatie en innovatie. Benut de ervaring van de Nederlandse bouw- en ontwerpcultuur met standaardisatie en innovatie. Bouwbedrijven kunnen met standaardisatie van bouwmethoden de bouw versnellen. Dit biedt een uitkomst voor de tekorten aan bouwpersoneel, lange planprocessen en verduurzaming van de sector. Architecten, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten kunnen een grote bijdrage leveren aan de kwaliteit en schoonheid van innovatieve bouwsystemen en daarmee de woningbouwproductie versnellen.

8. Zorg bij nieuwbouwplannen voor een diversiteit aan woningtypen. De woonbehoeften van nu en in de toekomst zijn anders dan tijdens de afgelopen decennia. Huishoudens zijn kleiner, de samenleving meer vergrijsd. Een passend woningaanbod voor jong en oud begint bij een divers en flexibel aanbod in woningtypen, zodat woningen aansluiten bij woonwensen en aanpasbaar zijn in de plattegrond. Niet alleen voor gezinnen maar vooral voor jongeren, alleenstaanden en voor senioren die willen doorstromen.

9. Subsidieer nieuwe woon- en ontwikkelvormen zodat ze kunnen opschalen. Bewonersinitiatieven hebben de afgelopen jaren nieuwe woonvormen als knarrenhoven, wooncoöperaties en Community Land Trusts ontwikkeld. Burgers nemen samen initiatief waar markt en woningcorporaties dat niet kunnen. Ondersteun en subsidieer deze nieuwe vormen zodat opschaling mogelijk is. Deze innovaties garanderen op lange termijn betaalbaarheid en gemeenschapsvorming.

10. Kies voor een rechtvaardiger grondbeleid met meer publiek grondbezit. Dat kan met sterker en actiever voorkeursrecht. Ontwikkel instrumenten om woningbouwopbrengsten terug te laten stromen naar de maatschappij en om corporaties te steunen in hun maatschappelijke doelstelling. Een planbatenheffing kan publieke investeringen financieren die anders uit algemene middelen komen. Vertaal daarnaast maatschappelijke opbrengsten – zoals waterbuffering, het voorkomen van netcongestie en uitstellen van zorgvraag – expliciet naar geldstromen. En laat potentiële ontvangers van de baten zoals waterschappen, netbeheerders en zorgpartijen, mee investeren in (maatschappelijke) gebiedsontwikkeling.

11. Maak scherpe keuzes op het gebied van klimaat en biodiversiteit. Gebiedsontwikkelingen vereisen een integrale benadering van de boven- en ondergrond. Dalende veenlandschappen, verziltende kustgebieden, verdrogende zandgebieden of rivieren met zowel hoge als lage waterstanden, elke woningbouwlocatie behoeft een eigen aanpak waarbij water en bodem sturend zijn. Dit vraagt om scherpe keuzes op het gebied van klimaat en biodiversiteit. Toets en wijzig bestaande plannen als blijkt dat deze niet passen binnen de water- en bodemcondities.

12. Koester en versterk de ruimtelijke kwaliteit van de Nederlandse steden, dorpen en landschappen. Ruimtelijke omgevingskwaliteit gaat over een mooie, functionele en duurzame omgeving. Dit vraagt om gebiedsspecifieke en goed ontworpen oplossingen, zodat leefomgevingen aantrekkelijk, duurzaam en toekomstbestendig zijn om in te wonen en werken. De omgevingskwaliteit en erfgoedwaarde van gebieden en landschappen zijn hierin cruciaal. Behoud deze en versterk ze waar mogelijk.

Trefwoorden

d66 cda cra woningmarkt college van rijksadviseurs woningbouw formatie vvd

1	Nederlands Fotomuseum opent deuren in gerenoveerd pakhuis Santos woensdag, 4 februari
2	Wake-up calls from China dinsdag, 3 februari
3	Pleinen vol groente, torens vol fruit donderdag, 5 februari
4	Huis Polderblik in De Realiteit Almere vernieuwd en verduurzaamd maandag, 2 februari
5	Object Rotterdam neemt bezit van lege centrale bibliotheek dinsdag, 3 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

'Architecten kunnen kwaliteit waarborgen bij splitsen en opdelen rijtjeshuizen'

14 november 2025

Makelaars: huuraanbod droogt op door verkoopgolf woningen

29 januari

CRa op zoek naar nieuwe Rijksbouwmeester

10 december 2025

Woningcorporaties komen veel geld tekort, waarschuwt autoriteit

30 januari

Huizenprijzen minder hard omhoog, maar betaalbaarheid huizen zakt

5 januari

Nederland haalt bouwdoel niet: opnieuw minder nieuwe woningen

30 januari

Tweede Kamer schuift aanpassing huurwet door naar nieuw kabinet

19 december 2025

Coalitieakkoord: geen tien nieuwe steden, wel miljarden voor betaalbare woningen

2 februari

Partijen eens over minder regels en procedures in woningbouw

24 oktober 2025

PBL: klimaatdoelen blijven bij meeste partijen buiten beeld

10 oktober 2025

Woningtekort loopt op tot 410.000, vooral minder huurwoningen

3 februari

Landelijke ‘bouwbaas’ is geen goed idee, vinden deskundigen

19 november 2025

BNA: sneller bouwen vraagt niet alleen om minder regels

3 februari

Column

10 nieuwe steden

9 september 2025

VVD wil met fiscale maatregelen koopwoning bereikbaarder maken

8 juli 2025

Weinig woningen gesplitst, ook al zijn gemeenten er positief over

4 februari

Toon alles

Andere nieuwsberichten

FARO wint tender nieuwe woonwijk in Ravenstein

6 februari, 1:15

In opdracht van Ballast Nedam Development gaat FARO 190 woningen in de nieuwe wijk Ooievaarshoek ontwerpen.

Paul de Ruiter en DELVA aan de slag met herontwikkeling oud hoofdkantoor DSM

6 februari, 10:42

Ontwikkelaar Laudy is samen met Paul de Ruiter Architects en DELVA Landscape Architecture | Urbanism geselecteerd voor de herontwikkeling van het voormalige hoofdkantoor van DSM in Heerlen.

Finalisten EUmies Award 2026 bekendgemaakt

6 februari, 9:00

Vijf projecten komen in aanmerking voor de categorie architectuur, die als de ‘hoofdprijs’ beschouwd kan worden. Daarnaast zijn er twee genomineerden in de categorie Emerging.

De Zwarte Hond en Arup presenteren schetsontwerp nieuw Museum Batavialand

5 februari, 2:19

In schetsontwerp voor de vernieuwing van het museum in Lelystad is het schip de Batavia een prominente plek toebedeeld

Zeeland en bisdom Breda zoeken naar maatwerk bij herbestemming kerken

6 februari, 2:47

Donderdag is een overeenkomst getekend om een duurzame oplossing te vinden voor de gebouwen, die door ontkerkelijking steeds vaker leeg komen te staan.

Caroline Voet verzorgt derde Jos. Bedaux-lezing

6 februari, 11:36

Ze spreekt haar lezing onder de titel ‘Op zoek naar schoonheid. De zeggingskracht van architectuur.’ uit in het Cobbenhagengebouw van Tilburg University.