Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Hans van der Heijden

Het Timmermansoog: Construeren

11 februari 2020, 9:15

“Ja, zó kun je het architectenberoep wel opheffen!” Een jonge architect had op een Duits congres beweerd dat je op de bouwplaats moest gaan vragen hoe je moest bouwen en een gevestigde collega voelde zich genoodzaakt om hem op zijn nummer te zetten - best dapper in dit tijdperk van ongebreideld luisteren en verbinden.

Elk jaar organiseert de universiteit van Aken de met het thema Identiteit van de Architectuur. Dit jaar ging het over de vraag in hoeverre de constructie tot de kern van de architectuur behoort. Het woord constructie heeft in Duitsland een ruime betekenis. Mijn vader, die de bouwkundige handboeken van Jellema als bijbelboeken beschouwde, gebruikte het woord construeren op dezelfde manier als de Duitsers, ongeveer zoals wij het tegenwoordig over detailleren hebben.

Het bleek dat de verzamelde vakbroeders een rotsvast geloof hadden in de bouwkundige constructie als allesbepalend vakgebied (er waren dan ook vrijwel geen Nederlandse sprekers). De manier waarop dat geloof beleden werd verschilde nogal. Grofweg vielen de sprekers uiteen in architecten die de constructie zien als een performatief aspect van hun vak: het construeren staat in dienst van de soepele realisatie van gebouwen. Je kunt zeggen dat dit de constructie van de bouwplaats is. Daartegenover staat de constructie van de kunstacademie, waarin gezocht wordt naar het beeldend vermogen van de bouwkunde. De eerste opvatting voerde in Aken naar bouwbaarheid, eenvoud en ordening, de tweede naar vallen en opstaan, complexiteit en signatuur.

Begrippen als vernieuwing en experiment werden in de beide kampen totaal verschillend uitgelegd. De resulterende spraakverwarring was even vermakelijk als instructief. Je zou willen dat Nederlandse architecten zo serieus reflecteren op hun werk. Ik ken in dit land althans weinig collega’s die iets bijzonders over het construeren te melden hebben. Voor architecten lijken de boeken van Jellema mij nuttiger dan de Schrift, maar ze worden net zo weinig geraadpleegd en schijnen voor het dagelijks handelen precies zo irrelevant geworden.

Het D-woord viel nauwelijks en toch ging het over niets anders dan duurzaamheid. Ik moest denken aan enkele bijzondere constructies, ontworpen door een architect die in Aken ontbrak. Op een piepkleine zolderstudio zag ik enkele jaren terug dat een badkamervloer uit een enkel stuk natuursteen was gemaakt. Nauwkeurig waren de gootjes, opstanden en afvoerputjes erin verwerkt. Het moet een hele toer zijn geweest om de plaat op de zolder te tillen. Het leek alsof het badkamertje helemaal samenviel met de intense kleur en textuur van de vloer.

Krachtiger nog was het gastenverblijf van dezelfde architect. De kamers waren spaarzaam ingericht en bekleed met behang dat de ruimtes met zware, verzadigde kleuren stemde. De behanger was een tovenaar. De motieven sloten precies op elkaar aan. Aan de bovenkant zorgde een lint voor de afwerking van de aanzet van de banen behangpapier.

Ik vond een opmerkelijke witmarmeren haard. Op twee cilinders lag een doosvormige balk. De twee kolommen hadden spiralende aders die in tegenovergestelde richting draaiden. Op de simpelst denkbare manier werden zuilen met een architraaf gesuggereerd.

De intensiteit van deze constructies overstijgt de tweespalt van Aken. De bouwmeester van dit moois, Hans Kollhoff, laat ermee zien met welke ernst en overleg hij construeert. Tussen zijn auteurschap en de perfecte uitvoering door de behanger of de steenmeester staat iets wezenlijks: de verantwoorde keuze van materiaal. Dat vak moet je niet opheffen. Als wij nu echt bouwmaterialen aan de aarde moeten onttrekken, doe het dan met de grootst mogelijke zorg, zo leren Kollhoffs constructies.

Hans van der Heijden is architect en werkt daarnaast als publicist en docent. Over het werk van zijn bureau, Hans van der Heijden Architect, is vorig jaar het boek Street Architecture verschenen. Hij is honorary visiting professor aan de University of Liverpool en geeft les aan de Academie van Bouwkunst in Rotterdam.

Trefwoorden

hans kollhoff column het timmermansoog hans van der heijden detail

1	44 woningen op bosrijke locatie in Driebergen vrijdag, 15 mei
2	AM en Amvest zoeken architecten voor herontwikkeling Draka-terrein dinsdag, 19 mei
3	Woningbouwproject KAAP langs het IJ in Amsterdam voltooid dinsdag, 19 mei
4	Dam & Partners ontwerpt multifunctioneel gebouw in Schinkelhaven dinsdag, 19 mei
5	Tien nominaties voor NRP Gulden Feniks 2026 vrijdag, 15 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

Het Timmermansoog: Boijmans

14 januari 2020

Het Timmermansoog: Castex

10 december 2019

Betaalbare huurwoningen van Hans van der Heijden Architect in Rotterdam

29 april 2020

Het Timmermansoog: Interieur

12 november 2019

Het Timmermansoog: Moveable Feast

8 oktober 2019

Architectenweb-columnist genomineerd voor prijs architectuurkritiek

3 oktober 2019

Het Timmermansoog: Groot

10 september 2019

Het Timmermansoog: Paardenmiddel

11 juni 2019

Het Timmermansoog: Deur

14 mei 2019

Het Timmermansoog: Middenrif

8 december 2020

Het Timmermansoog: Zelfdoen

10 november 2020

Hans van der Heijden in De Volkrant: Baudet heeft een punt

23 april 2019

Het Timmermansoog: Folklore

13 oktober 2020

Het Timmermansoog: Acceptatie

9 april 2019

Laatste fase wijkvernieuwing Lakerlopen afgerond

23 juni 2021

Het Timmermansoog: Brexit

12 maart 2019

Het Timmermansoog: Vakmanschap

12 februari 2019

Het Timmermansoog: Niet-stad

15 januari 2019

Het Timmermansoog: Geloof

11 december 2018

Het Timmermansoog: Wonen

13 november 2018

Het Timmermansoog: Burgerwezen

9 oktober 2018

Het Timmermansoog: Proeftuin N

11 september 2018

Het Timmermansoog: Analogen

12 juni 2018

Het Timmermansoog: Zivilarchitektur

8 mei 2018

Het Timmermansoog: Gelegenheidswerk

10 april 2018

Hans van der Heijden deelt fascinatie voor woonpalazzo in boek

6 februari 2025

Het Timmermansoog: Arch-i-Varis

13 maart 2018

Het Timmermansoog: Stadsbank

13 februari 2018

Het Timmermansoog: Bajespuin

16 januari 2018

Hans van der Heijden aangesteld als parttime hoogleraar Architectuurontwerp aan de Universiteit Antwerpen

29 september 2022

Hans van der Heijden – genomineerd voor de Architect van het Jaar-prijs

14 september 2020

Het Timmermansoog: Mies

8 september 2020

Hans van der Heijden

30 augustus 2020

Het Timmermansoog: Vak

9 juni 2020

Het Timmermansoog: Onheil

12 mei 2020

Het Timmermansoog: Plasticsoep

14 april 2020

Het Timmermansoog: Pathos

10 maart 2020

Toon alles

Gerelateerde video's

Hans van der Heijden

Nominatie voor de prijs voor Architect van het Jaar 2020

Andere nieuwsberichten

Interdisciplinair team met OMA en OKRA presenteert visie op evolutie van Rome

Gisteren, 16:32

De stedelijke visie Roma Continua bouwt voort op de essentie en sterke punten van de eeuwenoude stad.

Renovatie station Leeuwarden door Movares afgerond

Gisteren, 11:58

Eind vorig jaar is de vernieuwing van station Leeuwarden afgerond. Zowel de gevel als de vloer van het stationsgebouw als de eveneens monumentale perronkappen zijn gerenoveerd.

Publicatie memoreert en actualiseert gedachtegoed Michael van der Vlis

Gisteren, 09:22

Tim Verlaan en Petra Brouwer schetsen de opkomst van een gemengd, democratisch en dichtbebouwd Amsterdam aan de hand van het denken en doen van de voormalige wethouder.

Woningbouwproject KAAP langs het IJ in Amsterdam voltooid

19 mei, 2:39

Langs het IJ zijn vijf woongebouwen met in totaal zeventig appartementen, commerciële ruimten op de begane grond en een circulair horecapaviljoen gerealiseerd.

Binnenhof al bij voorbaat te klein voor alle organisaties

Gisteren, 14:47

Nog voordat de verbouwing van het Binnenhof klaar is, is het complex te klein voor alle organisaties die erin moeten.

Inschrijving Stadsbouwprijs Amersfoort 2026 gestart

Gisteren, 13:29

Tot en met dinsdag 30 juni 18.00 uur kunnen projecten worden aangeleverd die in de afgelopen twee jaar binnen de gemeentegrenzen van de Keistad zijn gerealiseerd.

Drents stikstofplan om vergunningverlening vlot te trekken

Gisteren, 10:43

Drenthe denkt in het najaar van 2027 weer te kunnen beginnen met het verlenen van vergunningen voor zaken als woningbouw.

TNO ontwikkelt technologie voor recycling zonnepanelen

19 mei, 3:32

Volgens het onderzoeksbureau kunnen zonnepanelen met de technologie efficiënt en energiezuinig worden ontmanteld en kan meer dan 99 procent van het gebruikte zilver en hoogzuiver silicium worden teruggewonnen.

Bouwconcerns renoveren Drechttunnel voor 233 miljoen euro

19 mei, 1:47

Bouwconcerns Heijmans en Dura Vermeer en technisch dienstverlener SPIE gaan aan de slag met de renovatie en het onderhoud van de Drechttunnel van snelweg A16.