Projecten
Producten
Bedrijven
Vacatures
Agenda
Awards
Podcasts
more_horiz
Videos
Magazine
Favorieten
Profiel
Uitloggen
Hans van der Heijden
Copyright: Maarten van Haaff
Appartement in gebouw Lake Shore Drive in Chicago
Copyright: Familie Myhrum
Het Timmermansoog: Mies
8 september 2020, 9:15
Twintig kilometer fietsten wij dwars door Berlijn op zoek naar
Haus Lemke
, ontworpen door Ludwig Mies van der Rohe. ‘Een garage,’ stelden onze pubers vast. ‘Kom, we gaan verhuizen,’ stelde mijn geliefde daartegenover. Zij had gelijk. Het is een van de weinige huizen uit de architectuurcanon waarin ik ons zó zie wonen.
Waar ligt dat aan? Ik ben geen belijdend modernist. De goddelijke ideeënstrijd in het modernisme vind ik slaapverwekkend. Halfgod Peter Smithson, maar hij niet alleen, reduceerde het modernisme tot een duel tussen de twee oppergoden daarvan. ‘Mies is groots, maar Corbu comÂmuÂniÂceert’, smiesÂpelde hij.
Terug van vakantie kreeg ik het aan de stok met een dwarsdenkende archiÂtectuurÂtwitticus. Ik had Le Corbusier een saaie man genoemd, die saaie gebouwen heeft gemaakt. Tussen twee restauraties door bezocht ik ooit de door hem ontworpen Villa Savoye. Dat is misschien een villa te noemen, maar het is beslist geen huis. Eerder leek het mij een rammelende design-keet die slechts gediend heeft als decor voor foto’s en feesten, en voor foto’s van feesten. Zijn kapel in de Jura, Notre Dame du Haut, is verÂdiensteÂlijk. Toch is ook dit bouwwerk uiteindelijk een opgedirkte, tochtige schuur. En dan die dikke lagen verf overal. Corbu maakte geschminkte gebouwen. 100 jaar na dato was de gelatenheid van de twitticus over zóveel geloofstwijfel mijn deel.
In Berlijn bezweken wij voor het afgeschminkte baksteenmodernisme van Haus Lemke. De weldaad van het huis komt niet over als een opgedrongen, geësthetiseerd woonideaal. Het is aan de bewoners om het huis ter personaliseren en het van spullen (en verf) te voorzien. Het ontwerp legt de verhouding tussen de straat, het huis en de tuin vast en regelt de ruimtelijke betrekkingen tussen de drie woonÂkamers. Haus Lemke anticipeert op de conventies van het wonen. Wij stelden ons voor hoe het huis de wanordelijke spullen van onze gecombineerde huisÂraad zou verdragen. Als bezoeker zie je veel
niet
. De garage, sanitaire ruimten, bergingen, keuken en bijkeuken zijn in een vrijwel gesloten zone ondergeÂbracht. Er is een ruime kelder. Bij de gratie van de dienstvertrekken zou onze woonruimte niet dichtÂslibben. Een sluw huis, dat Haus Lemke.
Ik sprak Charlotte. Naar eigen zeggen is zij opgegroeid ‘in Mies.’ Als jong architectenstel hadden haar ouders een appartement aan Lake Shore Drive in Chicago bemachtigd. Charlottes jeugdfoto’s zijn nauwkeurig onthoekt, zwart-wit en sereen. Zij speelt met blokken op een glanzende gietÂvloer. Curieus genoeg is het interieur vrij donker. Op de achtergrond zie je gordijnen die voor de glazen vliesgevel zijn gehangen en de achtergrond vormen voor abstracte schilderijen die weer aan de gordijnen hangen. Dwars door de kamer hangt een hangÂmat. Er staan een paar Thonet stoelen. Een van het bordes van het gebouw losgevroren travertinplaat dient als bijzettafel.
Charlottes jeugdherinneringen illustreren de metropolitaanse levensvreugde in het Chicago van de jaren ’50 en ‘60. Mies, Myron Goldsmith, Bertrand Goldberg, Charles Genther, Harry Weese en Charles Murphy bedronken in het huis van haar ouders, die een generatie jonger waren. Sardonisch waren de felicitaties aan een aanwezige die de gordijnen van het Farnsworth House had mogen verÂnieuwen toen dat voor de allereerste keer onder water was gelopen.
Mies zelf had geen trek in ingeÂwikkelde liftgesprekken en woonde verderop in een oud huis. Uitgelaten sprong de fotograaf Harry Callaghan daar op zijn schoot, waardoor de fragiele rugleuning van de stoel brak. Mies heeft de geÂknakte Eames-stoel altijd laten staan.
Lake Shore Drive was stylish. Huisdieren waren verboden en aanvankelijk waren zilveren gordijnen verplicht. Later werden verticale en horizontale lamellen toegestaan als ze maar grijs waren. Het was aan de bewoners om hun onderkomen te persoÂnaliseren. De huizen van Charlottes vriendinnetjes waren vaak minder smaakvol. Die stonden vol met nepantiek of liepen vooruit op de postmoderne kitsch. Tegenwoordig wonen er welgestelden en architecten. Flats zijn bij elkaar getrokken. Er schijnen zelfs twee volledige verdiepingen te zijn samengevoegd tot een enorme duplexÂwoning. Je kunt dat verstedelijking noemen. ‘Mies takes all sorts of shit,’ beweert Charlotte.
Groots is goed genoeg. Architectuur is een toegepaste kunst met beperkte communicatieve mogelijkÂheden. Wat vertelt Corbu’s verf eigenlijk? Het vieren van het genot van de hangÂmat, Mies’ kapotte Eames-stoel en travertinÂplaat wijzen in een andere richting. Tegenover Corbu’s humorloze evangelisme staat zijn zwijgzame
joy de vivre
. Mies bewoog zich in de imperfecte realiteit en stopte – meestal – op tijd met ontwerpen.
Euforisch waren onze pubers toen zij uitvonden dat de Russische bezettingsmacht Haus Lemke daadwerkelijk als garage gebruikt had. Mies takes all sorts of shit.
Foto ter beschikking gesteld door Charlotte Myhrum, met dank.
Hans van der Heijden is architect en werkt daarnaast als publicist en docent. Over het werk van zijn bureau,
Hans van der Heijden Architect
, is vorig jaar het boek
Street Architecture
verschenen. Hij is honorary visiting professor aan de University of Liverpool en geeft les aan de Academie van Bouwkunst in Rotterdam.
Trefwoorden
le corbusier
mies van der rohe
berlijn
het timmermansoog
haus lemke
hans van der heijden
column
Best gelezen
1
Hoogste elftallen van Ajax nemen nieuw gebouw op De Toekomst in gebruik
woensdag, 11 november
2
Plan voor wijk met 2.300 woningen op terrein Máxima MC Eindhoven
woensdag, 11 november
3
Rinske Wikkerink verlaat Kraaijvanger en begint eigen bureau
dinsdag, 10 november
4
Lunchevents rond parametrisch ontwerpen en overkoepelende systemen voor AI op Digibouw 2026
woensdag, 11 november
5
Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam
vrijdag, 13 november
Gerelateerde nieuwsberichten
Het Timmermansoog: Middenrif
8 december 2020
Het Timmermansoog: Zelfdoen
10 november 2020
Het Timmermansoog: Folklore
13 oktober 2020
Laatste fase wijkvernieuwing Lakerlopen afgerond
23 juni 2021
Terwijl Van der Heijden en Roggeveen stoppen, starten Van Eig en Schönberger met column
24 december 2020
Hans van der Heijden deelt fascinatie voor woonpalazzo in boek
6 februari 2025
Hans van der Heijden aangesteld als parttime hoogleraar Architectuurontwerp aan de Universiteit Antwerpen
29 september 2022
Hans van der Heijden – genomineerd voor de Architect van het Jaar-prijs
14 september 2020
Het Timmermansoog: Vak
9 juni 2020
Het Timmermansoog: Onheil
12 mei 2020
Het Timmermansoog: Plasticsoep
14 april 2020
Het Timmermansoog: Pathos
10 maart 2020
Het Timmermansoog: Construeren
11 februari 2020
Het Timmermansoog: Boijmans
14 januari 2020
Het Timmermansoog: Castex
10 december 2019
Het Timmermansoog: Interieur
12 november 2019
Het Timmermansoog: Moveable Feast
8 oktober 2019
Het Timmermansoog: Groot
10 september 2019
Het Timmermansoog: Paardenmiddel
11 juni 2019
Het Timmermansoog: Deur
14 mei 2019
Het Timmermansoog: Acceptatie
9 april 2019
Het Timmermansoog: Brexit
12 maart 2019
Het Timmermansoog: Vakmanschap
12 februari 2019
Het Timmermansoog: Niet-stad
15 januari 2019
Het Timmermansoog: Geloof
11 december 2018
Het Timmermansoog: Wonen
13 november 2018
Het Timmermansoog: Burgerwezen
9 oktober 2018
Het Timmermansoog: Proeftuin N
11 september 2018
Het Timmermansoog: Analogen
12 juni 2018
Het Timmermansoog: Zivilarchitektur
8 mei 2018
Het Timmermansoog: Gelegenheidswerk
10 april 2018
Het Timmermansoog: Arch-i-Varis
13 maart 2018
Het Timmermansoog: Stadsbank
13 februari 2018
Het Timmermansoog: Bajespuin
16 januari 2018
Het Timmermansoog: Middenrif
8 december 2020
Het Timmermansoog: Zelfdoen
10 november 2020
Het Timmermansoog: Folklore
13 oktober 2020
Laatste fase wijkvernieuwing Lakerlopen afgerond
23 juni 2021
Terwijl Van der Heijden en Roggeveen stoppen, starten Van Eig en Schönberger met column
24 december 2020
Hans van der Heijden deelt fascinatie voor woonpalazzo in boek
6 februari 2025
Hans van der Heijden aangesteld als parttime hoogleraar Architectuurontwerp aan de Universiteit Antwerpen
29 september 2022
Hans van der Heijden – genomineerd voor de Architect van het Jaar-prijs
14 september 2020
Het Timmermansoog: Vak
9 juni 2020
Het Timmermansoog: Onheil
12 mei 2020
Het Timmermansoog: Plasticsoep
14 april 2020
Het Timmermansoog: Pathos
10 maart 2020
Het Timmermansoog: Construeren
11 februari 2020
Het Timmermansoog: Boijmans
14 januari 2020
Het Timmermansoog: Castex
10 december 2019
Het Timmermansoog: Interieur
12 november 2019
Het Timmermansoog: Moveable Feast
8 oktober 2019
Het Timmermansoog: Groot
10 september 2019
Het Timmermansoog: Paardenmiddel
11 juni 2019
Het Timmermansoog: Deur
14 mei 2019
Het Timmermansoog: Acceptatie
9 april 2019
Het Timmermansoog: Brexit
12 maart 2019
Het Timmermansoog: Vakmanschap
12 februari 2019
Het Timmermansoog: Niet-stad
15 januari 2019
Het Timmermansoog: Geloof
11 december 2018
Het Timmermansoog: Wonen
13 november 2018
Het Timmermansoog: Burgerwezen
9 oktober 2018
Het Timmermansoog: Proeftuin N
11 september 2018
Het Timmermansoog: Analogen
12 juni 2018
Het Timmermansoog: Zivilarchitektur
8 mei 2018
Het Timmermansoog: Gelegenheidswerk
10 april 2018
Het Timmermansoog: Arch-i-Varis
13 maart 2018
Het Timmermansoog: Stadsbank
13 februari 2018
Het Timmermansoog: Bajespuin
16 januari 2018
Toon alles
Andere nieuwsberichten
Kabinet zet in op slim combineren functies en opgaven in nieuwe Nota Ruimte
Vandaag, 14:54
In de maandag gepresenteerde Nota Ruimte zet het kabinet in op het ‘slim’ combineren van functies bij de verschillende ruimtelijke opgaven. Ook worden er tien extra grootschalige woningbouwlocaties aangewezen.
Design Museum Den Bosch toont architectonische platenhoezen
Vandaag, 12:17
Op zaterdag 28 november start in Design Museum Den Bosch de tentoonstelling Plaat en Hoes. In de expositie zijn meer dan driehonderd platenhoezen te zien, waarop architectuur is ingezet om een wereld rond muziek te creëren.
Rietveldprijs 2026 toegekend aan Wisselspoor Blok 10
Vandaag, 10:26
Wisselspoor Blok 10 in Utrecht, naar van Arons en Gelauff architecten, is onderscheiden met de Rietveldprijs 2026. De Truus Schröderprijs voor goed opdrachtgeverschap ging naar Jebber/SSH voor Baobab.
Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam
13 november, 3:47
Op de Peperkliplocatie in Schiedam-Oost, waar nu nog een basisschool staat, komt een dubbel blok met onder meer 232 woningen. MoederscheimMoonen Architects en Orange Architects ontwerpen elk een deel van het Peperkwartier.
Versneld afscheid fossiel in eerste versie slottekst klimaattop
Vandaag, 16:07
Ook wordt erin herinnerd aan de eerdere afspraak om ‘een transitie weg van fossiele brandstoffen in energiesystemen’ te maken.
Boskalis-eigenaar HAL mag bouwconcern VolkerWessels overnemen
Vandaag, 15:28
Investeerder HAL mag bouwconcern VolkerWessels inlijven op voorwaarde dat verschillende bedrijfsonderdelen worden afgestoten.
Mathenesse aan de Maas wint de Van der Leeuwprijs 2026
13 november, 2:15
Bij dit initiatief worden bewoners, ondernemers en andere partijen in de Rotterdamse wijk Mathenesse bij elkaar gebracht via huiskamerconcerten, het jaarlijkse Lentefeest, groene initiatieven en bewonersbijeenkomsten.
Tekort aan ruimte dreigt voor Gelderse bedrijven aan het water
13 november, 9:40
Movares stelt dat het beter beschermen en benutten van bestaande terreinen een eerste stap naar verbetering zou kunnen zijn.
Juridisch experts: investeringsverdragen remmen klimaatbeleid
12 november, 1:27
Internationale investeringsverdragen zitten klimaatbeleid in de Europese Unie te vaak dwars, vindt een groep van tientallen juridisch experts.
Komst Gelders Museum vrijwel rond, provincie trekt extra geld uit
12 november, 9:36
Het nieuw op te zetten Gelders Museum in Zutphen lijkt er definitief te komen.
Ga naar het nieuws-archief
Hans van der Heijden
Architect
0
0
0
0
Voor een optimale gebruikservaring plaatst Architectenweb functionele cookies. Wat de verschillende cookies precies doen leggen we uit in een
overzicht
. Cookies van social media kun je optioneel
aanzetten
.
Akkoord
Instellingen
Feedback
Feedback
Wij horen graag jouw feedback. Laat je reactie achter en eventueel jouw e-mail adres.
Reactie
Verstuur