Copyright: Floris Oosterveld
Copyright: Being, VDD Project Development
Copyright: Being, VDD Project Development

Winnend plan van OMA, DELVA en B-architecten voor koepelgevangenis Breda

5 juli 2022, 10:04
De 19e-eeuwse monumentale koepelgevangenis van Breda krijgt een nieuwe bestemming als levendige woonomgeving met plaats voor culturele en commerciële ruimten. Het plan ‘Koepel District’ van ontwikkelaars Being & VDD Project Development en het architectenteam van OMA, DELVA en B-architecten is onlangs als winnaar aangewezen na een openbare verkoopprocedure van het Rijksvastgoedbedrijf.

Het markante koepelcomplex grenst aan het historische centrum van Breda en beslaat een terrein van ruim drie hectare groot. Het complex omvat diverse monumentale gebouwen, met het indrukwekkende gevangenisgebouw zelf als blikvanger.

Een koepel met ijzeren spanten en een diameter van 53 meter bekroont het 30 meter hoge gebouw. Rond de open, cirkelvormige middenruimte liggen 205 identieke cellen. Verder maken een voormalige vrouwengevangenis, een poortgebouw en verschillende gerechtsgebouwen deel uit van het complex.

Uitgangspunten
Acht jaar geleden werd de gevangenis, officieel de Penitentiaire Inrichting de Boschpoort, definitief gesloten. Begin vorig jaar zette het Rijksvastgoedbedrijf het koepelcomplex, een rijksmonument, via een strikte procedure te koop.

Op basis van een enquête die door vele inwoners van Breda werd ingevuld, stelde de gemeente een nota van uitgangspunten op. Speerpunten waren een internationaal onderscheidend karakter, een unieke identiteit, een duurzame, toekomstbestendige transformatie en een open relatie met de omliggende gebieden, zo meldt het winnende team.

Levendige woonomgeving
De komende jaren transformeren de ontwikkelaars en het ontwerpteam de locatie tot “een levendige bestemming die past bij de hedendaagse dynamiek van Breda.” Een nieuw ontwerp moet het voorheen gesloten complex omvormen tot een open en doorwaadbaar gebied dat met diverse landschappen aansluiting krijgt bij de Bredase binnenstad.

De kracht van project ‘Koepel District’ ligt in het behouden van het bestaande historisch erfgoed in combinatie met duurzame vernieuwing, legt het winnende team uit. Ook liet het Rijsvastgoedbedrijf zich overtuigen door de visie en ontwikkelstrategie.

Duurzaam dorp in de stad
Het plan van het winnende team gaat uit van een  toekomstgericht en vooral toegankelijk project door een ‘dorp in de stad’ te creëren. Deze compacte gemeenschap biedt woonruimte in alle segmenten, plek om te verblijven en te ontmoeten en ruimte om te (net)werken, ontspannen, sporten en cultuur te beleven.

Het team heeft daarbij ook aandacht voor ecologie en duurzaamheid, zo laat het weten. De plannen zetten maximaal in op circulair bouwen, onder meer door hergebruik en recycling van bouwmateriaal, en op een verlaging van energieverbruik. Voor dat laatste worden technieken als bodemwarmte, pv-panelen en warmtepompen toegepast.

Bekend terrein
OMA boog zich overigens al eerder over de mogelijkheden voor renovatie en aanpassing van een koepelgevangenis. In 1979 kreeg het architectenbureau het verzoek van de Rijksgebouwendienst om te onderzoeken hoe het functioneren van de koepelgevangenis van Arnhem (eventueel) kon worden verbeterd en aangepast aan de nieuwe ideeën over het gevangeniswezen.

Niet alleen de gebouwtypologie, ook de locatie is voor OMA min of meer bekend terrein. De gevangeniscomplex van Breda grenst aan Chassé Park, het voormalige militaire terrein van de Chassé Kazerne; de transformatie werd in 2007 officieel afgerond. Het masterplan daarvoor werd gemaakt door OMA; het bureau ontwierp er zelf ook onder meer de ondergrondse parkeergarage en woongebouw Carré.

Panopticum
De koepelgevangenis van Breda werd tussen 1882 en 1886 gebouwd naar een ontwerp van architect en ingenieur Johan Frederik Metzelaar, die er internationale bekendheid mee verwierf. Voor zijn ontwerp nam Metzelaar het door de Brit Jeremy Bentham bedachte panopticum-principe als uitgangspunt. Vanuit de open, cirkelvormige middenruimte konden bewakers de hele gevangenis overzien. Rond de middenruimte liggen 205 identieke cellen.

Trefwoorden

transformatie delva landscape architecture | urbanism vdd project development herbestemming gevangenis koepelgevangenis oma delva being development b-architecten breda rijksmonument

Gerelateerde nieuwsberichten

Andere nieuwsberichten

Maaseik wil Museum aan de Maas onderbrengen in kerk met uitbreiding
41 minuten geleden

Koen van Velsen stopt met zijn bureau
4 uur geleden

Ontwerp van UNS voor theater in Hongkong onthuld
16 januari, 12:45

Space&Matter, Common City en Zenzo winnen tender voor een van de laatste kavels van Centrumeiland in Amsterdam
16 januari, 10:58

Fonds en meer ondersteuning voor collectieve wooninitiatieven
2 uur geleden

Limburg wil miljoenenfonds voor groene investeringen inkrimpen
Vandaag, 09:32

Subsidie voor extra woonlagen en splitsing in Gelderland
15 januari, 12:43

Zuidelijke provincies: in elke provincie een rijksmuseum
15 januari, 11:11

Zeeland en Rijk onderzoeken samen alternatief voor Zeelandbrug
14 januari, 4:29

Katwijk mag na jaren vertraging woonwijk met 5600 huizen bouwen
14 januari, 1:04
Ga naar het nieuws-archief
Robert MuisRedacteur
ATAG Nederland
KUBUS | Specialist in Archicad
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Kingspan Light & Air
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
VELUX Commercial Benelux B.V.
Sempergreen
Houthandel van Dam
Aluprof Nederland BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
wienerberger
DUCO Ventilation & Sun Control
BEWI IsoBouw
ROCKWOOL B.V.
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Kingspan Geïsoleerde Panelen
GEZE Benelux B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf B.V.
Saint-Gobain Glass Benelux
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
VOLA Nederland BV
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Holonite B.V.
AXOR + hansgrohe
Tata Steel Colorcoat®
Ontwerpers
Lidmaatschappen
Nieuwsbrieven
Leveranciers
Lidmaatschappen
Adverteren

Architectenweb
Over ons
Contact

© 2002 - 2026 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan