Francesco Veenstra

De woningnood vraagt om meer dan alleen woningen

17 september 2019, 9:15

Terwijl ik op een terras in het centrum van Rotterdam een cappuccino drink en lees over de ontwikkelingen in het Binnenhof-project word ik aangesproken door Nikolaas. Met een vrolijk Rotterdams accent vraagt hij om een vuurtje voor de sigaret die hij zojuist op straat gevonden heeft. Als ik zeg dat ik niet rook en ook geen vuur bij me heb reageert hij met de woorden: “Goed man! Houden zo.”

We raken aan de praat en hij vertelt me dat hij nu ruim vier jaar op straat woont. Hij slaapt buiten, hij eet buiten, hij kijkt film op het plein in het museumpark. Hij vertelt me dat hij kortgeleden een boete van €140,- had gekregen voor het slapen op een bankje in de stad. Voor mij maakt dat in een klap duidelijk dat de problemen op de woningmarkt niet alleen gaan over het tekort aan woningen, maar vooral ook over het systeem, de samenleving waarin we met z’n allen zijn beland. Een samenleving waarin we niet precies zicht hebben op behoeftes die bestaan. Waarin we niet meer precies weten wat wel en niet waar is. Waarin we onvolledig zijn geïnformeerd en waarin we lijden aan een collectief gebrek aan belangstelling voor de werkelijkheid.

Met trots vertelt Nikolaas me dat de stad zijn thuis is. Hij leeft op straat. Hij eet op straat. Hij slaapt op straat. Als ex-militair heeft hij in oorlogsgebied gediend en hij lijkt daarna veel verloren te hebben. Hoe en wat vertelt hij niet. Wijzend naar de alcohol in zijn binnenzak zegt hij dat die uitweg hem ook weinig goeds heeft gebracht. Op zoek naar een woning is hij niet. Binnenkort meldt hij zich bij een afkickkliniek. Nikolaas is geïnteresseerd in het gesprek met anderen en hoopt in dat contact als mens te worden gezien, niet als uitschot waar je met een grote boog omheen loopt.

Na het gesprek popt een bericht op m’n telefoon op waarin staat dat de gemiddelde huizenprijs in Nederland het afgelopen jaar weer met 11% is gestegen. Een bevestiging dat vastgoed van grote waarde is, financieel gezien. Met de groei van de economie en de lage rente op financieringen is de woningbouwmarkt ondertussen weer flink onder spanning gekomen. De nieuwbouwwoning is opnieuw middel geworden om grondposities te verzilveren en de eindgebruiker staat wederom aan de zijlijn. Met de groei van de bevolking en met meer kleine huishoudens is het hebben van een eigen dak boven je hoofd voor een snelgroeiende groep mensen niet meer vanzelfsprekend.

Nikolaas zou natuurlijk een eigen woonplek moeten hebben. Net als dat dat geldt voor asielzoekers die door bedreigingen hun eigen land zijn ontvlucht. En jongeren die uit huis gaan om een eigen leven op te bouwen. De woningbouwopgave kent hierdoor verschillende eisen ten aanzien van grootte, in hoe ze functioneren, of hoe ze onderdeel zijn van een ondersteunende woonvorm. Maar de woningbouwopgave kent één belangrijke overeenkomst: betaalbaarheid. Betaalbare woningen stellen mensen mee in staat geld over te houden om hun leven op de rit te krijgen en op de rit te houden. Gesteund door een manier van samen leven, waarbij we allemaal wat meer om ons heen kijken en niet alleen het systeem laten werken of laten falen, maar zelf meehelpen om het beetje bij beetje voor iedereen beter te maken.

Om de betaalbaarheid van wonen te verbeteren zijn nieuwe eigendoms- en financieringsvormen nodig. Volgens het CBS besteedt een huiseigenaar gemiddeld 29% van het besteedbaar inkomen aan woonlasten. Huurders besteden met 38,1% bijna een derde meer aan woonlasten! Gevolg is dat de minst welvarende groep Nederlanders verhoudingsgewijs het meest aan wonen besteedt. Een volstrekt onacceptabele situatie die een duurzame spoedreparatie vereist.

Cynisch genoeg woont Nikolaas momenteel gratis, met de hele binnenstad als zijn woonkamer. Hij maakt zich niet echt druk over de plannen rond het Binnenhof; heeft geen mening over binnentuinen of wat die verbouwing zoal zal kosten. Hij maakt zich druk over hoe we met elkaar omgaan. Hoe asociaal gedrag, de groeiende kloof tussen welvaart en armoede, en hoe onwaarheden niet helpen om het voor iedereen een beetje beter te maken. En dat er eigenlijk veel meer dan alleen woningen nodig zijn om de woningnood in ons land te lijf te gaan. Als we na een half uur elkaar dag zeggen geeft mij me een ‘box’, want een hand geven doet hij niet. Met een lach bedankt hij me voor het gesprek. Gewoon als mens gezien worden blijkt voor Nikolaas vandaag genoeg.

Francesco Veenstra is architect en vormt samen met Paul Ketelaars en Ellen van der Wal het bureau Vakwerk architecten. Sinds deze zomer is hij ook voorzitter van de Branchevereniging van Nederlandse Architectenbureaus (BNA). Voor Architectenweb observeert hij de hedendaagse architectuurpraktijk en de impact van de gebouwde omgeving op onze maatschappij.

Trefwoorden

francesco veenstra woningmarkt column woningnood

1	Academie van Bouwkunst in Amsterdam bijgepunt naar ontwerp van HOH Architecten woensdag, 26 augustus
2	Natrufied Architecture laat zich bij ontwerp kinderopvang inspireren door boomhutten woensdag, 26 augustus
3	Arcadis en Witteveen+Bos aan de slag met 'cruciale mijl' IJburglaan donderdag, 27 augustus
4	De Playlist: voor Joris Voorn is techno een ruimtelijke ervaring donderdag, 27 augustus
5	Van Hoogevest maakt geschiedenislagen Magazijn De Zon in Utrecht opnieuw leesbaar donderdag, 27 augustus

Gerelateerde nieuwsberichten

Huizenprijzen in Nederland grilliger dan in buurlanden

12 maart 2020

Voor wie is de stad? Over de ongeplande flexibiliteit van traditionele woningtypen

8 januari 2020

Groot protest tegen ontregelde woningmarkt aangekondigd

12 augustus 2021

Aantal jongeren dat geen woning vindt, is verdubbeld sinds 2015

21 december 2022

GroenLinks wil leegstaande woningen belasten

21 februari 2022

Rijksbouwmeester Francesco Veenstra: we moeten moedige keuzes maken

18 oktober 2021

‘Toename van daklozen door tekort aan woningen’

11 mei 2021

'Gemeenten weren buitenstaanders vanwege woningnood'

16 januari 2020

Voor wie is de stad?

17 december 2019

CBS: weer knauw voor nieuwbouw

21 november 2019

Polarisatie? Ik zoek graag de verbinding!

19 november 2019

Woningnood in oosten door komst Randstedelingen

11 november 2019

Lagarde maant Nederland tot investeren

30 oktober 2019

13.000 nieuwe woningen in kantoren en scholen

23 oktober 2019

Opinie: Een Tweede Nota twee-punt-nul graag

23 oktober 2019

Beroepservaring van een jonge architect in een weerbarstig werkveld

15 oktober 2019

Centrale bank grijpt in op woningmarkt

15 oktober 2019

Huizen duurder waar beleggers actief zijn

11 oktober 2019

Makelaars: woningmarkt dreigt te stagneren

10 oktober 2019

Rabobank en BPD ontwikkelen 15.000 huurhuizen

7 oktober 2019

Nederlanders minder tevreden over hun woning

20 september 2019

Francesco Veenstra pakt BNA-voorzittershamer op

20 juni 2019

‘Solidariteit’ is geen sluitpost maar een stelpost

18 juni 2019

De bibliotheek: broedplaats van maatschappelijke vooruitgang

21 mei 2019

Francesco Veenstra kandidaat-voorzitter BNA

10 mei 2019

Boven ondergrondse sporen is ruimte voor leegte én nieuwbouw

16 april 2019

Van opwarming naar warming-up!

19 maart 2019

Optimisme is de motor van een volslank Nederland

19 februari 2019

Samen kunnen we Nederland duurzamer én mooier maken

22 januari 2019

Bouwen op grote hoogte vraagt om herdefinitie van woonopgave

18 december 2018

De grensbewaking van burgemeester Aboutaleb

20 november 2018

De betekenis van niet-gerealiseerd werk

16 oktober 2018

Kraamkamers van de Nederlandse architectuur

18 september 2018

Zonder debat geen werkelijke vooruitgang

19 juni 2018

Bjarke’s Requiem?

15 mei 2018

Opdrijvende grondprijs is ‘laaghangend fruit’ van hoogconjunctuur

17 april 2018

Het ambacht begint al op de kleuterschool

20 maart 2018

What's the benefit?

20 februari 2018

De groene beloftes van helmgras en gestapelde fruitbomen

23 januari 2018

Ex-partners Mecanoo starten eigen bureau

5 september 2017

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Dialoog tijdens SFA-congres: moet er een verplichte normering voor titelbescherming komen?

4 uur geleden

Zou er een verplichte normering voor de titelbescherming van de architect moeten komen? Die vraag staat centraal tijdens een dialoog op het congres Architect van je Eigen Werk op woensdag 23 september.

BNLA architecten voorziet Kauwgomballenfabriek van optopping met 65 woningen

Vandaag, 12:03

Deze maand wordt gestart met de bouw van 65 woningen in een optopping op de Kauwgomballenfabriek in Amsterdam. De appartementen zijn georganiseerd in een L-vormig bouwvolume dat op de bestaande loodsen rust.

AFFR 2026 opent met Japanse film Numakage Public Pool

Vandaag, 10:30

Het betreft een teder, bitterzoet portret van een geliefd openbaar zwembad, gefilmd vol warmte, humor en prachtige beelden. Het is de eerste keer dat het Rotterdams architectuurfilmfestival opent met een Japanse film.

Vijf nominaties voor de prijs voor Architect van het Jaar 2026

Vandaag, 09:00

De nominaties voor de prijs voor Architect van het Jaar 2026 zijn: BiermanHenket Architecten, Time to Access, Group A, Studio L A en Mei architects and planners. Bekijk nu de video’s waarin de genomineerden zich voorstellen en breng jouw stem uit!

Provincie worstelt met nieuwe windturbines bij Amsterdam-Noord

3 uur geleden

Het lijkt erop dat de Noord-Hollandse politiek zich opnieuw tegen de komst van drie windturbines bij de Noorder IJ-plas bij Amsterdam-Noord keert.

Kabinet helpt woningbouw te versnellen op vijf plekken

Vandaag, 11:09

In delen van Deventer, Haarlem, Leeuwarden, Maastricht en Weert moeten tot en met 2035 rond de 30.000 woningen sneller af zijn.

Directe gasverbinding Nederland en Noorwegen stap dichterbij

31 augustus, 12:20

De nieuwe verbinding heeft een capaciteit van ruim vier miljard kuub gas per jaar. Dat komt overeen met ongeveer vijftien procent van de totale Nederlandse gasvraag.