Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Oosten van Amsterdam

Voor wie is de stad? Over de ongeplande flexibiliteit van traditionele woningtypen

8 januari 2020, 13:42

Afgelopen maand schreef Francesco Veenstra een mooie column ‘voor wie is de stad’ naar aanleiding van de opmerkelijke constatering dat Amsterdam spoedig meer inwoners zal hebben dan ooit tevoren, waarbij het record van 60 jaar geleden zal worden overtroffen.

Tekst: Krijn Geevers

De dip in inwoneraantal was een direct gevolg van drie factoren: welvaart, stadsgrenzen en huishoudensgrootte. De welvaart bracht ons steeds meer spullen die om meer woonruimte vroegen, terwijl onze steden, in het geval van Amsterdam ingeklemd tussen Diemen en de Haarlemmermeer, in het geval van Rotterdam tussen Barendrecht en Bergschenhoek, niet mee konden groeien. Tegelijkertijd kromp het aantal personen per huishouden, niet alleen in onze steden maar in de gehele westerse wereld.

Veenstra constateert dat er geen woningtekort is, maar een ongunstig verdeeld woonoppervlakte-overschot is en stelt een herverkaveling van het woningoppervlak voor als oplossing. Bij deze top-down oplossing moest ik even slikken.

We gaan door de stijgende huizenprijzen steeds kleiner wonen, maar hebben we niet ook minder woonruimte nodig? We zijn bewust en onbewust aan het ‘ontspullen’. Bewust als we de ontspullingsbijbel van Marie Kondo hebben gelezen, onbewust omdat we onze cd-collectie hebben ingeruild voor Spotify, dvd’s voor Netflix en omdat onze kinderen hun zakgeld uitgeven aan virtuele Fortnitedansjes in plaats van aan fysieke Lego.

Hoewel ook gezinnen daardoor wellicht met minder ruimte toe kunnen, blijven ze wel meer ruimte vragen dan een grote loft, en is zelfs die ruimte voor de meeste jonge gezinnen in het binnenstedelijke gebied momenteel niet meer te betalen. De rijwoning in de randgemeente lijkt de enige financieel haalbare optie.

Ondertussen tekenen wij architecten nog steeds massaal 3-kamerappartementen waarin volgens Woonkeur een ouderslaapkamer met grote kledingkast en een kinderkamer met kleine kast en bureautje past, terwijl de kans dat er daadwerkelijk een tweeoudergezin met één kind komt te wonen vrijwel nihil is.

Is dat erg?

Herverkaveling van het woningoppervlak is bottom-up al decennialang aan de gang. Zo namen studenten hun intrek in eengezinswoningen in wat bakfietswijken zijn gaan heten, waarbij juist de bakfietsen ervan getuigen dat gezinnen hun plek in de stad heroveren. Studenten namen hun intrek in galerijflats zoals in de Tanthof in Delft; de 3-kamerflats doen prima dienst als drie studentenkamers met gezamenlijke eetkeuken.

Of bekijk wijken als Blijdorp in Rotterdam of de Pijp in Amsterdam; appartementen met steile trappen en zonder liften zijn qua huizenprijs absolute koploper in de huidige hausse. De woningen zijn nooit ontworpen voor de manier waarop nú wordt geleefd, maar ze voldoen kennelijk prima voor allerlei huishoudens. Met Friends-achtige concepten sukkelen ontwikkelaars en architecten hooguit achter de maatschappelijke ontwikkeling aan.

Kortom, de herverkaveling van het woningoppervlak is in volle gang en onze traditionele woningtypen lenen zich er prima voor. Het is hoog tijd voor herwaardering van hun universele kwaliteiten.

Er is wel één uitdaging bijgekomen; de klimaattransitie. De ambities zijn helder, de oplossingen discutabel. Het Nederlandse ‘duurzaamheid’ combineert de Engelse temen ‘durable’ en ‘sustainable’ die elkaar dikwijls bijten. Warmteterugwinning is energetisch ‘sustainable’, maar we storten de benodigde ventilatiekanalen in onze betonvloeren en beperken daarmee de potentiële flexibiliteit van de plattegronden. Zijn ze daarmee nog wel ‘durable’? Is onze huidige bouwwijze niet klimatologisch pennywise, poundfoolish?

De dynamiek van het wonen in de stad wacht niet op visionaire ontwerpideeën. Op de vraag ‘voor wie is de stad?’ is het antwoord: ‘voor iedereen die er zich weet te nestelen, ongeacht of architecten er een plekje voor hebben ontworpen’. Laten hedendaagse woonwensen en het tijdgebonden woonideaal van de fictieve ‘gemiddelde Nederlander’ niet onze agenda’s bepalen, maar laten we oog hebben voor de schoonheid, flexibiliteit en universaliteit van traditionele woningtypen, zodat stedelingen die zich tot in lengte van dagen kunnen toe-eigenen op manieren die wij architecten niet kunnen of hoeven te voorzien.

Krijn Geevers werkt als architect bij Groosman aan woningopgaven door heel Nederland. Daarnaast geeft hij les aan de Academie van Bouwkunst in Rotterdam.

Trefwoorden

opinie krijn geevers woningmarkt

1	Wie betaalt de klimaattransitie? donderdag, 28 mei
2	Kronospan heeft een designcentrum in Milaan donderdag, 28 mei
3	Woningcorporaties moeten niet zelf willen bouwen dinsdag, 26 mei
4	Masterplan voor verdichting rond station Haarlem Spaarnwoude vastgesteld donderdag, 28 mei
5	Studio Modijefsky benut potentieel van monumentaal pand aan de Rijn dinsdag, 26 mei

Gerelateerde nieuwsberichten

Voor wie is de stad?

17 december 2019

Opinie: Een Tweede Nota twee-punt-nul graag

23 oktober 2019

'Jan Modaal kan meeste huizen niet betalen'

23 augustus 2019

Centrale bank grijpt in op woningmarkt

15 oktober 2019

Miljarden in strijd tegen woningtekort

6 september 2019

Makelaars: woningmarkt dreigt te stagneren

10 oktober 2019

De woningnood vraagt om meer dan alleen woningen

17 september 2019

De meeste 55-plussers willen niet meer verhuizen

2 april 2020

'Komende jaren meer flexibele woningen in Nederland'

18 februari 2020

’Gigantische opgave’ om toename bevolking op te vangen

3 februari 2020

Huizenprijzen nog steeds stevig in de lift

21 januari 2020

'Gemeenten weren buitenstaanders vanwege woningnood'

16 januari 2020

Koper nieuwbouw Amsterdam moet huis zelf gaan bewonen

15 januari 2020

'Overheid doet te weinig voor oplossen woningcrisis'

9 januari 2020

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Nominaties voor de Vakjuryprijs Tilburg Architectuurprijs bekend gemaakt

29 mei, 2:46

De vakjury van de Tilburg Architectuurprijs 2026 heeft acht projecten voor de Vakjuryprijs genomineerd.

Powerhouse Company debuteert in Midden-Oosten met hoofdkantoor ingenieursbedrijf

29 mei, 11:53

In Muscat, de hoofdstad van Oman, wordt momenteel gebouwd aan een nieuw hoofdkantoor voor ingenieursbedrijf Bahwan Engineering Company.

Midwerk – hoofdgebouw met houten constructie, hergebruikt stalen skelet in hal erachter

29 mei, 10:00

Het nieuwe gebouw voor Midwerk aan het Oude Winschoterdiep in Sappemeer is ontworpen door De Zwarte Hond.

INBO ontwerpt woongebouwen aan spoorpark in Amsterdam Nieuw-West

29 mei, 9:00

Op steenworp afstand van metrostation Postjesweg verrijzen twee woongebouwen naar ontwerp van INBO. Het project is Conrad genoemd, wordt ontwikkeld door VORM en wordt gebouwd door Bot Bouw.

Minder nieuwbouwwoningen in eerste kwartaal dan 2025

29 mei, 11:06

Er zijn ruim 13.700 nieuwbouwwoningen opgeleverd in het eerste kwartaal van het jaar, meldt het CBS

D66 begint in debat over 'IJstad' in Markermeer, anderen kritisch

29 mei, 9:10

Een nieuwe drijvende stad genaamd 'IJstad' in het Markermeer, daarvoor vroeg D66-Kamerlid Robert van Asten donderdag aandacht in een debat over woningbouw. "De techniek ligt er, het wachten is op de politiek."