Francesco Veenstra

Zonder debat geen werkelijke vooruitgang

19 juni 2018, 9:15

Terwijl ik mijn zomercolumn in gedachten schrijf, loop ik over de toppen van Cairngorms National Park, één van de vele heuvelruggen in de Schotse hooglanden. Ik ben hier met twee vrienden, een Schotse architect en een Londense designmanager. Mannen met enorme ervaring in de wereld van grote projecten en internationale architectenbureaus.

Als we de heuvels op en af lopen gaan de gesprekken over de Grenfell Tower in Londen, die precies een jaar geleden, tijdens onze vorige trip naar Schotland, volledig afbrandde. Ook gaat het over de angst of juist de gelatenheid bij Engelse bureaus over de impact die de Brexit zal hebben op de bouwwereld en over het dreigende vertrek van het hoofdkantoor van Foster+Partners uit Londen. We praten over de ongelijkheid in behandeling, het salaris en de carrièrekansen van mannelijke en vrouwelijke architecten. En over #metoo, een thema dat blijkbaar in grote mate speelt op de Engelse werkvloer en waar nog zo een beerpunt over opengetrokken kan worden. Over het faillissement van Carillion, ’s lands grootste aannemersbedrijf. En natuurlijk over het voor de tweede keer in vier jaar tijd afbranden van de Glasgow School of Art, ontworpen door Charles Rennie Mackintosh, in de nacht voor onze tocht.

Eerder die week vierde ik met m’n nieuwe bureau ons 365 dagen bestaan met een zomers feest in onze nieuwe tuin aan de rand van de TU-wijk in Delft. Ik sprak daar een journalist die zich afvroeg waarom er momenteel toch zo weinig grote thema’s worden bediscussieerd in het Nederlandse architectuurdebat. We spraken over nagenoeg dezelfde onderwerpen als ik dit weekend met mijn vrienden deed. Grote gebeurtenissen, met relevante maatschappelijke impact. Waar architecten hun tanden in kunnen zetten en kunnen proberen de wereld een beetje beter te maken. En dat die thema’s momenteel in Nederland lijken te ontbreken.

Het architectuurdebat in Nederland wordt momenteel eigenlijk door geen enkel groot thema gedomineerd. We praten over circulariteit. Of over het heruitvinden van het platteland als woonbestemming. Maar wat zijn de (esthetische) gevolgen van de noodzaak tot verduurzaming van de bestaande woningvoorraad? Welke impact hebben de veranderingen in het onderwijs op onze steden? Hoe voorkomen we dat de huidige woningbouwproductie in de vier grote steden zal leiden tot een grotere scheiding tussen sociale klassen? Welke impact op de samenleving heeft de drang naar innovaties in de bouw, die leiden tot de ontwikkeling van een bollenvloer of een geprinte brug? Welke impact hebben de gevolgen van de gaswinning op de bebouwde omgeving van het Groningse platteland en op het leven van de Groningers? Het zijn thema’s waaraan architecten een waardevolle bijdrage kunnen leveren en die, zoals al wel af en toe gebeurt in lokale initiatieven door bijvoorbeeld de gemeente Rotterdam, breder ondersteund kunnen worden door samenwerking tussen overheden, onafhankelijke instituten en de markt.

“Wellicht is het zo dat wij Engelsen gebaat zijn bij het leven van tragedie naar tragedie om tot betekenisvolle verandering te komen”, zegt mijn Schotse vriend, wanneer we eindelijk het hoogste punt van een reeks steile heuvels hebben bereikt. Misschien is het zo dat we het in Nederland, ondanks een ingestorte parkeergarage en een provincie vol scheefgezakte woningen, allemaal zo goed voor elkaar hebben dat we ons eigenlijk over niets echt druk hoeven te maken. Dat we gewoon door kunnen gaan met een onbezorgd leven als architect in een maatschappij die draait als een zonnetje en waarin we weer volledig zijn gericht op meer nieuwbouwprojecten in een land waar het woningtekort hoog lijkt en de ontwikkelingsvraag naar kantoorgebouwen weer aan het toenemen is. De harde crisis van 2008 hebben we voorgoed achter ons gelaten en we zijn gewoon verder gegaan waar we in de zomer van 2008 zijn gestopt.

Op het vliegveld van Edinburgh nemen we afscheid van elkaar. Daar concluderen we dat in Nederland momenteel te weinig tragedie (en dus de noodzaak) is om een betekenisvol architectuurdebat te voeren. Wellicht dat het aankomende zomerreces daar verandering in gaat brengen, net zoals dat ook gebeurde in 2008.

Francesco Veenstra is architect en vormt samen met Paul Ketelaars en Ellen van der Wal het bureau Vakwerk architecten. Voor Architectenweb observeert hij de hedendaagse architectuurpraktijk en de impact van de gebouwde omgeving op onze maatschappij.

Trefwoorden

column francesco veenstra architectuurdebat

1	Amsterdam schrijft internationale architectenprijsvraag uit voor Nationaal Slavernijmuseum donderdag, 12 februari
2	Ontsluitingen spelen centrale rol binnen woonblok Hibi in Amstelkwartier woensdag, 11 februari
3	DELVA en De Ceuvel presenteren toekomstplan voor terrein van de Ceuvel Volharding dinsdag, 10 februari
4	Realisatie houtbouw The Ark in woonwijk Overhoeks van start dinsdag, 10 februari
5	Houten IKEC de Zevensprong vormt rustig onderkomen voor speciaal onderwijs maandag, 9 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Kraamkamers van de Nederlandse architectuur

18 september 2018

De bibliotheek: broedplaats van maatschappelijke vooruitgang

21 mei 2019

Opdrijvende grondprijs is ‘laaghangend fruit’ van hoogconjunctuur

17 april 2018

Bjarke’s Requiem?

15 mei 2018

Het ambacht begint al op de kleuterschool

20 maart 2018

De groene beloftes van helmgras en gestapelde fruitbomen

23 januari 2018

What's the benefit?

20 februari 2018

De betekenis van niet-gerealiseerd werk

16 oktober 2018

De grensbewaking van burgemeester Aboutaleb

20 november 2018

Bouwen op grote hoogte vraagt om herdefinitie van woonopgave

18 december 2018

Samen kunnen we Nederland duurzamer én mooier maken

22 januari 2019

Optimisme is de motor van een volslank Nederland

19 februari 2019

Van opwarming naar warming-up!

19 maart 2019

Boven ondergrondse sporen is ruimte voor leegte én nieuwbouw

16 april 2019

‘Solidariteit’ is geen sluitpost maar een stelpost

18 juni 2019

Francesco Veenstra pakt BNA-voorzittershamer op

20 juni 2019

De woningnood vraagt om meer dan alleen woningen

17 september 2019

Beroepservaring van een jonge architect in een weerbarstig werkveld

15 oktober 2019

Polarisatie? Ik zoek graag de verbinding!

19 november 2019

Voor wie is de stad?

17 december 2019

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Bouwstart voor zestig seniorenwoningen in groen landschap Hoorn

Gisteren, 16:39

In Hoorn is de bouw gestart van zestig seniorenwoningen binnen het project Nieuwe Weelde. In een groen ingericht landschap komen enkele appartementengebouwen met betaalbare woningen van 70 tot 79 vierkante meter, speciaal bedoeld voor ouderen.

Woongemeenschap van Woonwerk Architecten in Winkelsteeg speelt in op maatschappelijke opgaven

Gisteren, 15:41

De nieuwe woongemeenschap in het deelgebied Kanaalknoop in Nijmegen maakt deel uit het masterplan Winkelsteeg.

Frank Havermans 'stut' Nijmeegs Besienderhuis met houten constructie

Gisteren, 14:33

Het vijfhonderdjarig jubileum van het Besienderhuis in Nijmegen wordt luister bijgezet met een kunstwerk van Frank Havermans.

Bozar wijdt gerenoveerde Zaal M en Studio in

Gisteren, 11:56

De eerstgenoemde zaal voor kamermuziek is gemoderniseerd en tegelijkertijd weer in lijn gebracht met het oorspronkelijke ontwerp van Victor Horta.

Heijmans voorziet voorlopig nog hinder door stikstofcrisis

Gisteren, 17:28

Bouwbedrijf Heijmans heeft last van de stikstofcrisis en lange vergunningprocedures bij het bouwen van nieuwe woningen.

KB nationale bibliotheek eind 2028 naar tijdelijk onderkomen

Gisteren, 13:13

r komt een vernieuwd publieksgebouw op de huidige locatie, dat in 2033 klaar moet zijn.

TenneT: aansluitingsstop op stroomnet dreigt in drie provincies

Gisteren, 09:17

Het hoogspanningsnet in Utrecht, Gelderland en Flevoland heeft zijn grenzen bereikt.

CPB: bouw voordelen huiseigenaar af om woningzoekende te helpen

12 februari, 11:30

Dit is volgens het planbureau effectiever dan het extra subsidiëren van woningzoekenden.

Vlaanderen in beroep in rechtszaak om Limburgs tramdebacle

12 februari, 10:30

Een Nederlandse rechter oordeelde eind vorig jaar dat Vlaanderen aansprakelijk is voor de miljoenen euro's aan kosten die zijn gemaakt voor het project.