Francesco Veenstra

What's the benefit?

20 februari 2018, 14:24

“Ouders zouden het eigenlijk niet goed moeten vinden dat hun kinderen les krijgen in zulke slechte lokalen”. Mooi gesproken door Bernard Wientjes, voorzitter van de Taskforce Bouw, in een recent interview met de NOS. Wientjes laat zich daarin uit over de zorgelijke conditie waarin vele Nederlandse schoolgebouwen verkeren en komt met het idee om de scholen in ons land te laten beheren door de pensioenfondsen. Maar levert de voorgestelde oplossing wel de juiste benefit op?

De Taskforce is in de zoektocht naar geld en een plan om scholen naar de toekomst toe te verduurzamen gestuit op een veel omvangrijker probleem dan de verduurzamingsopgave alleen: vocht en schimmel zijn het gevolg van structureel te weinig geld en leidt tot slechte lokalen. Nu dit probleem in het vizier is bij de Taskforce Bouw is er een plan! Wientjes heeft met schoolbesturen en pensioenfondsen een oplossing gevonden waarbij het mes aan meerdere kanten zal gaan snijden. Door pensioenfondsen de rol van eigenaar en opdrachtgever te laten voeren, kunnen scholen zich richten op hun kerntaak, namelijk het bieden van goed onderwijs. Geld wordt door de pensioenfondsen geïnvesteerd (belegd), scholen betalen een vorm van huur met een contract voor langere tijd; een vorm van een publiek-private samenwerking (PPS). Om succesvol te zijn in het rendement op de investering zijn portefeuilles nodig waarin tientallen, wellicht honderden scholen zijn ondergebracht.

Met het introduceren van professionele expertise en opdrachtgeverschap door op rendement-gerichte (markt)partijen heeft het plan voor mij alle kenmerken van Value-Engineering, zoals ik het jarenlang in Engeland heb meegemaakt. Het is een oplossing die tot iets leidt, maar waarvan eigenlijk niemand echt precies weet wat dat dan is. Welke benefit wordt hier gegenereerd? Wie wordt er op de korte en de langere termijn beter van? De scholen, de gepensioneerden, de leerlingen?

In de afgelopen tien jaar ben ik werkzaam geweest in de Engelse bouwindustrie. Ik heb daar in verschillende projecten ervaren hoe de verregaande professionalisering van de bouwindustrie heeft geleid tot een enorme stijging van de kosten. Doordat meer partijen een rol zijn gaan spelen in het initiatie-, ontwikkel-, ontwerp- en realisatieproces is de waarde van de pond sterling per vierkante meter gebouw alsmaar afgenomen: opdrachtgevers en eindgebruikers krijgen voor hetzelfde geld steeds minder ruimte en vooral steeds minder kwaliteit. Verzacht door de positieve lading van het woord ‘waarde’ in Value-Engineering (VE) wordt de opdrachtgever een worst voorgehouden die na bereiding toch anders blijkt te smaken dan vooraf gedacht.

Het was Larry Miles, ingenieur bij General Electric, die de term VE introduceerde in de jaren ’40. Om sneller tot keuzes te komen in een ontwerp- of productieproces ontwikkelde hij een systematische methode om de juiste balans tussen kosten en kwaliteit in beeld te brengen, te beoordelen en op basis van analyses hierop beslissingen te nemen: de Value Method. Belangrijk in deze methode is om de benefit, het voordeel van een keuze zo waarheidsgetrouw mogelijk in beeld te krijgen. Anders dan mijn ervaringen tijdens Value-engineeringssessies in Birmingham of Manchester is het doel van de Value Method om vast te stellen wat je werkelijk voor je geld kunt realiseren.

Doordat de economie functioneert als ecologisch systeem van afhankelijkheid hebben alle keuzes effect: meer geld voor kwaliteit betekent minder ruimte. Minder geld voor ruimte betekent meer leerlingen in de klas. Minder geld voor huisvesting betekent in het plan van Wientjes indirect ook minder rendement op de pensioenvoorziening. En daarmee minder pensioenopbouw voor de ouders van de leerlingen. Omdat het beleggen in uiteenlopende portefeuilles veel meer onzekerheden in zich heeft dan het bepalen van de kosten voor een gezond en duurzaam schoolgebouw, lijkt investering in onderwijshuisvesting volgens mij de ideale belegging voor de pensioenfondsen. Maar dan wel met meer geld voor kwaliteit voor lucht, ruimte en duurzaam materiaalgebruik. Investering met lagere rendementsdoelstellingen zorgt zo voor een grotere zekerheid op maatschappelijk rendement; een publiek-private samenwerking werkelijk gericht op kwaliteit. De benefit is er dan zowel voor de leerling als voor zijn grootouders.

Francesco Veenstra is architect en vormt samen met Paul Ketelaars en Ellen van der Wal het bureau Vakwerk architecten. Voor Architectenweb observeert hij de hedendaagse architectuurpraktijk en de impact van de gebouwde omgeving op onze maatschappij.

Trefwoorden

gezond binnenklimaat francesco veenstra scholen pensioenfondsen

1	Sociale woningbouw aan toegang Houthavens met knipoog naar Amsterdamse School vrijdag, 18 september
2	‘Shift Embassy lijkt sterk op gefaald Mars One-project’ woensdag, 23 september
3	Bouw Spaarnepoort in Haarlem van start woensdag, 23 september
4	1828 Gouda biedt compacte woningen en collectieve voorzieningen voor jonge bewoners woensdag, 23 september
5	architecten\|en\|en gaat met Blake de Eindhovense binnenstad verdichten vrijdag, 18 september

Gerelateerde nieuwsberichten

Kraamkamers van de Nederlandse architectuur

18 september 2018

De bibliotheek: broedplaats van maatschappelijke vooruitgang

21 mei 2019

Voor wie is de stad?

17 december 2019

Polarisatie? Ik zoek graag de verbinding!

19 november 2019

Beroepservaring van een jonge architect in een weerbarstig werkveld

15 oktober 2019

De woningnood vraagt om meer dan alleen woningen

17 september 2019

‘Solidariteit’ is geen sluitpost maar een stelpost

18 juni 2019

Boven ondergrondse sporen is ruimte voor leegte én nieuwbouw

16 april 2019

Van opwarming naar warming-up!

19 maart 2019

Optimisme is de motor van een volslank Nederland

19 februari 2019

Samen kunnen we Nederland duurzamer én mooier maken

22 januari 2019

Bouwen op grote hoogte vraagt om herdefinitie van woonopgave

18 december 2018

De grensbewaking van burgemeester Aboutaleb

20 november 2018

De betekenis van niet-gerealiseerd werk

16 oktober 2018

Meer steden krijgen 'tienerscholen'

17 augustus 2018

Bekostiging middelbare scholen op de schop

17 augustus 2018

Zonder debat geen werkelijke vooruitgang

19 juni 2018

Bjarke’s Requiem?

15 mei 2018

Opdrijvende grondprijs is ‘laaghangend fruit’ van hoogconjunctuur

17 april 2018

Het ambacht begint al op de kleuterschool

20 maart 2018

De groene beloftes van helmgras en gestapelde fruitbomen

23 januari 2018

Ex-partners Mecanoo starten eigen bureau

5 september 2017

'Miljarden nodig voor onderhoud scholen'

31 oktober 2013

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Officieel startsein voor bouw Eleven Square in Amsterdam gegeven

Vandaag, 13:56

Het gaat om de eerste deelplannen, bestaande uit twee woontorens met in totaal 1.120 woningen. Het ontwerp komt van MVRDV (tevens verantwoordelijk voor het stedenbouwkundig plan) en NL Architects.

Woonblok Meranti spiegelt zich aan complex in water Houthavens

Vandaag, 11:37

In Amsterdamse Houthavens is een door FARO ontworpen blok met 82 sociale huurwoningen opgeleverd. Het complex Meranti spiegelt zich als het ware aan het tegenovergelegen blok in het water door Hoogeveen Architecten.

Nog één week om projecten in te zenden voor Archello Awards 2026

Vandaag, 09:30

De internationale architectuurprijzen van Archello worden dit jaar beoordeeld door een jury van 111 architecten en ontwerpers uit 29 landen.

‘Shift Embassy lijkt sterk op gefaald Mars One-project’

Gisteren, 15:25

Architect Lennart Arpots vraagt zich af of het ambitieuze duurzaamheidsicoon Shift Embassy in Rotterdam wel gerealiseerd gaat worden. Het project doet hem sterk denken aan het gesneefde plan om een kolonie op Mars te stichten.

BNA meldt akkoord over nieuwe cao voor architectenbureaus

Vandaag, 12:30

De BNA heeft overeenstemming bereikt met vakbonden FNV, CNV en De Unie over een nieuwe cao voor architectenbureaus met een looptijd van twee jaar.

Canadees bedrijf staakt overnamepoging Arcadis en trekt bod in

Vandaag, 10:19

WSP had langere tijd interesse in Arcadis, maar die onderneming sloeg tot twee keer toe biedingen af.

Karremans trekt beroep in tegen bouw nieuw dorp in Zuidplaspolder

Gisteren, 16:42

Minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat verzet zich niet langer tegen de bouw van een dorp met 8000 woningen in de Zuidplaspolder.