Sociale woningbouw aan toegang Houthavens met knipoog naar Amsterdamse School

Aan de oostelijke toegang tot de Houthavens in Amsterdam heeft Hoogeveen Architecten in opdracht van Ymere een woonblok met 63 sociale huurwoningen ontworpen. Met zijn golvende bakstenen gevels verwijst het ontwerp nadrukkelijk naar de architectuur van de Amsterdamse School, waarvan in de naastgelegen Spaarndammerbuurt in de vorm van woongebouw Het Schip een van de hoogtepunten te vinden is.

Wie vanuit de oude binnenstad van Amsterdam de Houthavens benadert, komt bijna als vanzelf uit op de strekdam richting de Pontsteiger. Vanaf die strekdam leidt een nieuwe brug ook de buurt in, naar de weg die de verschillende eilanden van de buurt als het ware aan elkaar rijgt. Aan deze zijde wordt die toegangsweg ingekaderd door twee woongebouwen die met een doorlopende golvende bakstenen gevel een gebroedelijke relatie met elkaar aangaan.

Het noordelijke woongebouw is door Faro Architecten ontworpen in opdracht van woningcorporatie De Key en bevat 82 sociale huurwoningen. Het zuidelijke woongebouw is door Hoogeveen Architecten ontworpen in opdracht van Ymere en bevat 63 sociale huurwoningen. In beide gebouwen zijn met een horizontale belijning in de gevel als het ware drie golvende banden getekend. In het gebouw door Faro Architecten vormen de golven balkons, in het gebouw door Hoogeveen Architecten vormen de golven erkers.

In zijn stedenbouwkundige plan voor de Houthavens had Sjoerd Soeters bij het eerste eiland aan deze zijde van de buurt de golven in de gevel en verwijzing naar Het Schip aan de architecten en hun opdrachtgevers meegegeven, net als het idee om de rode bakstenen buitenzijde over de twee blokken heen te laten lopen en de lichte binnenzijden ervan aan de weg te tonen, alsof het een groot blok is dat door de toegangsweg doorsneden wordt.

Van de twee blokken neemt die naar ontwerp van Hoogeveen Architecten de prominentste plek in. Het vormt de zuidoostelijke ‘hoek’ van de Houthavens en ligt daar als een ‘burcht’ in het water. Architecten Arjen en Koen Hoogeveen hebben die plek eer willen aandoen met een zorgvuldig uitgewerkte en gedetailleerde gevel. Richting de Spaarndammerbuurt vouwt die gevel zich naar binnen om daar twee fraaie ‘koppen’ te vormen.

De golven in de gevels vormen in het ontwerp van Hoogeveen Architecten ruime erkers waardoor bewoners de stad ook overhoeks kunnen ervaren. Een bezoek aan het project leert dat dat ook zo werkt. In de woningen vormt de gevel elegante holle ruimtes van waaruit breder uitgekeken kan worden over de stad. Dat is een bijzondere kwaliteit.

De basis van het woongebouw wordt gevormd door een waterdichte betonnen bak die de architecten in staat stelde ook woningen op te nemen die echt over het wateroppervlak uitkijken.

De golvende gevel is door de architecten gerationaliseerd en kent repetitie. Maar in combinatie met de afschuiningen van de kavel bleven er toch nog aardig wat uitzonderingen over. Dat leverde de nodige uitdagingen op, maar resulteert uiteindelijk in een woongebouw waarin heel verschillende woningen te vinden zijn.

Vanwege de geluidsbelasting van het verkeer van en naar de Spaarndammertunnel was het niet mogelijk om in dit woonblok balkons aan de buitenzijde te leggen, leggen de architecten uit. Een deel van de woningen heeft aan de binnenzijde, aan de galerij, balkons gekregen op de avondzon. Op de paar plekken waar dat ook kon, zijn terrassen of balkons gemaakt. Voor alle woningen is er hoe dan ook een gedeelde binnentuin.

In de gevels met de hoogste geluidsbelasting zijn laat in het proces nog stevige lamellen toegevoegd om bewoners in staat te stellen daarachter met minder geluidshinder een raam open te doen. Die lamellen zijn aan hun binnenzijde voorzien van perforaties met akoestisch materiaal erachter. Een bezoek aan het project leert dat die geluidsreductie binnen er zeker is. Maar je vraagt je wel af of een fraaiere oplossing met iets minder geluidsdemping hier niet toch beter was geweest.

Met de oplevering van de woonblokken aan het begin van de buurt, op eiland nummer zeven, is de buurt Houthavens na tien jaar bouwen nu zo goed als klaar, iets wat begin september in het Houthavenpark door de buurt ook gevierd is.

Het door Hoogeveen Architecten ontworpen bouwblok is gebouwd door Dura Vermeer. Constructeur was Strackee, adviseur bouwfysica was Nieman Raadgevend Ingenieurs.