Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Harvey Otten

Architectuur als compromis

23 december 2025, 9:00

“Het leven van een bouwkundig tekenaar is één grote wijziging”, hoor ik mijn BIM-mende collega’s regelmatig verzuchten en daarmee raken ze precies de inhoud van ons prachtige vakgebied. De meeste gebouwen zijn het resultaat van heel veel overleg over hoe we precies willen bouwen, waar dat kan en wat we ermee willen bereiken.

Iedereen die wel eens aan een kleine verbouwing is begonnen, weet dat een idee dat aanvankelijk zo simpel leek uiteindelijk toch heel wat voeten in aarde heeft. Of je nu een muurtje doorbreekt om de keuken bij de woonkamer te trekken of een poging doet een vaste trap naar de zolder te maken… je ontdekt al snel dat je mooie plannen veel meer tijd en geld vroegen dan je aanvankelijk dacht. Vaak komen er gedurende het proces enkele technische uitdagingen aan het licht en dan is het maar te hopen dat je iemand hebt gevonden die je kan helpen tot een resultaat te komen dat voldoet aan je oorspronkelijke wensen.

Ik spendeer er het overgrote deel van mijn tijd aan. De verlichting op een galerij bijvoorbeeld is als je het aan de installatiebranche overlaat ’s nachts zo fel dat de hele buurt geen oog meer dicht doet. In onze laatste projecten plaatsen we de armaturen vlak boven de vloer zodat je wel ziet waar je loopt maar het licht niet in de slaapkamerramen schijnt. In mijn eigen woning heb ik bewust naar een aantal eenvoudige alternatieven voor standaardproducten gezocht. Zo heb ik opdek binnendeuren, verdiepingshoog in een houten kozijn. De bouwpraktijk is toch weerbarstiger. In een project van honderd woningen ben je anderhalve ton duurder uit met een verdiepingshoog kozijn en bespaar je nog eens een paar ton als je die kozijnen in staal zou uitvoeren. Aan een stompe deur hoef je vanwege de arbeidskosten niet eens te denken.

Het kan ook anders. Afgelopen herfst was ik in Bazel en omgeving. Aan de oevers van de Rijn heeft medicijnenfabrikant Novartis een twintig hectare grote campus aangelegd waar door de week iedereen welkom is om zich te vergapen aan de bijzondere gebouwen die er door een keur aan internationale starchitects is ontworpen. Het geld klotst er tegen de plinten, wat niet eens tot poenige uitspattingen heeft geleid, al straalt ieder tot in de puntjes verzorgd detail vooral uit dat de rest van de wereld uit een hoop arme sloebers bestaat.

Aan de Duitse kant van de Bazelse agglomeratie had meubelmaker Vitra al twintig jaar eerder een campus door starchitects laten vullen. Het meest compromisloze gebouw daar is de brandweerkazerne van Zaha Hadid. Een spectaculair staaltje stiletto-architectuur dat zo fotogeniek is dat we het allemaal op z’n minst van de plaatjes kennen. Het gebouw heeft niet de kans gekregen zich echt te bewijzen. De bedrijfsbrandweer fuseerde kort na de oplevering met de lokale brandweer en liet het gebouw leeg achter. Het is sindsdien een evenementenruimte. Het gebouw is met bijzonder veel raffinement gemaakt, waarbij je minstens zoveel respect voor de bouwers als voor de ontwerpers en zelfs voor de opdrachtgever krijgt. Het zal bij de diagonaal geplaatste, schuin geslepen matglazen schuifpui zijn geweest dat de moed me in de schoenen zonk.

De volgende dag in Bazel knapte ik weer een beetje op. We bezochten een aantal Wohngenossenschaften en een tot woningen verbouwd ziekenhuis. Het Felix Platter Spital dreigde gesloopt te worden, maar werd door een paar honderd in wooncoöperatieven verenigde huurders verbouwd tot wat voor Zwitserse begrippen betaalbare woningen zijn. Als het gaat over mooi of lelijk dan denk ik dat de tegels in de corridors niet kunnen tippen aan de afwerking van de prestigeprojecten op de campussen, maar bij het bezoek aan een paar woningen en aan een gemeenschappelijke ruimte met balkon voelde ik zoveel meer sympathie voor dit project waar niet alles vanzelf gaat. Het is mooi om te zien waar architecten met een onbeperkt budget en de nieuwste techniek toe in staat zijn. Toch ontdekte ik andermaal dat voor mij de meeste schoonheid zit in het na overleg met alle betrokken adviseurs, bouwers en gebruikers gevonden compromis.

Harvey Otten is zelfstandig architect en ontwikkelaar. Zijn architectenbureau, Harvey Otten Architectuur, maakt deel uit van coöperatie XOOMlab. Als ontwikkelend architect is hij partner bij Ruimtemaken. In 2022 is van zijn hand de roman Virmundt verschenen.

Trefwoorden

novartis campus harvey otten column compromis vitra campus bazel novartis pharma

1	MVRDV wint prijsvraag voor Shift Embassy in Rotterdam dinsdag, 21 juli
2	Woningbouwproject The Orchard in Rijswijk opgeleverd vrijdag, 17 juli
3	Studio L A ontwerpt permanente opvolger Luchtsingel in Rotterdam vrijdag, 17 juli
4	Kraaijvanger Architects en Mulderblauw ontwerpen stadsentree Zuidplein in Rotterdam maandag, 20 juli
5	Bouw nieuwe publieksentree Tweede Kamer naar ontwerp van de Architekten Cie. gestart vrijdag, 17 juli

Gerelateerde nieuwsberichten

Column

Waar kan ik met mijn eigen initiatief aankloppen?

27 januari

Column

De Nota Ruimte heeft alleen nog een visie nodig

25 november 2025

Column

Parkeren is geen grondrecht

24 februari

Bouwers, stem links!

28 oktober 2025

Column

Een verbod op eengezinswoningen

24 maart

23 september 2025

28 april

Los het woningtekort op met compacte woningen!

24 juni 2025

Column

Volkshuisvesting, vrije markt en de race naar de bodem

23 juni

Column

Woningcorporaties moeten niet zelf willen bouwen

26 mei

Column

Corruptie bij de NEN?

27 mei 2025

Column

Toch nog een goed idee voor Mona Keijzer

22 april 2025

Column

Verbouw die woningfabriek

25 maart 2025

Column

Er is geen wooncrisis

25 februari 2025

Column

Ontwerpen voor echte mensen

28 januari 2025

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Oorspronkelijke gevel Huis van Delft toegepast in Utrechts appartementengebouw

2 uur geleden

In de Utrechtse wijk Leeuwesteyn is afgelopen jaar het eerste deel van woningbouwproject Mobius Leeuwestaete opgeleverd. Het door KOW en Rrog ontworpen appartementengebouw bestaat uit 37 vrije sector-huurwoningen.

Benthem Crouwel Architects levert eerste gebouw van nieuw stedelijk ensemble in Bratislava op

Gisteren, 16:58

Het gebouw maakt deel uit van Florian Residence waarbij een braakliggend terrein in het historisch centrum transformeert tot een nieuw, levendig stadsdeel.

AIA lanceert ideeënprijsvraag voor Kanaalschiereiland in Alkmaar

Gisteren, 11:45

Zowel professionele als niet-professionele ontwerpers kunnen ideeën aandragen voor de toekomst voor het schiereiland tussen de historische binnenstad en het ontwikkelingsgebied Overstad.

MVRDV wint prijsvraag voor Shift Embassy in Rotterdam

Gisteren, 09:18

Met het ontwerp Rotterdam Rocks! werd het bureau gekozen uit vijf finalisten voor het zogeheten duurzaamheidsicoon in de toekomstige wijk Waterkant. Het ontwerp bestaat uit zeven gestapelde groene volumes, die zijn georganiseerd rond twee kernen.

DNB: beter investeringsklimaat nodig voor bouw huurwoningen

3 uur geleden

DNB zegt dat de woningbouwopgave niet alleen om voldoende bouwlocaties, stikstofruimte en personeel vraagt, maar ook om aanzienlijke financiële middelen.

Duitsland wil subsidies voor hernieuwbare energie afbouwen

Gisteren, 10:51

De reden is dat de groeiende productie van zonne-energie steeds meer druk legt op het Duitse elektriciteitsnet.

Brussel wil in 2040 bijna helft van energiegebruik elektrisch

20 juli, 2:49

Qua energiegebruik is het aandeel elektrische energie de afgelopen tien jaar blijven steken op 23 procent.

Nog ongewis wat er moet gebeuren met verzwakte Merwedebrug

20 juli, 10:42

De boogconstructie blijkt dermate zwak dat technici het niet meer verantwoord vinden er vrachtwagens overheen te laten rijden.

NLInvesteert ziet financieringsgat voor middensegment vastgoed

17 juli, 1:23

Middelgrote vastgoedprojecten in Nederland dreigen vertraging op te lopen door een gebrek aan eigen vermogen, stelt het investeringsplatform.

Henk Harms mag aan de slag als wethouder ruimtelijke ordening in Den Haag

17 juli, 10:14

Harms stapte in 2020 op als topambtenaar bij de gemeente, nadat hij niet transparant bleek te zijn geweest bij de ontwikkeling van cultuurcomplex Amare.

Ga naar het nieuws-archief