Harvey Otten

Architectuur als compromis

23 december 2025, 9:00

“Het leven van een bouwkundig tekenaar is één grote wijziging”, hoor ik mijn BIM-mende collega’s regelmatig verzuchten en daarmee raken ze precies de inhoud van ons prachtige vakgebied. De meeste gebouwen zijn het resultaat van heel veel overleg over hoe we precies willen bouwen, waar dat kan en wat we ermee willen bereiken.

Iedereen die wel eens aan een kleine verbouwing is begonnen, weet dat een idee dat aanvankelijk zo simpel leek uiteindelijk toch heel wat voeten in aarde heeft. Of je nu een muurtje doorbreekt om de keuken bij de woonkamer te trekken of een poging doet een vaste trap naar de zolder te maken… je ontdekt al snel dat je mooie plannen veel meer tijd en geld vroegen dan je aanvankelijk dacht. Vaak komen er gedurende het proces enkele technische uitdagingen aan het licht en dan is het maar te hopen dat je iemand hebt gevonden die je kan helpen tot een resultaat te komen dat voldoet aan je oorspronkelijke wensen.

Ik spendeer er het overgrote deel van mijn tijd aan. De verlichting op een galerij bijvoorbeeld is als je het aan de installatiebranche overlaat ’s nachts zo fel dat de hele buurt geen oog meer dicht doet. In onze laatste projecten plaatsen we de armaturen vlak boven de vloer zodat je wel ziet waar je loopt maar het licht niet in de slaapkamerramen schijnt. In mijn eigen woning heb ik bewust naar een aantal eenvoudige alternatieven voor standaardproducten gezocht. Zo heb ik opdek binnendeuren, verdiepingshoog in een houten kozijn. De bouwpraktijk is toch weerbarstiger. In een project van honderd woningen ben je anderhalve ton duurder uit met een verdiepingshoog kozijn en bespaar je nog eens een paar ton als je die kozijnen in staal zou uitvoeren. Aan een stompe deur hoef je vanwege de arbeidskosten niet eens te denken.

Het kan ook anders. Afgelopen herfst was ik in Bazel en omgeving. Aan de oevers van de Rijn heeft medicijnenfabrikant Novartis een twintig hectare grote campus aangelegd waar door de week iedereen welkom is om zich te vergapen aan de bijzondere gebouwen die er door een keur aan internationale starchitects is ontworpen. Het geld klotst er tegen de plinten, wat niet eens tot poenige uitspattingen heeft geleid, al straalt ieder tot in de puntjes verzorgd detail vooral uit dat de rest van de wereld uit een hoop arme sloebers bestaat.

Aan de Duitse kant van de Bazelse agglomeratie had meubelmaker Vitra al twintig jaar eerder een campus door starchitects laten vullen. Het meest compromisloze gebouw daar is de brandweerkazerne van Zaha Hadid. Een spectaculair staaltje stiletto-architectuur dat zo fotogeniek is dat we het allemaal op z’n minst van de plaatjes kennen. Het gebouw heeft niet de kans gekregen zich echt te bewijzen. De bedrijfsbrandweer fuseerde kort na de oplevering met de lokale brandweer en liet het gebouw leeg achter. Het is sindsdien een evenementenruimte. Het gebouw is met bijzonder veel raffinement gemaakt, waarbij je minstens zoveel respect voor de bouwers als voor de ontwerpers en zelfs voor de opdrachtgever krijgt. Het zal bij de diagonaal geplaatste, schuin geslepen matglazen schuifpui zijn geweest dat de moed me in de schoenen zonk.

De volgende dag in Bazel knapte ik weer een beetje op. We bezochten een aantal Wohngenossenschaften en een tot woningen verbouwd ziekenhuis. Het Felix Platter Spital dreigde gesloopt te worden, maar werd door een paar honderd in wooncoöperatieven verenigde huurders verbouwd tot wat voor Zwitserse begrippen betaalbare woningen zijn. Als het gaat over mooi of lelijk dan denk ik dat de tegels in de corridors niet kunnen tippen aan de afwerking van de prestigeprojecten op de campussen, maar bij het bezoek aan een paar woningen en aan een gemeenschappelijke ruimte met balkon voelde ik zoveel meer sympathie voor dit project waar niet alles vanzelf gaat. Het is mooi om te zien waar architecten met een onbeperkt budget en de nieuwste techniek toe in staat zijn. Toch ontdekte ik andermaal dat voor mij de meeste schoonheid zit in het na overleg met alle betrokken adviseurs, bouwers en gebruikers gevonden compromis.

Harvey Otten is zelfstandig architect en ontwikkelaar. Zijn architectenbureau, Harvey Otten Architectuur, maakt deel uit van coöperatie XOOMlab. Als ontwikkelend architect is hij partner bij Ruimtemaken. In 2022 is van zijn hand de roman Virmundt verschenen.

Trefwoorden

novartis campus harvey otten column compromis vitra campus bazel novartis pharma

1	Vijf nominaties voor de prijs voor Architect van het Jaar 2026 dinsdag, 1 september
2	Nominaties Woongebouw van het Jaar 2026 bekend donderdag, 3 september
3	HA-HA transformeert Rotterdamse Julianakerk tot JUUL woensdag, 2 september
4	BNLA architecten voorziet Kauwgomballenfabriek van optopping met 65 woningen dinsdag, 1 september
5	Architectenweb onderzoek: hoe gebruiken jullie AI in jullie architectenpraktijk? woensdag, 2 september

Gerelateerde nieuwsberichten

Column

Waar kan ik met mijn eigen initiatief aankloppen?

27 januari

Column

De Nota Ruimte heeft alleen nog een visie nodig

25 november 2025

Column

Parkeren is geen grondrecht

24 februari

Bouwers, stem links!

28 oktober 2025

Column

Een verbod op eengezinswoningen

24 maart

23 september 2025

28 april

Los het woningtekort op met compacte woningen!

24 juni 2025

Column

Volkshuisvesting, vrije markt en de race naar de bodem

23 juni

Column

Woningcorporaties moeten niet zelf willen bouwen

26 mei

Column

Corruptie bij de NEN?

27 mei 2025

Column

Toch nog een goed idee voor Mona Keijzer

22 april 2025

Column

Verbouw die woningfabriek

25 maart 2025

Column

Er is geen wooncrisis

25 februari 2025

Column

Ontwerpen voor echte mensen

28 januari 2025

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Hoogbouwcomplex KJ Den Haag opgeleverd

4 september, 3:12

Het gebouw voor het centraal station biedt plek aan 393 woningen, horeca, winkels en andere voorzieningen. Het ontwerp is gemaakt door Powerhouse Company en DELVA Landscape Archcitecture | Urbanism.

Renovatie Amsterdam Museum officieel van start

4 september, 1:35

Naar ontwerp van Neutelings Riedijk Architects ondergaat het gebouwencomplex rond het voormalige Burgerweeshuis in het centrum van de stad een grondige opknapbeurt.

Heemschut: sloop dreigt voor Huis van de Toekomst

4 september, 11:34

Heemschut meldt dat de eigenaar van het bijzonder gebouw, dat is ontworpen door de in april overleden architect Cees Dam, het pand wil slopen.

Zenber Architecten ontwerpt interieur van herontwikkelde Lounge 1 op Schiphol

4 september, 9:00

De grootschalige herinrichting en uitbreiding van Lounge 1 draagt bij aan een betere doorstroom van en ervaring voor passagiers.

Raad Amsterdam krijgt meer transparantie over grote projecten

4 september, 12:19

De raad krijgt voortaan van het stadsbestuur duidelijk en onderbouwd te horen als dat niet op het afgesproken moment met een voortgangsrapportage komt over een groot project, zoals de aanleg van de Oostbrug.

Rekenkamer: aanpak zoetwatertekort loopt jaren achter

4 september, 10:21

De Algemene Rekenkamer deed onderzoek naar het Deltaprogramma Zoetwater en keek daarbij naar de gevolgen van zoetwatertekorten.

Particuliere verhuurders noemen uitstel box 3-aanpassing funest

3 september, 3:09

Vastgoed Belang klaagt al lange tijd dat de huidige opzet van belastingheffen in box 3 verhuurders op zulke hoge kosten jaagt dat ze ermee stoppen.

Onderzoek: tientallen biljoenen naar toekomstige AI-datacenters

3 september, 10:17

De wereldwijde investeringen in datacenters voor kunstmatige intelligentie zullen de komende jaren blijven toenemen door de enorme AI-vraag, meldt PwC.