Harvey Otten

Los het woningtekort op met compacte woningen!

24 juni 2025, 9:00

Bij de komende verkiezingen zal vast weer het woningtekort ter sprake komen. De VVD gaat als vanouds roeptoeteren dat we moeten bouwen, bouwen, bouwen. D66 wil tien nieuwe groeisteden, christenen geloven dat daar alleen gezinnen gaan wonen, extreemrechts wil nog steeds geen asielzoekers en links blijft maar jammeren over de teloorgang van de sociale woningbouw. Is er dan geen enkele zinnige oplossing voor de problemen in de woningmarkt? Natuurlijk wel, maar dat vraagt precies waar het in de politiek aan ontbreekt: geduld hebben en keuzes maken.

Voor wie de eerlijke cijfers over wonen in Nederland wil lezen brengt ABF Research ieder jaar een prognose uit. Daarin valt te lezen dat er een miljoen woningen gebouwd moeten worden; en sinds wonen weer op de politieke agenda staat is daarover grote paniek. Die al dan niet gespeelde opwinding is natuurlijk nergens voor nodig, want voor die miljoen woningen hebben we volgens ABF Research tot 2039 de tijd. Als we net zoals de afgelopen jaren ruim 70.000 woningen per jaar bouwen, dan halen we dat en dat is moeilijk genoeg. Sterker nog, voor de bouw is het verstandiger gelijkmatig door te bouwen in plaats van een paar jaar heel veel te bouwen en dan weer alle bouwvakkers te ontslaan.

In dezelfde prognoses valt te lezen voor wie gebouwd moet worden. In Nederland worden minder kinderen geboren dan dat er ouderen sterven en de komende jaren zal deze krimp versnellen. Er zijn drie redenen waarom er toch woningen bij moeten komen; we slopen iets meer dan 10.000 woningen per jaar, we zijn een immigratieland en de belangrijkste reden; huishoudens worden steeds kleiner. De groei van het aantal huishoudens bestaat voor 3% uit gezinnen met kinderen, voor 19% uit stellen zonder kinderen en voor 70% uit alleenstaanden. We hebben nu in Nederland ruim 5 miljoen eengezinswoningen voor 2,6 miljoen gezinnen met kinderen. Uit woningmarktanalyses blijkt dat mensen een grote voorkeur voor een grondgebonden eengezinswoning hebben. Steeds vaker ontbreken daar twee belangrijke voorwaarden voor: geld en een gezin.

Maar liefst twee derde van de woningen waar de komende vijftien jaar behoefte aan is zou betaalbaar moeten zijn. In 2025 is de grens voor wat we nog betaalbaar vinden vastgesteld op 405.000 euro koop of een huur van 1.184 euro per maand. Let wel, betaalbaar is niet hetzelfde als sociale woningbouw. Nederland heeft nog altijd het hoogste aandeel sociale huurwoningen ter wereld, de huidige voorraad sociale woningbouw is nagenoeg voldoende om in de behoefte te voorzien. Volgens ABF Research zijn 350.000 nieuwe sociale huurwoningen hoofdzakelijk nodig ter vervanging van bestaande huurwoningen die gesloopt, verkocht of duurder verhuurd worden. Als we het hebben over betaalbaar bouwen dan ligt het zwaartepunt op de 400.000 betaalbare koopwoningen die we de komende 15 jaar zouden moeten bouwen.

Helemaal interessant wordt het als we de onderzoeken naar woonvoorkeuren bekijken. De vraag naar wonen in een landelijke of dorpse omgeving neemt af. De vraag naar wonen in een stedelijke omgeving neemt toe. Dat geldt voor Amsterdam, Utrecht en Eindhoven net zo goed als voor Zwolle, Ede en Oss. Zelfs in regio’s die met vergrijzing en bevolkingskrimp te maken krijgen, blijven steden als Groningen, Enschede en Maastricht voorlopig groeien.

Als we alles bij elkaar optellen dan lijkt er vooral vraag naar betaalbare eengezinswoningen voor alleenstaanden in de stad. Wij als architecten kennen dit soort wensenlijstjes en we weten dat er keuzes gemaakt moeten worden. Als het aan politici ligt krijgen we het allemaal. De ene eist een minimale woninggrootte, de ander een maximale prijs, de derde twee auto’s voor de deur en de vierde wil het snel gebouwd hebben. Het gevolg is dat we hals over kop een volgend weiland gaan volbouwen met parkeerplaatsen waartussen kant en klare rijtjeshuizen worden gepleurd die we met subsidie goedkoop houden.

Het werkelijke tekort bestaat uit compacte appartementen. Een alleenstaande heeft aan een kleine 50 vierkante meter woonoppervlakte ruim voldoende. We hebben veel voorbeelden om te laten zien dat daar een woonkamer, keuken, badkamer en slaapkamer goed is in te passen. Als we compact bouwen houden we geld en ruimte over voor openbaar groen, openbaar vervoer en openbare voorzieningen waardoor mensen elkaar tegenkomen en we ook met het groeiend aantal alleenstaanden blijven samenleven.

De prognose van ABF Research is hier te lezen: https://abfresearch.nl/2024/12/05/abf-woningmarktverkenning-2024-2039/

Harvey Otten is zelfstandig architect en ontwikkelaar. Zijn architectenbureau, Harvey Otten Architectuur, maakt deel uit van coöperatie XOOMlab. Als ontwikkelend architect is hij partner bij Ruimtemaken. In 2022 is van zijn hand de roman Virmundt verschenen.

Trefwoorden

woningtekort compacte woningen harvey otten woningbouw abf research kleine woningen woningcrisis column

1	Vijf nominaties voor de prijs voor Architect van het Jaar 2026 dinsdag, 1 september
2	Nominaties Woongebouw van het Jaar 2026 bekend donderdag, 3 september
3	HA-HA transformeert Rotterdamse Julianakerk tot JUUL woensdag, 2 september
4	BNLA architecten voorziet Kauwgomballenfabriek van optopping met 65 woningen dinsdag, 1 september
5	Architectenweb onderzoek: hoe gebruiken jullie AI in jullie architectenpraktijk? woensdag, 2 september

Gerelateerde nieuwsberichten

Column

Leren van Almere

23 september 2025

Column

Corruptie bij de NEN?

27 mei 2025

Bouwers, stem links!

28 oktober 2025

Column

Toch nog een goed idee voor Mona Keijzer

22 april 2025

Column

De Nota Ruimte heeft alleen nog een visie nodig

25 november 2025

Column

Verbouw die woningfabriek

25 maart 2025

Column

Architectuur als compromis

23 december 2025

Column

Er is geen wooncrisis

25 februari 2025

Column

Waar kan ik met mijn eigen initiatief aankloppen?

27 januari

Minder vergunningen voor nieuwbouwwoningen afgegeven in eerste vijf maanden

27 juni 2025

Column

Ontwerpen voor echte mensen

28 januari 2025

Column

Parkeren is geen grondrecht

24 februari

Column

Circulair wonen

28 april

Column

Een verbod op eengezinswoningen

24 maart

Column

Volkshuisvesting, vrije markt en de race naar de bodem

23 juni

Column

Woningcorporaties moeten niet zelf willen bouwen

26 mei

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Hoogbouwcomplex KJ Den Haag opgeleverd

Gisteren, 15:12

Het gebouw voor het centraal station biedt plek aan 393 woningen, horeca, winkels en andere voorzieningen. Het ontwerp is gemaakt door Powerhouse Company en DELVA Landscape Archcitecture | Urbanism.

Renovatie Amsterdam Museum officieel van start

Gisteren, 13:35

Naar ontwerp van Neutelings Riedijk Architects ondergaat het gebouwencomplex rond het voormalige Burgerweeshuis in het centrum van de stad een grondige opknapbeurt.

Heemschut: sloop dreigt voor Huis van de Toekomst

Gisteren, 11:34

Heemschut meldt dat de eigenaar van het bijzonder gebouw, dat is ontworpen door de in april overleden architect Cees Dam, het pand wil slopen.

Zenber Architecten ontwerpt interieur van herontwikkelde Lounge 1 op Schiphol

Gisteren, 09:00

De grootschalige herinrichting en uitbreiding van Lounge 1 draagt bij aan een betere doorstroom van en ervaring voor passagiers.

Raad Amsterdam krijgt meer transparantie over grote projecten

Gisteren, 12:19

De raad krijgt voortaan van het stadsbestuur duidelijk en onderbouwd te horen als dat niet op het afgesproken moment met een voortgangsrapportage komt over een groot project, zoals de aanleg van de Oostbrug.

Rekenkamer: aanpak zoetwatertekort loopt jaren achter

Gisteren, 10:21

De Algemene Rekenkamer deed onderzoek naar het Deltaprogramma Zoetwater en keek daarbij naar de gevolgen van zoetwatertekorten.

Particuliere verhuurders noemen uitstel box 3-aanpassing funest

3 september, 3:09

Vastgoed Belang klaagt al lange tijd dat de huidige opzet van belastingheffen in box 3 verhuurders op zulke hoge kosten jaagt dat ze ermee stoppen.

Onderzoek: tientallen biljoenen naar toekomstige AI-datacenters

3 september, 10:17

De wereldwijde investeringen in datacenters voor kunstmatige intelligentie zullen de komende jaren blijven toenemen door de enorme AI-vraag, meldt PwC.