Harvey Otten

Los het woningtekort op met compacte woningen!

24 juni 2025, 9:00

Bij de komende verkiezingen zal vast weer het woningtekort ter sprake komen. De VVD gaat als vanouds roeptoeteren dat we moeten bouwen, bouwen, bouwen. D66 wil tien nieuwe groeisteden, christenen geloven dat daar alleen gezinnen gaan wonen, extreemrechts wil nog steeds geen asielzoekers en links blijft maar jammeren over de teloorgang van de sociale woningbouw. Is er dan geen enkele zinnige oplossing voor de problemen in de woningmarkt? Natuurlijk wel, maar dat vraagt precies waar het in de politiek aan ontbreekt: geduld hebben en keuzes maken.

Voor wie de eerlijke cijfers over wonen in Nederland wil lezen brengt ABF Research ieder jaar een prognose uit. Daarin valt te lezen dat er een miljoen woningen gebouwd moeten worden; en sinds wonen weer op de politieke agenda staat is daarover grote paniek. Die al dan niet gespeelde opwinding is natuurlijk nergens voor nodig, want voor die miljoen woningen hebben we volgens ABF Research tot 2039 de tijd. Als we net zoals de afgelopen jaren ruim 70.000 woningen per jaar bouwen, dan halen we dat en dat is moeilijk genoeg. Sterker nog, voor de bouw is het verstandiger gelijkmatig door te bouwen in plaats van een paar jaar heel veel te bouwen en dan weer alle bouwvakkers te ontslaan.

In dezelfde prognoses valt te lezen voor wie gebouwd moet worden. In Nederland worden minder kinderen geboren dan dat er ouderen sterven en de komende jaren zal deze krimp versnellen. Er zijn drie redenen waarom er toch woningen bij moeten komen; we slopen iets meer dan 10.000 woningen per jaar, we zijn een immigratieland en de belangrijkste reden; huishoudens worden steeds kleiner. De groei van het aantal huishoudens bestaat voor 3% uit gezinnen met kinderen, voor 19% uit stellen zonder kinderen en voor 70% uit alleenstaanden. We hebben nu in Nederland ruim 5 miljoen eengezinswoningen voor 2,6 miljoen gezinnen met kinderen. Uit woningmarktanalyses blijkt dat mensen een grote voorkeur voor een grondgebonden eengezinswoning hebben. Steeds vaker ontbreken daar twee belangrijke voorwaarden voor: geld en een gezin.

Maar liefst twee derde van de woningen waar de komende vijftien jaar behoefte aan is zou betaalbaar moeten zijn. In 2025 is de grens voor wat we nog betaalbaar vinden vastgesteld op 405.000 euro koop of een huur van 1.184 euro per maand. Let wel, betaalbaar is niet hetzelfde als sociale woningbouw. Nederland heeft nog altijd het hoogste aandeel sociale huurwoningen ter wereld, de huidige voorraad sociale woningbouw is nagenoeg voldoende om in de behoefte te voorzien. Volgens ABF Research zijn 350.000 nieuwe sociale huurwoningen hoofdzakelijk nodig ter vervanging van bestaande huurwoningen die gesloopt, verkocht of duurder verhuurd worden. Als we het hebben over betaalbaar bouwen dan ligt het zwaartepunt op de 400.000 betaalbare koopwoningen die we de komende 15 jaar zouden moeten bouwen.

Helemaal interessant wordt het als we de onderzoeken naar woonvoorkeuren bekijken. De vraag naar wonen in een landelijke of dorpse omgeving neemt af. De vraag naar wonen in een stedelijke omgeving neemt toe. Dat geldt voor Amsterdam, Utrecht en Eindhoven net zo goed als voor Zwolle, Ede en Oss. Zelfs in regio’s die met vergrijzing en bevolkingskrimp te maken krijgen, blijven steden als Groningen, Enschede en Maastricht voorlopig groeien.

Als we alles bij elkaar optellen dan lijkt er vooral vraag naar betaalbare eengezinswoningen voor alleenstaanden in de stad. Wij als architecten kennen dit soort wensenlijstjes en we weten dat er keuzes gemaakt moeten worden. Als het aan politici ligt krijgen we het allemaal. De ene eist een minimale woninggrootte, de ander een maximale prijs, de derde twee auto’s voor de deur en de vierde wil het snel gebouwd hebben. Het gevolg is dat we hals over kop een volgend weiland gaan volbouwen met parkeerplaatsen waartussen kant en klare rijtjeshuizen worden gepleurd die we met subsidie goedkoop houden.

Het werkelijke tekort bestaat uit compacte appartementen. Een alleenstaande heeft aan een kleine 50 vierkante meter woonoppervlakte ruim voldoende. We hebben veel voorbeelden om te laten zien dat daar een woonkamer, keuken, badkamer en slaapkamer goed is in te passen. Als we compact bouwen houden we geld en ruimte over voor openbaar groen, openbaar vervoer en openbare voorzieningen waardoor mensen elkaar tegenkomen en we ook met het groeiend aantal alleenstaanden blijven samenleven.

De prognose van ABF Research is hier te lezen: https://abfresearch.nl/2024/12/05/abf-woningmarktverkenning-2024-2039/

Harvey Otten is zelfstandig architect en ontwikkelaar. Zijn architectenbureau, Harvey Otten Architectuur, maakt deel uit van coöperatie XOOMlab. Als ontwikkelend architect is hij partner bij Ruimtemaken. In 2022 is van zijn hand de roman Virmundt verschenen.

Trefwoorden

woningtekort compacte woningen harvey otten woningbouw abf research kleine woningen woningcrisis column

1	Singelbloktoren Amsterdam-Noord biedt ook bewoners tussenwoningen overhoeks zicht maandag, 16 februari
2	Bouwstart voor zestig seniorenwoningen in groen landschap Hoorn vrijdag, 13 februari
3	Meerdaags evenement over bouwen met aarde aangekondigd donderdag, 12 februari
4	Leren van Santos dinsdag, 17 februari
5	Woongemeenschap van Woonwerk Architecten in Winkelsteeg speelt in op maatschappelijke opgaven vrijdag, 13 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Column

Corruptie bij de NEN?

27 mei 2025

Column

Leren van Almere

23 september 2025

Column

Toch nog een goed idee voor Mona Keijzer

22 april 2025

Bouwers, stem links!

28 oktober 2025

Column

Verbouw die woningfabriek

25 maart 2025

Column

De Nota Ruimte heeft alleen nog een visie nodig

25 november 2025

Column

Er is geen wooncrisis

25 februari 2025

Column

Architectuur als compromis

23 december 2025

Column

Ontwerpen voor echte mensen

28 januari 2025

Minder vergunningen voor nieuwbouwwoningen afgegeven in eerste vijf maanden

27 juni 2025

Column

Waar kan ik met mijn eigen initiatief aankloppen?

27 januari

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Purmerend kiest ontwerp Vendrig Leegwater en Hans van der Heijden voor Schapenmarkt

16 minuten geleden

Inwoners van Purmerend hebben het ontwerp van Vendrig Leegwater Architecten en Hans van der Heijden Architecten gekozen voor de herontwikkeling van de Schapenmarkt.

AG NOVA ontwerpt woon-zorggebouw voor kwetsbare ouderen op Centrumeiland

Gisteren, 15:15

Het pand is bestemd voor bewoners die complexe zorg nodig hebben en met ondersteuning in de stad kunnen blijven wonen.

Team van Nederlandse en Oekraïense architecten ontwikkelt open-source bouwsysteem voor publieke voorzieningen in Oekraïne

Gisteren, 13:57

Een team van Orange Architects, NOVA en ReThink heeft samen met een verschillende vastgoed en productontwikkelaars op het gebied van modulair bouwen een schaalbaar, open-source bouwsysteem voor publieke voorzieningen in Oekraïne ontwikkeld.

Expositie toont mogelijkheden voor nieuwe woonruimte in bestaande Rotterdamse wijken

Gisteren, 11:05

Hoe kun je in Rotterdam honderdduizend nieuwe woningen realiseren zonder nieuwe wijken te hoeven aanleggen? In een tentoonstelling bij OMI laten Platform Woonopgave en Recht op de Stad zien op welke manieren dat kan.

Nieuwe minister VRO: nieuwe steden bouwen zal moeten

1 uur geleden

De vraag waar die nieuwe steden zouden moeten komen, wilde Elanor Boekholt-O'Sullivan nog niet beantwoorden.

Ridderkerk hoeft voorlopig niet samen te werken bij verdeling huurwoningen

Gisteren, 16:29

De provincie Zuid-Holland mag Ridderkerk voorlopig niet dringen om hierbij samen te werken met elf andere gemeenten.

Zichtbaar verduurzaamde huizen leveren meer op bij verkoop

Gisteren, 11:59

Cijfers wijzen uit dat in het derde kwartaal van vorig jaar bijna 4700 euro per vierkante meter werd betaald voor woningen met een energielabel A of beter.

Noord-Brabant verdeelt vijftig miljoen euro over regio-Moerdijk

Gisteren, 09:09

Het geld dient om de leefbaarheid op peil te houden in het gebied waar de komende jaren diverse energieprojecten worden uitgevoerd.

Nederland en Vlaanderen maken afspraken over stikstofuitstoot

17 februari, 2:51

Overheden in de grensregio moeten als ze een vergunning geven voor zaken als woningbouw ook kijken naar de mogelijke gevolgen die de uitstoot heeft voor beschermde natuurgebieden aan de andere kant van de grens.