Harvey Otten

De Nota Ruimte heeft alleen nog een visie nodig

25 november 2025, 9:00

Terwijl er druk onderhandeld wordt over het volgende kabinet ligt er een prachtige concept Nota Ruimte voor de informateurs en formateurs klaar. De ambtenaren van het vorig jaar opnieuw opgerichte ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening hebben knap werk geleverd. Onder een regering die weinig interesse toonde voor doelmatig overheidsbeleid is het ze toch maar gelukt de contouren voor Nederland in 2050 en daarna te schetsen. Zeker de eerste vijftig pagina’s geven een goed leesbaar inzicht in de uitdagingen waar we als land in de delta van grote West-Europese rivieren voor staan.

Natuurlijk is pijnlijk zichtbaar hoe de BBB-minister iedere maatregel om onze grond, lucht en water gezonder te maken heeft afgezwakt. Helemaal gênant is de passage waarin de pakweg 300.000 arbeidsmigranten die ons land jaarlijks verwelkomt als economisch noodzakelijk worden neergezet en de 30.000 asielzoekers als een probleem. De in de nota verwachte schaalsprong van de regio’s Groningen-Assen, Twente en Zuid-Limburg acht ik even onrealistisch als een terugkeer van Pieter Omtzigts NSC in de Tweede Kamer, maar op dat soort politiek ingefluisterde passages na ligt er een goede basis om wél tot een visie op de inrichting van ons land te komen.

1.650.000 woningen moeten er gebouwd worden tot 2050. Als we dat delen door de 25 jaar die we daarvoor hebben, komen we op 65.000 woningen per jaar, ruim minder dan de nieuwbouwproductie die we de afgelopen jaren halen. Zeker, we slopen en onttrekken ook woningen, een kleine 20.000 per jaar, maar we splitsen en transformeren evenveel gebouwen tot woningen dus dat is in evenwicht. In de Nota Ruimte staat op pagina 31 klip en klaar wat voor woningen waar zouden moeten komen: “Kleinere woningen in een omgeving met voorzieningen nabij en meer mogelijkheden tot ontmoeting en uitwisseling.” Verderop wordt dan ook uitgesproken dat die plekken vooral gezocht worden binnen de bestaande middelgrote en grote steden.

De toevoeging dat er ondertussen bij ieder dorp nog een straatje eengezinswoningen bij mag komen lijkt een stukje folklore om iedereen tevreden te houden. Tegelijkertijd moeten we constateren dat al zouden we de in de nota aangewezen 127 grootschalige woningbouwlocaties de komende 25 jaar ook werkelijk gaan bouwen, we bij lange na niet tot de helft van de ruim anderhalf miljoen nieuwbouwwoningen kunnen komen. Er moet dus meer gebeuren en als je de tekst in de nota goed leest, zie je dat die groei vooral in de steden gaat plaatsvinden.

Waar we gaan bouwen zou dus helemaal niet hoeven gaan over vage nieuwbouwlocaties in Helmond, Apeldoorn, Enschede en Alkmaar. Het gaat over bestaande wijken. Hoe gaan we daar nieuwbouw toevoegen, hoe gaan we te grote woningen splitsen, bestaande flats optoppen? En hoe gaan we ervoor zorgen dat in onze steden, zoals in de Nota Ruimte te lezen is, de kwaliteit van leven hoog blijft?

Daar is een visie voor nodig die gaat over praktische zaken als de openbare ruimte teruggeven aan mensen, in plaats van ze door auto’s te laten bezetten. Over het verder vergroenen van onze steden, die nu al meer biodiversiteit kennen dan het gemaaide en bespoten platteland. En over het bedenken van nieuwe ontmoetingsplekken in een tijd van thuiswerken, online winkelen en sociaal contact via je smartphone.

De Nota Ruimte maakt in beeld en tekst een heldere analyse waar we staan. In de oplossingen mochten de makers niet net zo voortvarend zijn. Wat zou het mooi zijn als een nieuw kabinet daar wel de ruimte voor geeft.

Harvey Otten is zelfstandig architect en ontwikkelaar. Zijn architectenbureau, Harvey Otten Architectuur, maakt deel uit van coöperatie XOOMlab. Als ontwikkelend architect is hij partner bij Ruimtemaken. In 2022 is van zijn hand de roman Virmundt verschenen.

Trefwoorden

column harvey otten nota ruimte visie

1	Hoogste elftallen van Ajax nemen nieuw gebouw op De Toekomst in gebruik woensdag, 11 november
2	Plan voor wijk met 2.300 woningen op terrein Máxima MC Eindhoven woensdag, 11 november
3	Rinske Wikkerink verlaat Kraaijvanger en begint eigen bureau dinsdag, 10 november
4	Lunchevents rond parametrisch ontwerpen en overkoepelende systemen voor AI op Digibouw 2026 woensdag, 11 november
5	Houten woongebouw verlevendigt achterkant van winkelcentrum maandag, 9 november

Gerelateerde nieuwsberichten

PBL: nieuwe natuur nodig, combinatie met landbouw niet genoeg

22 januari

De Nota Ruimte heeft alleen nog een visie nodig

Trefwoorden

Best gelezen

Gerelateerde nieuwsberichten

Andere nieuwsberichten

Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam

Tentoonstelling van OMA/AMO onderzoekt rol en betekenis van winkelcentra

Woningbouwproject Verra van MVRDV in Boston opgeleverd

Speeltoestel Aldo van Eyck in tuin Burgerweeshuis geplaatst

Mathenesse aan de Maas wint de Van der Leeuwprijs 2026

Tekort aan ruimte dreigt voor Gelderse bedrijven aan het water

Juridisch experts: investeringsverdragen remmen klimaatbeleid

Komst Gelders Museum vrijwel rond, provincie trekt extra geld uit

Besluitvorming over infrastructuur moet beter, vindt kabinet

Honderden bouwprojecten mogelijk stilgelegd om kwaliteitsborging