Harvey Otten

Ontwerpen voor echte mensen

28 januari 2025, 9:00

Er zijn veel redenen waarom ik iedere architect kan aanraden zelf woonprojecten te ontwikkelen, maar de belangrijkste is dat door zelf het initiatief te nemen je weer in contact kunt komen met de mensen waarvoor je het allemaal doet: de mensen die er gaan wonen. In managementtermen worden dat de ‘eindgebruikers’ genoemd. Een scherpe ambtenaar zei eens dat die benaming hem deed denken aan junkies in hun laatste levensfase. Dat er zo over toekomstige bewoners gepraat wordt, wijst op een praktijk waarin mensen veroordeeld worden tot de woningen die ze krijgen aangeboden in plaats van dat ze bij het ontwerpproces worden betrokken.

Uit de tijd dat ik zelf voor grotere ontwikkelaars woningen ontwierp, weet ik hoe het was om tot aan de oplevering in het duister te tasten over de vraag wie er allemaal die woningen gingen kopen en huren. Soms kreeg je een verlanglijstje mee dat de lokale makelaar had gebaseerd op de laatste veertig woningen die hij had verkocht. Een dergelijk primitief algoritme heeft voornamelijk tot gevolg dat alle woningen steeds meer op elkaar gaan lijken.

Achteraf ben ik misschien te kritisch geweest op een conceptontwikkelaar van een grote woningcorporatie. Zij kwam met rode, blauwe, gele en groene persoonlijkheidsprofielen om de huurders uit de klankbordgroepen in te delen en wij hingen de dagen daarna grinnikend achter onze CAD-computers.

Wat ik nu vanzelfsprekend vind, kwam toen niet bij me op. In plaats van het geploeter met de klankbordgroepen weg te lachen, had ik moeten vragen of ik aan mocht schuiven. Natuurlijk wil ik als architect in gesprek met de mensen die komen wonen in de gebouwen die ik ontwerp. Het is belangrijk om uit de eerste hand te horen waar de echte wensen liggen. En dat geldt natuurlijk wederzijds. Door in gesprek te gaan kom je samen tot nieuwe ideeën.

Het ontwerpen voor echte mensen heeft me al heel wat avonden en late namiddagen beziggehouden. Het is een hele toer om mensen te informeren en ze mee te nemen in een ontwerpproces dat begrensd wordt door wat we technisch kunnen, wat we met elkaar eisen en helaas ook wat we kunnen betalen. Regelmatig worden die dingen die we als ontwerpers belangrijk vinden in een ontwerp door toekomstige bewoners ter discussie gesteld. Soms vraagt dat van ons dat we met nieuwe oplossingen komen en sommige wensen blijken niet mogelijk. Ook dat hoort bij het echte leven.

Het is enorm verhelderend om mee te maken hoe iedere koper en huurder op een andere manier in het proces zit. De ene keer heb je het over de draairichting van een deur of de plek voor de wasmachine. Met andere toekomstige bewoners zoek je naar een mogelijkheid om extra slaapkamers voor hun samengestelde gezin te maken, om de keuken toch af te sluiten of het toilet juist wel in de badkamer te plaatsen en dan is er ook iemand die een grote ruimte voor zijn jukebox-verzameling zoekt.

Iedere keer ontdek ik weer nieuwe wensen en nieuwe ideeën. Onze samenleving wordt steeds diverser. Omdat er een tekort aan woningen is, hoeft de gemiddelde woningbouwer en ontwikkelaar zich weinig van die vraag naar een grotere diversiteit aan woningen aan te trekken. De bouw heeft de mond vol van standaardisatie en zou liever zoveel mogelijk dezelfde woningen opleveren. Dat is leuk voor wie met weinig inspanning veel geld wil verdienen, maar dankzij onze BIM-modellen zijn we prima in staat iedere woning net iets anders uit te voeren. Uiteindelijk hebben we een divers woningaanbod nodig in plaats van botte aantallen.

Harvey Otten is zelfstandig architect en ontwikkelaar. Zijn architectenbureau, Harvey Otten Architectuur, maakt deel uit van coöperatie XOOMlab. Als ontwikkelend architect is hij partner bij Ruimtemaken. In 2022 is van zijn hand de roman Virmundt verschenen.

Trefwoorden

bewoners column participatie harvey otten

1	Zes bijzondere huizen krijgen status van museum woensdag, 7 januari
2	Martien van Goor (1944-2025) stelde het belang van een project boven zijn ego woensdag, 7 januari
3	Stadsherstel Amsterdam start crowdfundingsactie voor herstel Vondelkerk maandag, 5 januari
4	Namelok renoveert hotel- en conferentiecentrum in Elspeet maandag, 5 januari
5	Jaarboek Landschapsarchitectuur en stedenbouw 2025 gepresenteerd maandag, 5 januari

Gerelateerde nieuwsberichten

Column

Er is geen wooncrisis

25 februari 2025

Column

Verbouw die woningfabriek

25 maart 2025

Column

Toch nog een goed idee voor Mona Keijzer

22 april 2025

Column

Corruptie bij de NEN?

27 mei 2025

Column

Los het woningtekort op met compacte woningen!

24 juni 2025

23 september 2025

28 oktober 2025

De Nota Ruimte heeft alleen nog een visie nodig

25 november 2025

Column

Architectuur als compromis

23 december 2025

Toon alles

Andere nieuwsberichten

In beeld: sculpturale houten gevel Kliniek Arlesheim voltooid

Gisteren, 14:55

In het Zwitserse Arlesheim is eind vorig jaar de houten gevel van een door 9graden architectuur en BSS Architekten ontworpen ziekenhuis voltooid.

Groningen wil in de komende tien jaar 16.000 woningen bouwen

Gisteren, 13:19

Die worden onder meer gerealiseerd in gebieden waar al grootschalige woningbouw gepland staat, maar ook op kleinere locaties.

Wenink Holtkamp Architecten verhoudt zich bij verbouwing tot rijksmonument en echtpaar Roland Holst

Gisteren, 11:32

Wenink Holtkamp Architecten heeft de rijksmonumentale Buisse Hoeve in het Brabantse Achtmaal verbouwd tot afdelingskantoor van Natuurmonumenten.

Bouw eerste toren Zwijsen II bij station Tilburg gestart

Gisteren, 10:25

In Tilburg is gestart met de bouw van de eerste toren binnen het project Zwijsen II. Het gebouw, dat is ontworpen door De Zwarte Hond, bestaat uit 96 huurappartementen in de sociale sector en de middenhuur.