Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Harvey Otten

Volkshuisvesting, vrije markt en de race naar de bodem

Vandaag, 09:00

Hoewel ik de sociaaldemocratie een warm hart toedraag, heb ik volkshuisvesting altijd een moeizaam begrip gevonden. Bij de afdeling volkshuisvesting stel ik me een bureau voor in een grauw rijkskantoor waar een ambtenaar zit die voor jou bepaalt dat je een rijtjeshuis in Emmeloord, Zoetermeer of Spijkenisse krijgt toegewezen. In een vrij land zou je zelf moeten kunnen bepalen waar je gaat wonen. Inmiddels woont een grote meerderheid van de Nederlanders in een eigen koopwoning, dus zou je kunnen zeggen dat het sociaalliberale ideaal van het eigen woningbezit succesvol is uitgerold. Als er sprake zou zijn van een vrije markt tenminste.

Het feit dat wat we vroeger volkshuisvesting noemden nu wordt overgelaten aan de markt heeft een keerzijde. Ondanks dat woningmarktdeskundigen ons precies denken te kunnen uitleggen in wat voor huis we willen wonen, zit er een groot verschil tussen het huis van onze dromen en het huis dat we kunnen betalen. In die zin is er geen sprake van een vrije woningmarkt, tenminste niet zoals er een markt is voor kleding, voor etenswaren, verzorgingsproducten, smartphones en nog heel veel zaken meer.

De woningmarkt is in het grootste deel van Nederland aanbodgedreven. De prijs voor een huis wordt nauwelijks bepaald door kwaliteit in de vorm van bijvoorbeeld een beter energielabel of een goede plattegrond. Afhankelijk van de locatie geldt een prijs per vierkante meter binnen een zeer beperkte bandbreedte. Met een bloedend architectenhart moet ik dus bekennen dat het weinig uitmaakt wat je bouwt en dat we voor een minimaal kwaliteitsniveau voornamelijk afhankelijk zijn van de eisen die onze minister van volkshuisvesting aan nieuwe en bestaande woningen stelt.

Niet voor niets is er een voortdurende lobby vanuit de bouwproducenten om de regels te versoepelen. Minder regels betekent niet goedkopere woningen, maar betekent meer winst en alleen al daarom wordt er dankbaar gebruik gemaakt van nuttige idioten in en rondom de landelijke politiek die het willen doen voorkomen alsof het de regels zijn die de bouwtijd en de woningprijzen opdrijven. Nu ben ik niet zo’n doemdenker, maar het is voorspelbaar dat met iedere woningbouwregel die we wegnemen een verdere race naar de bodem wordt ingezet. Degene die de woningen bouwt hoeft niet te vrezen voor de ondermaatse kwaliteit. De rekening is voor degene die de woningen koopt; of dat nu een corporatie is die de woningen gaat verhuren of een particuliere koper die ontdekt dat de energierekening veel hoger uitvalt dan verwacht.

Als eigen huizenbezitter zijn we zo zelfredzaam geworden dat we denken dat we de overheid niet meer nodig hebben. Daarom tuinen teveel mensen toch weer in het ‘eerlijke verhaal’ van de VVD dat de hypotheekrenteaftrek moet blijven, terwijl het pas echt eerlijk zou zijn als huurders en kopers evenveel belasting zouden betalen. Daarom kan de bouwlobby ons doen geloven dat als er maar genoeg huizen gebouwd worden, de prijzen gaan dalen; terwijl we al jaren zien dat de markt pas meer woningen bouwt als de prijzen stijgen. En daarom blijven we als woningbezitters tevreden met de groeiende waarde van ons eigen huis en zijn we tegelijkertijd geschokt over de almaar stijgende woningprijzen.

Om de woningmarkt in te tomen, is er een overheid nodig die ervoor zorgt dat niet (alleen) wordt gebouwd wat we kopers nu makkelijk door de strot kunnen duwen, maar dat gebouwd wordt waar op de lange termijn behoefte aan is. Daarbij wordt steeds duidelijker dat we een veel grotere diversiteit aan woningen nodig hebben. Onze samenleving wordt diverser en onder huishoudens zijn de verschillen nog groter. Senioren, empty-nesters, alleenstaanden, eenoudergezinnen, samengestelde gezinnen, thuiswerkers, mantelzorgers, friends-woningen, ze zoeken allemaal net iets anders dan de overigens ook al lang niet meer zo traditionele gezinnen. De markt pikt dat nauwelijks op, omdat een grotere variëteit ten koste gaat van het goedkoop en snel produceren van zoveel mogelijk woningen. De rechtlijnige bestuurder zal daar geen kwaad in zien – zolang de gewenste aantallen maar gehaald worden. Toch blijf ik hopen dat we met de ontwerpkracht die we in Nederland hebben meer kunnen bieden. Laten we hopen dat er een moment komt dat het volk zich niet langer laat huisvesten. Dan kunnen we het weer over wonen hebben.

Harvey Otten is zelfstandig architect en ontwikkelaar. Zijn architectenbureau, Harvey Otten Architectuur, maakt deel uit van coöperatie XOOMlab. Als ontwikkelend architect is hij partner bij Ruimtemaken. In 2022 is van zijn hand de roman Virmundt verschenen.

Trefwoorden

harvey otten volkshuisvesting column keuzevrijheid markt

1	De Zwarte Hond ontwerpt woontoren met drie herkenbare niveaus in de Binckhorst dinsdag, 16 juni
2	Rotterdam wil bijna 500 nieuwe woningen in Zevenkamp dinsdag, 16 juni
3	Woongebouw De Juffer aan plas bij Pijnacker opgeleverd maandag, 22 juni
4	Zes meter hoog frame zorgt bij De Teunis op Buiksloterham voor vrij indeelbare plint woensdag, 17 juni
5	Omgevingsvergunning voor nieuwbouwproject op plek SoZa definitief donderdag, 18 juni

Gerelateerde nieuwsberichten

Column

Woningcorporaties moeten niet zelf willen bouwen

26 mei

Column

Circulair wonen

28 april

Column

Een verbod op eengezinswoningen

24 maart

Column

Waar kan ik met mijn eigen initiatief aankloppen?

27 januari

Column

Architectuur als compromis

23 december 2025

Column

De Nota Ruimte heeft alleen nog een visie nodig

25 november 2025

28 oktober 2025

23 september 2025

Los het woningtekort op met compacte woningen!

24 juni 2025

Column

Corruptie bij de NEN?

27 mei 2025

Column

Toch nog een goed idee voor Mona Keijzer

22 april 2025

Column

Verbouw die woningfabriek

25 maart 2025

Column

Er is geen wooncrisis

25 februari 2025

Column

Ontwerpen voor echte mensen

28 januari 2025

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Shake transformeert entreepaviljoen tot elegante ontmoetingsplek

30 minuten geleden

Achter de kantoorgebouwen van investeerder GIMV in Antwerpen ligt in de binnentuin een entreepaviljoen. Shake Design & Build heeft dat bestaande paviljoen getransformeerd tot een elegante plek voor formele en informele overleggen.

Collectieve binnentuin vormt hart sociale woningbouwproject Steenzicht

3 uur geleden

In Den Haag Zuidwest is het door JVST ontworpen woningbouwproject Steenzicht opgeleverd. Het project, dat 118 sociale huurwoningen omvat, behoort tot de eerste gerealiseerde projecten binnen de gebiedso

Multifunctioneel Universitair Sportcentrum in Leiden geopend

Gisteren, 15:05

Het multifunctionele gebouw op Leiden Bio Sceniece Park is ontworpen door RoosRos Architecten. In het negenduizend vierkante meter omvattend complex zijn onder meer twee grote wedstrijdhallen met tribunes en een tentamenruimte opgenomen.

Woongebouw De Juffer aan plas bij Pijnacker opgeleverd

Gisteren, 11:54

Aan de Plas van Van Buijsen in Pijnacker is woongebouw De Juffer opgeleverd. Het gebouw, dat is ontworpen door WE architecten en ZUS, bestaat uit 23 luxe appartementen.

Nominaties Rietveldprijs en Truus Schröderprijs 2026 bekend

2 uur geleden

Er zijn negen projecten genomineerd voor de Rietveldprijs en de Truus Schröderprijs 2026.

Onderzoek: Nederlandse tuinen voor bijna helft versteend

4 uur geleden

Centraal Beheer stelt dat een kleine vergroening van tuinen al een groot verschil kan maken bij extreem weer zoals hitte en zware regenval.

Meer woningen geïsoleerd, maar doel 2,5 miljoen blijft uit zicht

Gisteren, 12:28

Een ‘flinke versnelling’ is nodig, schrijft woonminister Elanor Boekholt-O'Sullivan in een brief aan de Tweede Kamer.

Bestuurders en bedrijven bezorgd om minder geld infrastructuur

Gisteren, 09:37

Het kabinet kwam vrijdag met een leidraad die moet helpen bepalen welke infrastructuurprojecten geld krijgen en welke niet.

Katwijkse raad zet deur open voor miljardenfabriek Eli Lilly

19 juni, 9:34

De overheden investeren tevens gezamenlijk ruim honderd miljoen euro in de bereikbaarheid van het gebied.

Juryprijs De Vernufteling 2026 voor waterzuinig wonen

16 juni, 3:10

De prijs voor het innovatiefste ingenieursproject, De Vernufteling 2026, is door de jury toegekend aan Aveco de Bondt voor een project waar duurzaam watergebruik in een woonwijk centraal staat.

Ga naar het nieuws-archief