Maquette van De Nieuwe Stad

De Nieuwe Stad met centraal het nieuwe plein, rechts de oude Prodentfabriek en boven Het Platform in aanbouw

Oude Prodentfabriek

Het nieuwe plein centraal in De Nieuwe Stad

Het nieuwe plein

De Paviljoens

Het nieuwe plein

Café Hoog Vuur

De Nieuwe Stad

Schipper Bosch: “Wij nemen de tijd om een levendig stuk Amersfoort te realiseren”

6 maart 2019, 9:16

Op en rond het terrein van de voormalige Prodentfabriek in Amersfoort werkt ontwikkelaar en belegger Schipper Bosch aan een nieuw en nadrukkelijk gemengd stedelijk gebied. Om zijn hoge ambitie te realiseren werkt het bedrijf samen met bureaus als Space Encounters, ZUS, Barend Koolhaas, HOH architecten en De Kort van Schaik. Een interview met de drijvende krachten achter het gebied.

“Industriële gebouwen uit de jaren ‘50, ‘60 en ‘70 worden overal – zonder erbij na te denken – gesloopt”, vertelt Bart Schoonderbeek, algemeen directeur van Schipper Bosch. “Terwijl die gebouwen veel kwaliteit hebben. De oude Prodentfabriek is ontworpen door Philip Warners, wat eigenlijk een Amsterdamse School-architect is. De gebouwen zitten daarom vol prachtige details.”

“De kunst in de oude Prodentfabriek, zoals de Pelikaan, zou er eigenlijk uitgehaald worden. Maar wij hebben bij de aankoop van de fabriek geëist dat het erin zou blijven. Dat is heel belangrijk binnen de architectuur van de fabriek”, vervolgt Schoonderbeek. “En daar zit voor ons ook de lol van dit vak.”

Dat betekent allemaal niet dat oude fabriek met zijdezachte handschoentjes aangepakt moet worden. Om de logistiek op het terrein te verbeteren is op een strategische plek een doorbraak gemaakt waar nu een studentenkapperszaak en een fietsenwinkel aan liggen. Op de maquette van het gebied in het kantoor van SchipperBosch zijn zwevend boven de oude gebouwen – heel schetsmatig nog – ook nieuwe bouwdelen te zien.

In dit gebied, dat de pretentieuze naam De Nieuwe Stad heeft gekregen, wil Schipper Bosch een gemengd stedelijk gebied realiseren, met een mix van oude en nieuwe gebouwen, en een mix van wonen, werken, onderwijs en horeca. Omdat Schipper Bosch niet alleen ontwikkelaar is, maar ook belegger, richt het zich op kwaliteit, en dus rendement, op de lange termijn. Hoewel Schoonderbeek en zijn team snel vooruit willen in het gebied, laten ze zich daarom niet haasten. “Wij nemen de tijd om hier een levendig stuk Amersfoort te realiseren.”

Fabriekspoort geopend
“Je zou het misschien niet zeggen, maar we zijn hier al vijf jaar bezig”, vertelt Mendel Robbers, creatief directeur van Schipper Bosch. “Het is niet zo moeilijk om zo’n oude industriële hal in kleine hokjes onder te verdelen en in kleine stukjes te verhuren. Het is een stuk lastiger om voor die grote ruimte ook een grote gebruiker te vinden. Mede door er iets langer de tijd voor te nemen is het ons gelukt om een MBO te interesseren zich met verschillende afdelingen hier te vestigen. Daar zijn we erg trots op.”

“Het was natuurlijk een behoorlijke puzzel om het gebouw aan de huidige eisen wat betreft het onderwijs te laten voldoen”, vervolgt Robbers. “Maar het is gelukt. En een van de mooiste onderdelen in het geheel is de kapperszaak met beautysalon waar studenten hun kunsten kunnen oefenen op echte klanten. Dat trekt echt bezoekers van buiten het gebied in.”

“We wilden het gebied meteen levendig maken, en dan bedoel ik echt levendig”, gaat Robbers verder. “Heel belangrijk daarbij is café ‘Hoog Vuur’ dat vanaf zijn opening als ontmoetingsplek voor gebruikers en bezoekers fungeert en de ‘kantine’ is geworden voor de gebruikers in het gebied, die er ook met korting kunnen eten. In de hal ernaast heeft Picnic ook een lokaal distributiecentrum geopend, inclusief zijn elektrische karretjes, en heeft poppodium Fluor een plek gekregen.”

Bovenop die hal wordt momenteel een tweelaags kantoorgebouw – Het Platform – gerealiseerd naar ontwerp van Space Encounters. De constructie daarvan is losgehouden van de betonnen opslagloods van de oude Prodentfabriek zodat die in z’n geheel behouden blijft en, niet onbelangrijk, dat Picnic en Fluor ook tijdens de bouw in bedrijf blijven.

“We hadden nooit gedacht dat het eerste nieuwe gebouw in dit gebied een kantoorgebouw zou zijn”, vertelt Robbers. “Maar Twynstra Gudde wilde in een ander soort kantoorruimte gaan werken, samen met ook andere gebruikers, en benaderde ons met die ambitie. In het gebouw komen Superstudio-achtige vloeren, waar je overal kunt inpluggen. Ook komt ontmoeting er centraal te staan, want hun adviseurs werken vaak extern en zijn vooral op kantoor om met collega’s te sparren.”

Een parkeergebouw, maar toch ook niet
Om de verdichting van het gebied mogelijk te maken, en antwoord te geven op de eisen die de gemeente op dat vlak stelt, wil Schipper Bosch tussen het gebouw van de hogeschool aan de rand van het gebied en het nieuwe kantoorgebouw Het Platform een apart parkeergebouw realiseren. Maar eigenlijk mag het geen parkeergebouw heten, want het moet een gebouw worden waar vanaf het begin ook andere functies een plek in krijgen.

“We hebben met allerlei partijen gesproken over de toekomst van mobiliteit en zijn erachter gekomen dat eigenlijk niemand het weet”, vertelt Robbers. “Daarom willen we een gebouw ontwikkelen dat ‘van kleur kan verschieten’. Door de verdiepingshoogte op 3,5 meter te leggen, ontstaat een structuur die ook geschikt is voor andere functies. Daarbij willen we de voorzieningen die specifiek aan het parkeren zijn verbonden, zoals de hellingbanen, demontabel maken.”

“Barend Koolhaas hebben we gevraagd een gebouw te ontwerpen dat als het ware door auto’s gekraakt wordt”, gaat Robbers enthousiast verder. “Het is echt de bedoeling dat er vanaf het begin andere functies al een plek in hebben, helemaal bovenin, maar ook tussendoor, en dat de ruimte die de auto’s in het begin nog innemen in de tijd dus kan teruglopen.” Aan dit spannende ontwerp wordt momenteel nog druk gewerkt door Koolhaas.

“We zoeken echt naar kwaliteit op de lange termijn”, vult Schoonderbeek aan. “Daarom willen we gebouwen ontwikkelen die meerdere levens kunnen hebben.”

Is het een plein?
Centraal in het gebied ligt een nieuw plein naar ontwerp van ZUS. Of nou ja, is het een plein? Het is een hybride ruimte die aan de gebruikelijke definities ontsnapt. De basis is een bijna vierkante vlakte van asfalt, die iets hoger ligt dan de omliggende openbare ruimte, en waar een grid van stippellijnen op is aangebracht. Hier en daar is een vak binnen dit grid uitgespaard voor een boom. En hier en daar zijn een paar vakken binnen het grid aangewezen als oplaadpunten voor elektrische auto’s.

Het plein is een fascinerende, niet-hiërarchische ruimte zonder vastomlijnde modus van gebruik. “Het grid is verwarrend”, bevestigt Schoonderbeek. “Alles beweegt om elkaar heen en houdt daarbij rekening met elkaar.” Door die bewust gezochte onduidelijkheid geeft de ruimte, zeker bij een eerste bezoek, echt een gevoel van vrijheid. Omdat het gebruik van de ruimte nauwelijks is gedefinieerd, ontstaat de mogelijkheid hier je eigen invulling aan te geven.

Middenin de asfaltvlakte is een cirkelvormige vlakte van grind uitgesneden. Die snede is uitgevoerd als een uitgerekt amfitheater. Ook hier is het precieze protocol onduidelijk en werkt dat bevrijdend. Wat doe je precies op dat grind? En hoe zit je met elkaar op dat uitgerekte amfitheater? Geen idee, het maakt niet uit, doe wat je wilt! In de praktijk spelen kinderen er regelmatig, maar is er ook al eens een bruiloft gehouden.

Schipper Bosch en de gemeente Amersfoort vonden het belangrijk de transformatie van het gebied te starten met een investering in de openbare ruimte en dat niet pas achteraf te doen, zoals in Nederland vaak gebeurt. Daarbij is ook meteen een eigen warmtenet aangelegd, waar nu biowarmte, maar in de toekomst ook zonnewarmte, restwarmte, aardwarmte enzovoorts op aangesloten kan worden.

Omdat voorheen op de plek van het plein kort geparkeerd kon worden, wilde de gemeente dat dat op het nieuwe plein ook kon. Daarop stelde Schipper Bosch voor dat korte parkeren in de vorm van het opladen van elektrische auto’s te gieten. Dat vond de gemeente een goed idee. Zo ontstond een van de eerste grotere laadpleinen van Amersfoort. Schoonderbeek is er blij mee. “Het altijd maar weren van auto’s levert ook geen kwaliteit op.”

Woontorens
Voor de buitenrand van het gebied denkt Schipper Bosch aan de realisatie van drie woontorens, waarvan de hoogste negentig meter zou kunnen worden. In de zone daarachter denkt de ontwikkelaar-belegger aan lagere appartementengebouwen. “Het belangrijkste aan de gebouwen is dat ze niet op zichzelf staan, maar dienstbaar zijn aan onze visie voor het gebied”, licht Robbers toe.

“Een goede stad heeft een mix van functies – dat is de crux”, stelt Schoonderbeek. “Daarbij worden wij niet opgejaagd door de noodzaak om op korte termijn rendement te behalen. Dat heeft zo zijn voordelen. In de tijd zijn onze inzichten rond de invulling van het gebied ook veranderd.”

Op de hoek van de Amsterdamseweg en de Brabantseweg wil Schipper Bosch nu zijn eerste woontoren realiseren. Deze wordt ontworpen door De Kort van Schaik Architecten. “De gemeente Amersfoort ontwikkelt de stad langs verkeersassen, waarvan er eentje langs dit gebied loopt”, vertelt Robbers. “Omdat we het gebied niet willen afsluiten, maar juist willen openen richting die as, hebben we De Kort van Schaik gevraagd een woongebouw te ontwerpen dat als het ware ‘het gordijn’ (van torens, red.) openzet.”

In hun ontwerp heeft De Kort van Schaik hier antwoord op gegeven door het woongebouw op te splitsen in een toren en een lager deel. Ook heeft het bureau het woongebouw uitgelijnd met de Brabantsestraat, zodat het de hoofdas, de Amsterdamseweg, onder een hoek ontmoet. De afgeschuinde ruimte die daarbij ontstaat wil De Kort van Schaik ommuren, als verwijzing naar de fabrieksmuur die hier altijd stond, maar ook om aan de drukke verkeersas zo een interessante en plezierige openbare ruimte te creëren.

“Het is niet per se onze ambitie om met jongere bureaus te werken”, vertelt Robbers desgevraagd. “We hebben bureaus gezocht die een drive hebben om echt met ons mee te denken, zodat we gezamenlijk kunnen zoeken naar de juiste oplossing.” Dat de bureaus hen ook uitdagen vinden Schoonderbeek en Robbers daarbij ook belangrijk. “Wij worden zenuwachtig als we niet verrast worden door een architect.”

Dat Schoonderbeek en Robbers zulke kritische en ambitieuze opdrachtgevers zijn komt misschien wel doordat ze allebei een achtergrond hebben in de architectuur. Schoonderbeek is opgeleid aan de Architecture Association (AA) in Londen. Robbers is opgeleid aan de TU Eindhoven en werkte later bij bureaus als UNStudio, Mecanoo en OMA.

“Een goede stad ontstaat alleen vanuit een nauwe en langdurige betrokkenheid”, sluit Schoonderbeek af. “Daarom hebben wij ons kantoor hier ook gevestigd, in De Paviljoens, zodat we medegebruikers zijn van het gebied. Anders komt het niet van de grond.”

Trefwoorden

de nieuwe stad amersfoort de kort van schaik hoh architecten space encounters schipper bosch barend koolhaas zus

1	Hoogste elftallen van Ajax nemen nieuw gebouw op De Toekomst in gebruik woensdag, 11 november
2	Rinske Wikkerink verlaat Kraaijvanger en begint eigen bureau dinsdag, 10 november
3	Plan voor wijk met 2.300 woningen op terrein Máxima MC Eindhoven woensdag, 11 november
4	Lunchevents rond parametrisch ontwerpen en overkoepelende systemen voor AI op Digibouw 2026 woensdag, 11 november
5	Houten woongebouw verlevendigt achterkant van winkelcentrum maandag, 9 november

Gerelateerde nieuwsberichten

Driehoekig woongebouw met groene balkons voor De Nieuwe Stad

16 mei 2024

Studio Muoto ontwerpt industriële woontoren voor De Nieuwe Stad

15 mei 2024

Christopher Dyvik: “Wij werken sterk vanuit de context"

22 september 2025

Nominaties NRP Gulden Feniks 2020 bekend

12 oktober 2020

ZUS – genomineerd voor prijs Architect van het Jaar 2019

7 oktober 2019

Winnaars NRP Gulden Feniks 2020 bekend

17 november 2020

Mysterieus ‘stealth’ buitenhuisje gerealiseerd op Buitenplaats Koningsweg

22 mei 2024

Space Encounters ontwerpt ShowDepot voor collectie De.Groen aan haven in Arnhem

27 maart 2025

Dubbel woongebouw Space Encounters op Oostenburg opgeleverd

5 juni 2023

Moke Architecten presenteert twee torens in Hogekwartier Amersfoort

30 november 2021

Nefkens Park: een voorbeeldige herbestemming van Post 65-architectuur

24 november 2021

Met Kelbergen 2.0 geeft HOH Architecten voorbeeld van verbetering door verdichting

27 september 2021

Winnaars Amersfoortse Stadsbouwprijs 2020-2021 bekend

30 april 2021

Medeoprichters Space Encounters starten nieuw bureau: Beyond Space

22 januari 2021

Robbers: 'Wij zijn op een andere manier gaan samenwerken met architecten'

3 november 2020

SVP presenteert ensemble woonblokken langs spoor Amersfoort

18 september 2020

Heren 5 ontwerpt woonblokken in nieuwe wijk Amersfoort

3 september 2020

Woningbouw LEVS markeert oostelijke entree Amersfoort

26 augustus 2020

Woningen met fiscaal aftrekbare werkruimte in gebouw The Doors

16 juni 2020

Eerste project met modulair bouwsysteem van HOH opgeleverd

8 juni 2020

Ingetogen en krachtig functioneel gebouw door Space Encounters

2 juni 2020

Amersfoort bouwt nieuw stadhuis op Trapeziumlocatie

13 november 2019

Het Platform in De Nieuwe Stad Amersfoort klaar

25 september 2019

ZUS

2 september 2019

De Kort Van Schaik ontwerpt transformatie markant Nefkens-gebouw

25 april 2019

Bouw Het Platform in De Nieuwe Stad Amersfoort van start

14 mei 2018

Gouden Piramide voor Industriepark Kleefse Waard

23 november 2015

Nieuw leven voor De Paviljoens in Amersfoort

1 september 2014

Eemhuis: cultureel kruispunt van Amersfoort

10 april 2014

Schipper Bosch koopt historisch Rembrandt Theater Arnhem

27 januari 2025

Studio Nauta en Mulder Zonderland winnen prijsvraag biobased bouwen Zwolle

7 juli 2023

Team Schipper Bosch wint tender Arnhem met plan Kiek Duirdan

18 februari 2022

Leren van winnaars NRP Gulden Feniks in talkshow

25 maart 2021

Van fabriekshal tot kantooromgeving met behoud van licht en ruimte

29 september 2020

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Gesprek met Gijs en Joost Baks over de publieke dimensie van architectuur

1 juni 2023

Gerelateerde video's

ZUS

Nominatie voor de prijs voor Architect van het Jaar 2019

Andere nieuwsberichten

Speeltoestel Aldo van Eyck in tuin Burgerweeshuis geplaatst

Gisteren, 15:13

De plaatsing maakt deel uit van de ecologische en cultuurhistorische herinrichting van de buitenruimte rond het Burgerweeshuis, waarbij het oorspronkelijke ontwerp en gedachtegoed van Van Eyck als inspiratiebron dienen.

Muntgebouw start tweede leven als multifunctioneel complex

Gisteren, 14:17

Sinds afgelopen zomer is het gerenoveerde Muntgebouw in Utrecht volop in gebruik. Het uit 1911 stammende rijksmonument werd door Heyligers architects getransformeerd tot een multifunctioneel gebouw.

Transformatie administratiegebouw vormt aftrap herontwikkeling Keuls industrieterrein

Gisteren, 12:18

Het project vormt de start van de herontwikkeling van het oude industrieterrein van ThyssenKrupp in Ehrenfeld, volgens een masterplan van Neutelings Riedijk Architects in samenwerking met kollektif landscape.

VAi trekt aan alarmbel over aangekondigde bezuiniging

Gisteren, 11:12

Het Vlaams Architectuurinstituut (VAi) komt in het geweer tegen een aangekondigde bezuiniging van één miljoen euro op de instelling.

Juridisch experts: investeringsverdragen remmen klimaatbeleid

Gisteren, 13:27

Internationale investeringsverdragen zitten klimaatbeleid in de Europese Unie te vaak dwars, vindt een groep van tientallen juridisch experts.

Komst Gelders Museum vrijwel rond, provincie trekt extra geld uit

Gisteren, 09:36

Het nieuw op te zetten Gelders Museum in Zutphen lijkt er definitief te komen.

Besluitvorming over infrastructuur moet beter, vindt kabinet

11 november, 2:05

Het huidige systeem hapert, maken ambtenaren duidelijk in een document dat ook met de Tweede Kamer is gedeeld.

Honderden bouwprojecten mogelijk stilgelegd om kwaliteitsborging

11 november, 9:23

Honderden bouwprojecten dreigen vertraging op te lopen doordat twee controleurs geen kwaliteitsborging meer mogen uitvoeren.

‘Gemeenten doen nauwelijks iets tegen leegstand’

10 november, 2:42

Een derde houdt zelfs helemaal niet bij welke panden leegstaan. Dat schrijft Trouw.

Kabinet wil dorp Moerdijk behouden, maar kiest nog niet definitief

10 november, 12:14

Staatssecretaris Jo-Annes de Bat (Klimaat) deelt in een brief aan de Tweede Kamer nieuwe inschattingen van de ruimte die ontwikkelingen rond het Brabantse dorp innemen.

Ga naar het nieuws-archief