Coverfoto 'Stad zonder hoogtevrees'

The Red Apple van KCAP gezien vanuit het door Wim Quist ontworpen Willemswerf

Emiel Arends

Rotterdamse hoogbouwgeschiedenis centraal in 'Stad zonder hoogtevrees'

7 juli 2023, 14:32

Vrijdag wordt in Rotterdam officieel het boek Stad zonder hoogtevrees gepresenteerd. In het boek beschrijft stedenbouwkundige Emiel Arends de hoogbouwgeschiedenis van Rotterdam en neemt daarbij de belangrijkste lessen en leerpunten mee. Aan bod komen thema’s als kosten, woon- en leefplezier, duurzaamheid en toekomstige hoogbouwtypologieën.

Dat hoogbouw in het DNA van Rotterdam zit, is wellicht wat overdreven gesteld in de reclametekst van nai010 uitgevers bij het boek, maar in de afgelopen 125 jaar heeft de Maasstad zich flink geroerd op het gebied van hoge gebouwen. In 1898 baarde de stad opzien met het Witte Huis, dat met een hoogte van 43 meter het hoogste kantoorgebouw van Europa was.

Zoals hoogbouw eigen is, werd het door architect Willem Molenbroek ontworpen gebouw niet door iedereen even positief ontvangen. Zo noemde adjunct-directeur bij Gemeentewerken Rotterdam Wouter Cool de bescheiden wolkenkrabber ‘lomp en plomp’, die bovendien de oude stadsomgeving bedierf. Inmiddels is het gebouw, dat als een van de weinige panden in het centrum is blijven staan na het bombardement van 1940, een vertrouwd onderdeel van het Rotterdamse stadsgezicht.

Vroegste hoogbouw
Arends, die als stedenbouwkundige bij de gemeente Rotterdam onder meer verantwoordelijk is voor de laatste twee hoogbouwvisies van de stad, neemt de lezer mee vanaf de oplevering van het Witte Huis tot nu en in de toekomst. Dat doet hij aan de hand van vier hoofdstukken, waarbij het eerste is gewijd aan de vroegste hoogbouw, waarvan de meeste gebouwen inmiddels geen hoogbouw meer genoemd worden (want lager dan zeventig meter).

De andere hoofdstukken zijn meer thematisch van opzet, waarbij de in Rotterdam bekende principes en uitgangspunten ruim aan bod komen. Arends bespreekt onder meer de sprong naar torens boven de honderd meter, de schaalsprong van gebouw- naar gebiedsniveau en de invloed van de computer en data op de ontwikkeling van hoogbouw.

Ook besteedt de auteur aandacht aan de hoogbouwvisie die sinds 2000 wordt gehanteerd en doorontwikkeld in Rotterdam, en belicht hij hoogbouw vanuit het perspectief van ‘de stad op ooghoogte’. Ook komen aan hoogbouw gelieerde fenomenen als windhinder, eenzaamheid, de crises op de woningmarkt en zelfs ondermijning.

Toekomst van hoogbouw
Onder de titel ‘naar een nieuwe hoogbouwtypologie’ richt Arends zich in het laatste hoofdstuk op de toekomst van hoogbouw, met aandacht voor zaken als de grond waarop de torens worden gebouwd (in Rotterdam vormen bijvoorbeeld de zandlagen in de bodem weleens een probleem), robuustheid en duurzaamheid van hoogbouw en het creëren van ‘plekken’ en gemeenschappen.

Het boek leest vooral als een geschiedenis en een verzameling van bestaande kennis. Ook in het hoofdstuk ‘naar nieuwe hoogbouwtypologie’ lezen we vooral over uitdagingen en oplossingen die al bekend zijn. Dat laatste geldt eveneens voor de intermezzo’s over onder meer hoogbouw in hout en de rol van de architect in hoogbouwontwerp. Neemt niet weg dat het boek interessante kost voor ruimtelijke professionals en een breder publiek biedt. Daarbij is Stad zonder hoogtevrees zo vlot geschreven dat je in een mum van tijd door de (slechts) 184 pagina’s heen bent.

De tweetalige uitgave (Nederlands/Engels) ‘Stad zonder hoogtevrees / City without fear of heights’ is verkrijgbaar voor 29,95 euro.

Trefwoorden

nai010 uitgevers rotterdam boek hoogbouw emiel arends witte huis

1	Nominaties Publiek gebouw van het Jaar 2026 bekend woensdag, 7 oktober
2	Powerhouse Company presenteert opgeleverd KJ in Den Haag vrijdag, 9 oktober
3	Combinatie met M3H en NRL wint tender voor woontorens Apeldoorn woensdag, 7 oktober
4	Bijdrage van Benthem Crouwel Architects en West 8 aan Afsluitdijk voltooid vrijdag, 9 oktober
5	RAU presenteert schetsontwerp voor gemeentehuis Het Hogeland maandag, 12 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

Hogere schadevergoeding voor omwonenden Zalmhaventoren

3 mei 2023

Schrijver Arjen van Veelen: Rotterdam is in de greep van het vierkante denken

13 maart 2023

Boek belicht huidige en toekomstige generatie hoogbouw in Rotterdam

19 december 2023

OMI belicht Post 65-architectuur in tentoonstelling

10 juli 2023

Cooltoren Rotterdam na 4,5 jaar bouwen opgeleverd

11 januari 2023

2022 in tien podcasts door Daan Roggeveen

30 december 2022

'New Yorks zoning-model kan ook Nederlandse hoogbouw vooruit helpen'

9 januari 2024

Directeur London National Park City hoofdgast Stadmakerscongres 2023

31 oktober 2023

Bouwvergunning voor RottaNova definitief

6 juli 2023

Boek over Jaap Bakema, architect met een missie

17 augustus 2023

RED Company koopt 53 woningen in de Cooltoren in Rotterdam

6 juli 2023

Boek ‘Bouwmaterialen 1940-1990’ gaat in op materiaalgebruik naoorlogse architectuur

15 mei 2024

Rotterdam neemt maatregelen om stagnatie woningbouw te voorkomen

14 juni 2023

Bouw van The Baan Tower van start

9 juni 2023

Boek over vergeten architect van de Nieuwe Haagse School

4 juni 2025

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Toren van Babel

Gesprek met Emiel Arends over hoogbouw in Rotterdam

3 juni 2021

Toren van Babel

Gesprek met Simone Tax over hoogbouw en wind

15 juni 2023

Toren van Babel

Gesprek met Marjolein van Eig over hoogbouw en welstand

16 februari 2023

Andere nieuwsberichten

Nieuwe Instituut toont inzendingen finalisten Prix de Rome 2026

Gisteren, 11:58

Vanaf vrijdag 4 december zijn bij het Nieuwe Instituut in Rotterdam de inzendingen van de finalisten voor de Prix de Rome Architectuur 2026 te zien.

Van de Ven, Nudus en Buro Sant en Co ontwerpen 265 woningen in Vliertpoort Den Bosch

Gisteren, 10:54

De combinatie Van de Ven Bouw en Ontwikkeling, Nudus en Buro Sant en Co heeft de tender voor Vliertpoort-Zuidoost in ’s-Hertogenbosch gewonnen. Het plan SamenStad behelst 265 woningen in verschillende prijsklassen.

Renovatie stadhuis Gouda krijgt eretitel Meesterrestauratie 2027

12 oktober, 4:22

De vakjury waardeert het project als een uitzonderlijk en compleet restauratieproject, waarin historisch onderzoek, ambachtelijk vakmanschap, verduurzaming en hedendaags gebruik op overtuigende wijze zijn verbonden.

Opgeleverde Aurora-gebouw van Piet Zanstra tijdens ADE open voor publiek

12 oktober, 2:35

Het monumentale kantoorgebouw wordt gedurende het dans event tijdelijk gebruikt als podium voor radio, kunst en sport.

RLi: handhaving moeilijker onder nieuwe Omgevingswet

Gisteren, 13:14

Toezicht op regels voor de omgeving is ingewikkelder geworden onder de Omgevingswet, die sinds bijna drie jaar veel van die regels bundelt.

Werelderfgoedcentrum Waddenzee dreigt failliet te gaan

Gisteren, 09:20

De problemen zijn ontstaan omdat de realisatie en ingebruikname van de nieuwe locatie, die opende in april 2025, ‘onverwachte kosten’ met zich meebrachten.

Huurprijzen vrije sector weer gestegen na daling kwartaal eerder

12 oktober, 3:31

De huurprijzen in de vrije sector zijn in het derde kwartaal van 2026 met zo'n twee procent gestegen ten opzichte van een kwartaal eerder.

DNB-president roept opnieuw op tot afschaffen hypotheekrenteaftrek

12 oktober, 9:54

Ook nu de woningmarkt een afkoeling laat zien, is het verstandig om de hypotheekrenteaftrek af te schaffen, stelt Olaf Sleijpen.

Zuid-Holland slaat alarm: tekort aan sociale huurwoningen groeit

9 oktober, 4:14

Hoewel bijna de helft van de Zuid-Hollanders qua inkomen in aanmerking komt voor een sociale huurwoning, heeft de provincie verhoudingsgewijs steeds minder van zulke huizen.