Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!
Abonneren
Nee, bedankt
Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project
Architect Josine van Gulik van INBO
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Patrick Koschuch van Koschuch Architects
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Patrick Koschuch van Koschuch Architects
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Moderator JaapJan Berg
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Lennaert van Capelleveen van ArchiTech Company
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Lennaert van Capelleveen van ArchiTech Company
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Gijs Joosen van RoyalHaskoningDHV
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Gijs Joosen van RoyalHaskoningDHV
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Meta-designer Lars van Vianen, voorheen INBO, nu Starling Associates
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Bijn Worms, head of operations bij OMRT
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Bijn Worms, head of operations bij OMRT
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Conceptontwikkelaar Tobias Tonch van Synchroon
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Conceptontwikkelaar Tobias Tonch van Synchroon
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Debat met alle sprekers en de zaal
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Vragen uit de zaal
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Debat met alle sprekers en de zaal
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Vragen uit de zaal
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Debat met alle sprekers en de zaal
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Josine van Gulik van INBO
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Patrick Koschuch van Koschuch Architects
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Patrick Koschuch van Koschuch Architects
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Moderator JaapJan Berg
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Lennaert van Capelleveen van ArchiTech Company
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Lennaert van Capelleveen van ArchiTech Company
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Gijs Joosen van RoyalHaskoningDHV
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Architect Gijs Joosen van RoyalHaskoningDHV
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Meta-designer Lars van Vianen, voorheen INBO, nu Starling Associates
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Bijn Worms, head of operations bij OMRT
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Bijn Worms, head of operations bij OMRT
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Conceptontwikkelaar Tobias Tonch van Synchroon
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Conceptontwikkelaar Tobias Tonch van Synchroon
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Debat met alle sprekers en de zaal
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Vragen uit de zaal
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Debat met alle sprekers en de zaal
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Vragen uit de zaal
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh
Debat met alle sprekers en de zaal
Copyright: Thea van den Heuvel / DAPh

Verslag van symposium rond parametrisch ontwerpen

6 februari 2023, 15:18
Op woensdag 1 februari 2023 organiseerden Architectenweb en INBO een symposium rond parametrisch ontwerpen. Het is een gamechanger die processen kan versnellen en die grote materiaal- en energiebesparingen kan opleveren. Stel je open voor de mogelijkheden die parametrisch ontwerpen biedt, adviseerde architect Patrick Koschuch het publiek, dan kan het je positief verrassen. Het is het ontwerpproces ingrijpend aan het veranderen.

Ontwerpprocessen objectiever en transparanter; daardoor sneller
Door ontwerpen parametrisch op te zetten kunnen veel sneller varianten gegenereerd en getoetst worden. Op het symposium werden meerdere voorbeelden gegeven van gebiedsontwikkelingen die waren vastgelopen op conflicterende belangen en door middel van parametrisch ontwerpen vlotgetrokken werden. Door verschillende varianten door te rekenen en met elkaar te bespreken, wordt snel inzichtelijk wat de consequenties zijn van de eisen van de gemeente, de ambitie van ontwikkelaars, de belangen van de bouwers, de wensen van omwonenden en toekomstige bewoners, enzovoorts… Als alle feiten dan op tafel liggen, kunnen de noodzakelijke keuzes gemaakt worden.

Op een complexe locatie in Zwijndrecht, tussen de A16 en het spoor, kon OMRT inzichtelijk maken waarom de gemeente de locatie niet verkocht kreeg aan ontwikkelaars en kon via het doorspreken van varianten een voor alle partijen werkbare oplossing gevonden worden. Op een locatie in Amsterdam was een team van ontwerpers ervan overtuigd dat een woontoren aan de noordzijde het beste voor de bezonning zou zijn, terwijl de gemeente Amsterdam een woontoren aan de zuidzijde wilde. Na doorrekening in een parametrisch model, bleek de bezonning in beide varianten vergelijkbaar uit te pakken. Daar konden de ontwerpers dus mee met de gemeente. En zo werden nog meer voorbeelden gegeven.

Door middel van parametrisch ontwerpen, door het snel kunnen genereren van varianten en die te kunnen toetsen, wordt snel inzichtelijk wat de consequenties zijn van bepaalde keuzes. Het helpt zo enorm in de communicatie, legt conceptontwikkelaar Tobias Tonch van Synchroon uit. Het maakt het ontwerpproces objectiever en transparanter. Zo kun je uiteindelijk het vertrouwen winnen van alle partijen, vult architect Lennaert van Capelleveen van ArchiTech Company aan. 

https://vimeo.com/858152700

Minder materiaal en installaties, meer daglicht
Significant minder materiaalgebruik, een tot een derde kleinere klimaatinstallatie, meer dan een derde meer daglicht dat binnenvalt, daardoor veel minder gebruik van verlichting… de door de computer berekende optimalisaties zijn bij parametrisch ontwerpen enorm, geeft architect Lennaert van Capelleveen aan. In de parametrische ontwerpen die hij met zijn bureau ArchiTech Company maakt is iedere gevel anders. De bezonning van iedere gevel is immers anders. Daarop ontwerpen maakt een wereld van verschil.

De maatwerk gevels die hij met zijn bureau maakt lijken lastig om te maken, gaat Van Capelleveen verder, maar doordat productieprocessen steeds vaker computergestuurd zijn, is het steeds eenvoudiger om tot maatwerk te komen.

Bij een tender voor een woontoren in het Amstelkwartier heeft het ontwerpteam, met daarin Koschuch Architects, in de tweede fase parametrisch ontwerpen ingezet om het ontwerp te optimaliseren. In het ontwerpproces is een balans gevonden tussen de bezonning van de woningen, de windhinder op straat, de organisatie van de plattegronden, de lichtinval in de binnenplaats, de hoeveelheid daglicht dat op de PV-panelen in de gevel valt en op het groene dak van het plintgebouw… omdat het over al die elementen gaat is het project later Elements genoemd, geeft architect Patrick Koschuch aan.

De architect had verwacht dat uit het model een getrapte gebouwvorm zou komen, maar de vorm van ‘een soort vaas op een plat plintgebouw’ bleek optimaler. In de uitwerking was de gefacetteerde en afgeronde gebouwvorm uitdagend, geeft Koschuch aan, maar afgelopen  week is de bouw gestart. Als de woontoren er straks staat, zal deze er van iedere kant echt anders uitzien. Met een aantal slimme keuzes in de materialisering, waarbij bijvoorbeeld de niet-woningscheidende verdiepingsvloeren in hout zijn uitgevoerd, kon uiteindelijk zo’n 50% CO2 worden bespaard.

Ook bij het ontwerp voor De Nieuwe Kuip, die dan weer niet gebouwd wordt, ging het om een complexe afweging van factoren. Kijkend naar de oude Kuip wenste OMA een stadion als een grote bowl, dus als één rondlopende ruimte. In het parametrisch opgezette ontwerp door RoyalHaskoningDHV is deze wens gecombineerd met een optimalisatie van het zicht op het veld vanaf ieder stoeltje in het stadion. Het ontwerp van de draagconstructie is hieraan gekoppeld. Van iedere nieuwe opzet van het stadion is in vijf minuten te berekenen hoe de draagconstructie er dan uitziet, laat architect Gijs Joosen van RoyalHaskoningDHV zien.

Een ander voorbeeld dat Joosen laat zien is het ontwerp voor de houten kantoortoren Monarch IV in Den Haag. Bij dat ontwerp ging het om de combinatie van de houten draagconstructie in de gevel met de opbouw van de houten vloer en de inrichting van de installaties. Om het businessmodel rond de toren haalbaar te houden, wenste het Rijksvastgoedbedrijf bij deze kantoortoren een verdiepingshoogte van niet meer dan vier meter. Met een parametrisch geoptimaliseerd ontwerp lukte het RoyalHaskoningDHV om dit te bereiken. 

Het ingenieursbureau ging echter nog verder. In het houten diagrid in de gevel van de woontoren kan iedere houten staaf geoptimaliseerd worden op zijn dimensies – dikker bij grotere druk, dunner bij minder druk. Dat leverde een zeer gevarieerde draagconstructie op en de hoeveelheid hout die voor het gebouw nodig was kon daardoor van 2.800 m3 terug naar 2.000 m3. Een enorme besparing dus. 

In een verdere optimalisering van de gevel kan meer zon binnengehaald worden, om zo meer bruikbare kantoorruimte te krijgen, of meer zon buiten gehouden worden, om zo de installaties te ontlasten. De opdrachtgever moet met haar of zijn architect uiteindelijk een richting kiezen waarop geoptimaliseerd wordt, concludeert Joosen.

Niet tekenen maar programmeren
Met parametrisch ontwerpen verdwijnt repeterend tekenwerk. Dat werd een paar keer deze middag herhaald. Ook het helemaal opnieuw tekenen van een project, dat bij grotere wijzigingen weleens voorkomt, hoeft bij een goed opgezet parametrisch model niet meer.

Mis je dan niet ergens de aandacht voor alle details in een ontwerp? De sprekers deze middag denken van niet. Ook een parametrisch ontwerp moet heel systematisch, met veel aandacht, opgezet worden. Die aandacht blijft, het ontwerp zelf is alleen veel flexibeler.

Bij ArchiTech Company, dat vijf jaar na oprichting uit tien medewerkers bestaat, wordt alleen maar parametrisch ontworpen. Er wordt alleen gescript, niet meer getekend. Als een aannemer ermee verder moet, wordt een parametrische ontwerp geëxporteerd naar Revit.

OMRT
De Amsterdamse start-up OMRT bestaat uit twee takken; een team dat software ontwikkeld en een studio dat nu al projecten met die software doet. Na jaren van ontwikkelen komt die software, die Design Scout genoemd is, binnenkort ook beschikbaar voor andere architecten en ontwikkelaars. Vooral aan het begin van het ontwerpproces is het van meerwaarde, geeft conceptontwikkelaar Tobias Tonch van Synchroon aan. Met de software is dan relatief snel voor een locatie een invulling te schetsen en de opbrengst daaruit.

In Nederland is heel veel data publiek beschikbaar. Dat is in weinig andere landen het geval. Maar bij parametrische ontwerpen is dit een enorm voordeel. Zo is OMRT in staat om, naast kaartgegevens, bijvoorbeeld ook data rond geluid in te laden, en zelfs data rond vraagprijzen in Funda. Voor een locatie is zo snel te toetsen of er een haalbare businesscase voor te ontwikkelen is. Dit is dan natuurlijk nog geen ontwerp voor een aantrekkelijke stad, zoals architect en stedenbouwkundige Violette Schönberger onlangs nog in een column op Architectenweb aangaf.

OMRT verwacht over een half jaar zover te zijn dat er in de geschetste bouwblokken ook plattegronden ingetekend kunnen worden. Verder in de toekomst wil OMRT stappen zetten in de materialisering van de bouwvolumes. Het denkt daarbij aan koppelingen met  databases van circulaire materialen en uitwisseling met leveranciers en aannemers om razendsnel prijskaartjes bij projecten te krijgen.

Rol architecten verandert maar verdwijnt niet
Parametrisch ontwerpen biedt zoveel snelheid… daar moet je als architect wat mee, stelt architect Patrick Koschuch. Het is de ontwerppraktijk aan het transformeren en dat vraagt dat ieder architectenbureau hier op z’n minst kennis over in huis moet hebben.

Het parametrisch ontwerpen kun je als architectenbureau op verschillende niveaus aanpakken:
 
  • Samenwerking met specialisten op gebied van parametrisch ontwerpen;
  • Zelf gebruiken van de software die er nu al is en die in de toekomst beschikbaar komt;
  • Gebruiken van de bestaande scripts in Dynamo of Rhino / Grasshopper;
  • Ook zelf ontwikkelen van scripts voor Dynamo of Rhino  / Grasshopper;
  • Echt zelf gaan programmeren;

Voor de meeste architectenbureaus zal dat laatste niet zinvol zijn, denken de sprekers deze middag. Voor heel wat bureaus zijn het simpelweg gebruiken van de software die er is en de scripts die beschikbaar zijn voldoende zijn.

Verandert parametrisch ontwerpen de rol van de architect? Ja en nee. Net als ieder ander ontwerp vraagt een parametrisch ontwerp vooralsnog heel veel input van de architect. Je komt al snel op honderden zo niet duizenden varianten, legt Bijn Worms van OMRT uit, daarin moet een richting bepaald worden. Het blijft wat dat betreft een middel, benadrukt hij.

Conceptontwikkelaar Tobias Tonch van Synchroon spreekt dan ook liever over ‘parametrisch ondersteund ontwerpen’, omdat dat is wat het is. Als er in een tender nu vijf ontwerpteams parametrisch ontwerpen, dan komen daar vijf heel verschillende ontwerpen uit. Dat is in de praktijk namelijk al gebleken.

Bij het parametrische ontwerp voor Elements in het Amstelkwartier in Amsterdam merkte architect Patrick Koschuch dat zijn jarenlange ervaring in de woningbouw van doorslaggevend belang was. Maar die ervaring heeft hij bewust gecombineerd met een nieuwsgierigheid voor waar de computer mee kwam. 

“Be intentionally naïve”, stelt Koschuch; laat je verrassen door oplossingen waar je zelf niet op gekomen was. Het is soms ook best confronterend, vult architect Lennaert van Capelleveen aan, want dan komt de computer met een veel betere oplossing en blijk je er als architect, met al jouw ervaring, gewoon naast te hebben gezeten.

Ook met parametrisch ontwerpen blijft de rol van de architect, als regisseur van het proces, heel erg belangrijk, benadrukken alle sprekers. In het ontwerpteam zit er als het ware een nieuwe expert aan tafel, de computer. Die nieuwe expert maakt het mogelijk om bijzonder geïnformeerd te ontwerpen. Zo kan de architect en bouwheer 2.0 worden, werd meermaals geopperd deze middag.

Waar de bijdrage van de nieuwe expert zal eindigen durft geen van de sprekers te voorspellen. Wel is de verwachting dat de digitale middelen in de tijd nog veel krachtiger zullen worden. Wat als deze digitale middelen door artificial intelligence zelf voorkeursvarianten kunnen kiezen? Wat als deze digitale middelen zelf ook voorspellingen kunnen doen…?

Voor nu is de boodschap van de sprekers eensgezind: ga ermee aan de slag en ontdek de kracht van parametrisch ontwerpen. Of zoals een opdrachtgever in de sociale woningbouw vanuit de zaal reageerde: zo’n inzichtelijker ontwerpproces en de besparingen op materiaal en installaties die ermee te behalen zijn… dat wil ik ook!

Andere nieuwsberichten

Tiny Houses in de sociale huur als toekomstbestendig ontwikkelmodel

24 mei, 2:30

Bouw woongebouw van BULK architecten en General Architecture gestart

24 mei, 10:40

Faculteit ITC van Universiteit Twente uitgeroepen tot BNA Beste Gebouw van het Jaar 2024

23 mei, 8:30

Kerk hervindt buurtfunctie als supermarkt

23 mei, 2:39

EU-partijen beloven zich in te zetten voor betere huisvesting

24 mei, 9:40

De Jonge is nog niet tevreden over woningbouwbeleid Zuid-Holland

24 mei, 9:00

Dashboard voor biodiversiteit kleurt vooralsnog oranje en rood

23 mei, 12:05

Buro Lubbers breidt directie uit

23 mei, 11:40

Francine Houben geëerd met NAF Ambassadors’ Award 2024 voor transformatie van Martin Luther King Jr. Memorial Library

22 mei, 9:30

Maatschappelijke coalitie: pak door met uitbreiding Noord-Zuidlijn

21 mei, 10:43
Michiel van RaaijHoofdredacteur
KUBUS | Specialist in BIM-software
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
VELUX Commercial
Sempergreen
EeStairs | Design trappen - Balustrade - Ontwerp en constructie
Aluprof Nederland BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland BV
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Knauf Insulation
DUCO Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Kingspan Geïsoleerde Panelen
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf Ceiling Solutions B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
FALK®
Tata Steel Colorcoat®
© 2002 - 2024 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan