Alexander Pols

Torengarage in Den Haag

Een goede parkeerhub is een gebouw dat opgaat in het straatbeeld

31 maart, 9:00

In gebiedsontwikkelingen in en rond de grote steden verschijnen steeds vaker bovengrondse parkeergarages, de zogeheten parkeerhubs. In combinatie met deelauto’s, fietsenstallingen, een koppeling met hoogwaardig openbaar vervoer en stedelijke functies in de plint, worden het volwaardige mobiliteitshubs. Door ze strategisch te positioneren bij OV-knooppunten en uitvalswegen, kunnen nieuwe wijken autoluw of zelfs autovrij worden ontworpen. Het stapelen van parkeren met andere functies voelt als van de nood een deugd maken – en dat is wat mij betreft een goed idee. Maar hoe maak je een goed parkeergebouw?

Als ik aan bovengrondse parkeergarages denk, dan schieten mij een aantal geweldige, historische voorbeelden te binnen. Zoals de garage aan de Marnixstraat in Amsterdam (1966–1971, architect Piet Zanstra), met zijn Guggenheim-achtige hellingbanen. Of de oudste parkeergarage van Nederland – en misschien wel de mooiste – de Torengarage in het centrum van Den Haag. Dit bakstenen gebouw uit 1930, naar ontwerp van Jan Greve, staat trots in een knik van de Torenstraat en vierde de ‘automobiel’. Zo was er een apart gebouw met werkplaatsen voor auto’s dat mooi aansloot op de woonbebouwing. En onder de spiraalvormig oplopende betonnen vloeren – waar 400 auto’s geparkeerd kunnen worden - waren mooie ruimtes voor een showroom en een autodealer ontworpen. De expressieve gevel van de garage in de bovenbouw bestaat uit bakstenen banden die meelopen met de parkeervloeren en daartussen open stroken, oorspronkelijk van glas in stalen kozijnen.

Tot voor kort bouwden we in gebiedsontwikkelingen parkeergarages nog onder de gebouwen. En daar is ook veel voor te zeggen: je parkeert dicht bij je woning of werkplek, auto’s verdwijnen uit het zicht en het dubbele ruimtegebruik biedt ruimte voor pleinen, groen of extra woningen. Tegelijkertijd kleven er nadelen aan. Ondergrondse garages leggen vaak het stramien van het bovengelegen gebouw vast, en tuinen of pleinen bovenop parkeerkelders leveren zelden echt kwalitatief groen op of dragen bij aan klimaatadaptatie. Bovendien zijn ze duurder en vergen ze veel beton, wat ongunstig is voor de CO2-balans. En niet onbelangrijk: diepe, daglichtloze kelders zijn lastig te transformeren wanneer het autogebruik in de toekomst afneemt.

Bovengrondse parkeergebouwen bieden daar juist kansen, mits ze duurzaam en met een flexibele draagstructuur worden ontworpen, zodat ze later kunnen worden omgevormd tot woon- of werkgebouwen. In dat licht is er nauwelijks een duurzamer alternatief denkbaar. Nou ja, behalve een wereld zonder auto’s dan, maar laten we voor nu even aannemen dat de (deel-)auto een blijvertje is. Of parkeerhubs echt gaan werken, zal de praktijk de komende jaren moeten uitwijzen; veel hangt af van locatie, beheer en onderhoud.

In recente transformatie- en nieuwbouwwijken zijn helaas al voorbeelden te zien waar het misgaat. Het zijn meestal solitaire, (te) grote parkeergebouwen die geen onderdeel vormen van een blok of de straat. De gevels zijn abstract, bijvoorbeeld uitgevoerd in geperforeerd plaatmateriaal - een praktische oplossing tegen hinderlijk koplamplicht, maar zelden een verrijking van het straatbeeld. En als de hub te veel is losgeweekt van het stedelijk weefsel, blijken zelfs hoge, volledig glazen plinten moeilijk te verhuren. Leegstand en afgeplakte ramen maken de openbare ruimte eromheen al snel onaantrekkelijk en sociaal onveilig.

Even terug naar de Torengarage in Den Haag. De oorspronkelijke showroom en werkplaatsen hebben plaatsgemaakt voor een café, bedrijfsruimtes en een restaurant, terwijl erboven nog steeds wordt geparkeerd. Wie niet goed oplet, herkent het gebouw nauwelijks als parkeergarage: op ooghoogte zie je etalages en entrees, en achter de subtiel oplopende bandramen zouden net zo goed woningen of kantoren kunnen zitten. Het gebouw gedraagt zich als een vanzelfsprekend onderdeel van de stad – en dat al bijna 100 jaar.

De centrale ligging van de Torengarage helpt natuurlijk maar uit dit trotse parkeererfgoed zijn wel degelijk lessen te trekken voor onze nieuwe woonwijken: ontwerp de nieuwe hubs niet als solitaire objecten of (tijdelijke) infrastructurele werken. Laat ze in kwaliteit, materialisering en stedelijkheid wedijveren met de woon- en werkgebouwen in de wijk. Maak ze onderdeel van het ‘fond’, zoals Willem Jan Neutelings het zou noemen. Geef de hubs overmaat en grandeur, maak ze uitnodigend – voor zowel de voetganger als de autorijder – met hoogwaardige plinten die uitnodigen om te gebruiken. En noem ze niet meer hubs maar parkeergebouwen.

Alexander Pols is architect-directeur van Kollhoff&Pols architecten. Hij is architectlid in de Adviescommissie Omgevingskwaliteit en Cultureel Erfgoed van Den Haag, gastdocent en voorzitter van de examencommissie van het Architectenregister.

Trefwoorden

torengarage parkeerhub jan greve column alexander pols den haag parkeergarage

1	Winnaars ideeënprijsvraag Alkmaars Kanaalschiereiland bekendgemaakt dinsdag, 27 oktober
2	De Maasbode biedt gestapelde woonbuurten in centrum van Rotterdam woensdag, 28 oktober
3	Gebiedsontwikkeling Westerpark West in Amsterdam voltooid vrijdag, 30 oktober
4	Vocus architecten wil stedenbouwkundige kwaliteit verbeteren met Utrechts woongebouw dinsdag, 27 oktober
5	Universiteit Utrecht zoekt nieuwe bestemming voor loopbrug Mart van Schijndel maandag, 26 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

Column

Zijn tenders in Duitsland beter geregeld dan in Nederland?

12 mei

Parkeergebouw met dynamische lamellengevel voor Brussels Airport

2 april

Column

Moeten we voor nieuwe stedelijke gebieden terug naar een traditionele stedenbouw?

30 september 2025

Column

De architect op de reservebank

9 juni

Column

Een opgeruimd en ‘paperless’ kantoor, werkt dat wel voor architecten?

26 augustus 2025

De winkel verbouwen

25 augustus

Column

Is er een alternatief voor altijd dezelfde torenplattegrond?

1 juli 2025

Column

Architect tot de dood erop volgt

29 september

Column

Minerale steenstrips

29 april 2025

‘Instagrammable’

29 oktober 2024

Durven we in onze stedenbouw nog op de lange termijn te denken?

27 augustus 2024

Architectuur uit de jaren tachtig: behouden of niet?

2 juli 2024

Blijft er ruimte voor stenige gebouwen?

30 april 2024

Waarom zijn we zo gefixeerd op slanke torens?

2 januari 2024

Toon alles

Andere nieuwsberichten

BDG geïnspireerd door opzet dorp voor ontwerp internationale schakelklas Ter Apel

30 oktober, 3:18

In Ter Apel is een gebouw voor de internationale schakelklas Westermarke in gebruik genomen. Het complex biedt plek aan jongeren van twaalf tot achttien jaar, die vanuit verschillende landen hun weg proberen te vinden in het Nederlandse onderwijs.

Harvey Otten/XOOMlab en Ruimtemaken completeren met Kickstart transformatie bedrijventerrein tot woonwijk

30 oktober, 1:31

Met het project Kickstart wordt de transformatie van de Rijnhaven in Alphen aan den Rijn van een verlaten bedrijventerrein tot een bedrijvige woonwijk voltooid.

Gebiedsontwikkeling Westerpark West in Amsterdam voltooid

30 oktober, 12:11

Op de plek van een voormalig kantorencomplex van ING in de Brettenzone zijn vijftien gebouwen met in totaal 921 woningen gerealiseerd. De gebouwen zijn ontworpen door verschillende architecten, MVRDV is verantwoordelijk voor het masterplan.

Gouden Piramide 2026 naar renovatie De Nederlandsche Bank

30 oktober, 11:08

De rijksprijs voor inspirerend opdrachtgeverschap, waaraan een trofee en een geldbedrag van 75.000 euro zijn verbonden, werd donderdag uitgereikt door minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening Elanor Boekvelt-O’Sullivan.