Werkplaatsgebouw CUBE: nieuwe satelliet aan Horstcomplex Universiteit Twente

Naar ontwerp van Civic Architects, VDNDP en Studio Groen + Schild is faculteitsgebouw De Horst van de Universiteit Twente (UT) in Enschede uitgebreid met een werkplaatsgebouw. Het betreft een verzonken, vier verdiepingen tellend gebouw met een gevel van glas en larikshout. Gebouw CUBE is flexibel ontworpen, omdat de eisen die de faculteit stelt aan het gebouw veranderen per semester.

De Horst, die plek biedt aan de faculteit Engineering Technology (ET), is een van de kroonjuwelen van de UT-campus. Het modernistische gebouw – ontworpen door Dirk van Mourik – bestaat uit een laagbouwcarré met een toren en verschillende ‘satellieten’. Door de groei van ET zijn de openheid en de overzichtelijkheid van de Horst afgenomen, met de uitbreiding heeft Civic Architects een poging gedaan om de oorspronkelijke architectuur te versterken.

CUBE is vormgegeven als een nieuwe satelliet van het Horstcomplex. De kavel voor de uitbreiding was eigenlijk te klein voor het programma. De oplossing: een kleiner, lineair volume met een extra verdieping. Door het volume te verzinken wordt de hoogte van het gebouw beperkt en ontstaat er een interessante relatie met het landschap. Zo blijft het Horst-ensemble leesbaar als een carré met satellieten, meldt het architectenbureau.

Alle ondersteunende functies – installaties, liften en trappen, toiletten en opslagruimte - zijn gebundeld in drie kernen die tegen het gebouw aanstaan. Ze verwijzen architectonisch naar de kenmerkende installatiekernen van het Horstcomplex en doen maken het gebouw visueel smaller.

Het gebouw is ontworpen op klimatologische omstandigheden. De koele noordoost- en westgevel richten zich naar de omgeving en zijn transparant. De zuidoost- en westgevel hebben een minder publiek karakter en zijn geslotener om opwarming te voorkomen. De verzonken werkplaats beperkt trillingen in het gebouw en heeft een positieve invloed op het binnenklimaat door de constante temperatuur van de bodem.

Het gebouw is flexibel ontworpen, omdat de eisen die de faculteit stelt aan het gebouw veranderen per semester. Het gebouw bestaat uit twee hoofdbeuken met grote vrije overspanningen: een beuk van 2x14meter voor de werkplaatsen en een ondersteunde beuk met verkeersruimtes en installaties ernaast.

De spanten zijn uitgevoerd in de vorm van vakwerken van twee verdiepingen hoog, waardoor kolommen in de metaalwerkplaats worden beperkt. De constructie vormt de meest rationele oplossing en tegelijkertijd een uitgesproken architectonisch gebaar dat past bij de ingenieursomgeving van ET, stelt Civic Architects.

Het materiaalgebruik is eenvoudig en helder, aansluitend op de rest van de Horst. De stalen spanten zijn brandwerend gecoat in frisblauw. Deze basis wordt aangevuld met licht larikshouten gevel, binnenkozijnen en CLT-kernen. De installaties blijven in het zicht; dat is functioneel, borgt de maximale vrije hoogte en past bij het technische karakter van de ruimtes, aldus het bureau.

De gevel accentueert de organisatie van het gebouw. Het volume en de geleding op basis van een 1750mm grid is ontleend aan de functie van het gebouw. In de uitwerking is de verfijning zichtbaar. De houten plint biedt brede vensters op de verzonken werkplaats, waardoor voorbijgangers zo de werkplaats in kijken. Erboven hangt de blauwe vakwerkstructuur, zichtbaar achter het glas.

CUBE behoort tot de nominaties voor Schoolgebouw van het Jaar 2025 bij de Architectenweb Awards 2025.