Impressie vernieuwde collegezalengebouw van de Gorlaeus-laboratoria
Copyright: Filippo Bolognese
Collegezalengebouw Gorlaeus-laboratoria, 1969
Copyright: Archief Universiteit Leiden
Collegezalengebouw Gorlaeus-laboratoria, 1968
Copyright: Archief Universiteit Leiden
Collegezalengebouw Gorlaeus-laboratoria, 1969
Copyright: Archief Universiteit Leiden
Collegezalengebouw Gorlaeus-laboratoria, diagram
Copyright: Civic Architects
Collegezalengebouw Gorlaeus-laboratoria, diagram
Copyright: Civic Architects
Situatie
Copyright: Civic Architects
Begane grond
Copyright: Civic Architects
Verdieping
Copyright: Civic Architects
Doorsnede
Copyright: Civic Architects
Fragment wintertuin
Copyright: Civic Architects

Collegezalengebouw Gorlaeus-laboratoria Leiden ondergaat vernieuwing

2 januari 2023, 11:57
Het collegezalengebouw van de Gorlaeus-laboratoria, behorend tot de Universiteit Leiden ondergaat een vernieuwing tot onderwijs- en ontmoetingscentrum met werk- en studieplekken, een restaurant en vier college- en evenementenzalen. Civic Architects is verantwoordelijk voor zowel het architectonisch als het interieurontwerp, waarbij het bureau inspiratie vindt in het oorspronkelijke modernistische ontwerp.

De Gorlaeus-laboratoria vormen een complex van de Universiteit Leiden in de wijk Leeuwenhoek, buiten het historische stadscentrum. Het complex is tussen 1963 en 1971 gebouwd naar ontwerp van Drexhage, Sterkenburg, Bodon & Venstra (DSBV) en biedt onderdak aan de Faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen.

Het complex bestaat uit hoogbouw met laboratoria, laagbouw met de faculteitsbibliotheek en het collegezalengebouw. Dit laatstgenoemde gebouw – vaak als De Schotel aangeduid – herbergt onder meer een van de grootste collegezalen van Nederland met 700 stoelen; het inmiddels verouderde pand wordt vernieuwd en gaat ruimte bieden aan werk- en studieplekken, een restaurant met 400 zitplaatsen en vier college- en evenementenzalen met 250 tot 700 stoelen.

Hyperfunctionalisme
Het Gorlaeus-complex bezit de typerende kenmerken van een modernistisch universiteitsgebouw, zoals het opgetilde hoofdniveau en de glazen gevels, legt Civic uit. Tegelijkertijd ontstijgt het volgens het bureau de gebruikelijk generieke en sobere uitstraling binnen deze stijl “door de specifieke constructieve esthetiek en overdrijvingen in vormgeving en detaillering.”

Dit idee van ‘hyperfunctionalisme’ heeft Civic als uitgangspunt genomen voor de vernieuwing, waarbij het bureau de nadruk verschuift van een autonoom complex naar verbinding: met de omgeving, het klimaat en de gebruikers, aldus Civic. Sleutelingreep is de transformatie van de onderhoudsbalkons tot een ring van wintertuinen.

De kenmerkende afgeschuinde buitenzijde van de schotel keert Civic om, wat de visuele relatie tussen het gebouw en de omgeving versterkt. Voorbijgangers zien niet meer vooral de reflectie van de lucht in het glas, maar juist de weerspiegeling van de campus. Ook kunnen ze door de veranderde hoek van het glas beter naar binnen kijken.

Monumentale trap
Voorts komt er een nieuwe entreetrap die het maaiveld van de campus direct verbindt met het eerste niveau. Van veraf vertoont de trap een vergelijkbaar gevoel voor overdrijving in vormgeving als de bestaande betonconstructie. Van dichtbij geven kleine kiezels en een geraffineerd freespatroon de trap echter tactiliteit en een menselijke schaal.

Het bijgebouw dat de oorspronkelijke entree van het Gorlaeus-complex vormde, wordt gesloopt. Dit versterkt de toegang tot de omringende gebouwen binnen het campusplan, terwijl de nieuwe monumentale trap straks de hoofdentree vormt vanaf de centrale as van het campusplein, duidelijk zichtbaar en benaderbaar voor iedereen. Tegelijkertijd is de trap een verblijfs- en ontmoetingsplek en een tribune voor het campusplein.

De trap leidt naar een panoramarestaurant met werk- en studieplekken op de verdieping, dat ook kan worden gebruikt voor presentaties, congressen en uitreikingen. De trap sluit aan op een rondgang die de collegezalen in twee richtingen toegankelijk maakt en uitzicht biedt op de omgeving. De rondgaande gevel versterkt het iconische karakter van het gebouw.

Wintertuinen
Het gevelontwerp van DSBV lijkt overal gelijk, maar reageert per segment anders op de omgeving en de zon, vertelt Civic. Dat heeft het bureau geïnspireerd bij de energetische verduurzaming van de gevel. Civic vervangt de stalen kozijnen met enkel glas door een ring met serres als buffer. Daarbij is elk segment anders uitgewerkt en beweegt het geheel als het ware mee met het ritme van de dagen en seizoenen.

Aan de zuid- en oostzijde ligt een serie passief verwarmde en actief geventileerde wintertuinen met extra verblijfsruimten: een zitrand met zicht op het campusplein en een reeks banken die zijn verbonden met het restaurant. Aan de noord- en westzijde bevinden zich glazenwasbalkons met beschermende luifels. Waarin ook de nieuwe vluchttrappen zijn opgenomen.

Stapsgewijs
Tijdens de verbouwing blijft De Schotel in gebruik. De fasering voor de sloop en bouw is dan ook gekoppeld aan de collegeplanning; tevens is er voor een specifieke uitvoeringsmethode gekozen. De segmenten van 10 meter breed en 6 meter hoog worden elk ter plaatse geassembleerd en als geheel opgehangen tussen de bestaande radiale vakwerkconstructies.

Door dit van buitenaf te doen, kan het gebouw van binnen blijven functioneren. De installaties worden vervolgens in segmenten uitgevoerd, zodat telkens maar één collegezaal buiten bedrijf hoeft te zijn. De verbouwing is naar verwachting in het tweede deel van 2023 gereed; parallel hieraan werkt Civic het interieurontwerp uit.

Trefwoorden

onderwijsgebouw collegezalengebouw leiden universiteit leiden gorlaeus-laboratoria civic architects universiteitsgebouw

Gerelateerde nieuwsberichten

Gerelateerde video's

Andere nieuwsberichten

Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam
2 uur geleden

Tentoonstelling van OMA/AMO onderzoekt rol en betekenis van winkelcentra
4 uur geleden

Woningbouwproject Verra van MVRDV in Boston opgeleverd
Vandaag, 11:48

Speeltoestel Aldo van Eyck in tuin Burgerweeshuis geplaatst
Gisteren, 15:13

Mathenesse aan de Maas wint de Van der Leeuwprijs 2026
4 uur geleden

Tekort aan ruimte dreigt voor Gelderse bedrijven aan het water
Vandaag, 09:40

Juridisch experts: investeringsverdragen remmen klimaatbeleid
Gisteren, 13:27

Komst Gelders Museum vrijwel rond, provincie trekt extra geld uit
Gisteren, 09:36

Besluitvorming over infrastructuur moet beter, vindt kabinet
11 november, 2:05

Honderden bouwprojecten mogelijk stilgelegd om kwaliteitsborging
11 november, 9:23
Ga naar het nieuws-archief
Robert MuisRedacteur
KUBUS | Specialist in Archicad
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Kingspan Light + Air
ALUCOBOND®
Caparol
Tarkett BV
Novastruct (voorheen Kawneer)
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
Sempergreen
Houthandel van Dam
Aluprof Nederland BV
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland
Amtico Flooring
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
wienerberger
DUCO Ventilation & Sun Control
BEWI IsoBouw
ROCKWOOL B.V.
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Kingspan Geïsoleerde Panelen
GEZE Benelux B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf B.V.
Saint-Gobain Glass Benelux
Faay Vianen B.V.
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
VOLA Nederland BV
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Holonite B.V.
Kronospan
Tata Steel Colorcoat®
Ontwerpers
Lidmaatschappen
Nieuwsbrieven
Leveranciers
Lidmaatschappen
Adverteren

Architectenweb
Over ons
Contact

© 2002 - 2026 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap