Bestaande situatie

Premier Edi Rama bij de start van de renovatie

Monument uit communistisch verleden Albanië wordt door MVRDV radicaal geopend

19 februari 2021, 11:18

De transformatie is gestart van de Pyramid, een van Albanië’s meest brutalistische gebouwen. In het ontwerp van MVRDV wordt dit cruciale erfgoed, ooit het pronkstuk van de communistische dictator Enver Hoxha, drastisch gerenoveerd en aangepakt.

De betonnen structuur wordt hergebruikt en geopend, het atrium en de omgeving worden vergroend. In, op en rondom de structuur komt een klein ‘dorp’ van cafés, studio’s, ateliers en leslokalen waar jongeren gratis les krijgen in verschillende technologievakken. De Pyramid moet daarmee een nieuwe spil in het culturele leven van Tirana worden.

De 11,835 m² tellende Pyramid kent een lange geschiedenis; van mausoleum gewijd aan Enver Hoxha en tijdelijke NAVO-basis tijdens de Balkanoorlog tot club en evenementenruimte. Voor veel Albanezen staat het gebouw ondertussen symbool voor de overwinning op het communistisch regime. In een poging het terug te claimen gebruiken de jongeren van Tirana het momenteel als hangplek, om graffiti op aan te brengen, om het ’s nachts te beklimmen en – niet ongevaarlijk – er vervolgens vanaf te glijden.

Eerdere plannen om het gebouw te revitaliseren zijn nooit of halfslachtig uitgevoerd. In het ontwerp van MVRDV wordt het hermetische gebouw radicaal geopend, waarbij obstakels van eerdere verbouwingen worden verwijderd. Dit levert een aantrekkelijke open structuur op. In het atrium worden vervolgens bomen en ander groen geplant. Door het plaatsen van ‘schuren’ in, op en rondom het gebouw, ontstaat als het ware een nieuw dorp van leslokalen, studio’s, ateliers, cafés en restaurants. Non profit-onderwijsinstelling TUMO Tirana zal als eerste gebruiker van de Pyramid straks gratis naschools onderwijs verzorgen voor 12- tot 18-jarigen in software, robotics, animatie, muziek en film.

De betonnen dakspanten zullen bij de transformatie veiliger worden gemaakt voor bezoekers. De meeste betonnen balken krijgen treden zodat ze veilig kunnen worden beklommen. Eén blijft glad, bezoekers kunnen daar (op eigen risico) vanaf glijden. De trappen kunnen ook worden ingezet bij evenementen, waarmee de Pyramid de potentie heeft om de nieuwe spil te worden van het culturele leven van de stad.

Een 'people's monument'
"Het is een oprechte uitdaging om zo’n brutalistisch monument te mogen transformeren," zegt Winy Maas, mede-oprichter van MVRDV. "Het is opvallend en interessant om te zien hoe het land worstelde met de toekomst van het gebouw, dat enerzijds een zwarte bladzijde uit de geschiedenis is, anderzijds al deels was teruggeclaimd door de bewoners van Tirana. Ik zag meteen de potentie ervan, en dat het mogelijk moest zijn om er nog meer een 'people’s monument' van te maken in plaats van het te slopen. De grote uitdaging was om een nieuwe relatie te leggen tussen het gebouw en zijn omgeving. Ik heb er alle vertrouwen dat dat met dit ontwerp gaat lukken. Ik kijk uit naar jongeren én de eerste ouderen die de trappen naar de top gaan beklimmen!"

De transformatie van de Pyramid laat zien hoe een gebouw geschikt kan worden gemaakt voor een nieuwe tijd, terwijl tegelijk de roemruchte geschiedenis bewaard blijft. Het project voldoet daarnaast aan de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties: de bestaande structuur en delen van de gevelsteen worden hergebruikt voor de nieuwe trappen aan de buitenzijde van het gebouw, dat geopend blijft naar park en stad toe. De reeks geklimatiseerde schuren die worden geplaatst, maken het energiezuinig. Het nieuwe gebruik van de Pyramid maakt het gebouw ook nog eens sociaal duurzaam, dankzij het gratis naschoolse onderwijsprogramma dat gelijke kansen bevordert en de volgende generatie voorbereidt op succes.

Trefwoorden

communisme tirana mvrdv brutalisme piramide albanië

1	Nominaties Publiek gebouw van het Jaar 2026 bekend woensdag, 7 oktober
2	Bekijk de beste architectuurfilms tijdens Architectenweb Best Of AFFR 2026! dinsdag, 6 oktober
3	Woongebouw Voltage grote winnaar Groninger Architectuurprijs 2026 maandag, 5 oktober
4	Arons en Gelauff herontwikkelt fabrieksterrein met woonhof en brandweerkazerne dinsdag, 6 oktober
5	Woonblokken met sociale huurwoningen op Harley-locatie Breda voltooid dinsdag, 6 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

MVRDV presenteert visie voor zelfvoorzienende vallei in Armenië

13 januari 2022

Piramide van Tirana: van communistisch mausoleum naar monument voor het volk

25 oktober 2023

Cityförster en Atelier Gram ontwerpen woontoren met collectieve voorzieningen voor Tirana

7 mei 2025

MVRDV modelleert toren in Tirana naar hoofd nationale held

3 augustus 2022

MVRDV ontwerpt jubileumpaviljoen voor oudste sociale woningbouwcomplex

24 augustus 2021

Gebouw als proeftuin voor landbouwtechnologie

2 juli 2021

Casanova+Hernandez toont vernieuwd waterfront Albanees vissersdorp

2 april 2021

Bouw woon- en kantoorblok MVRDV in San Francisco gestart

23 februari 2021

MVRDV ontwerpt kunstmatige heuvel naast Marble Arch Londen

16 februari 2021

Grote Duitse architectuurprijs voor WERK12 van MVRDV

29 januari 2021

PvdA Rotterdam blaast plan voor overkappen A20 nieuw leven in

5 januari 2021

Gemeenteraad keurt verdichtingsvisie voor binnenstad Eindhoven goed

23 december 2020

Nathalie de Vries nieuwe stadsbouwmeester van Groningen

25 november 2020

Hoogste punt voor Radio Tower & Hotel (MVRDV) in New York

19 november 2020

Spel van verhulling en onthulling in Haussmann-pand

29 oktober 2020

Beplantingsplan Floriade 2022 vertaald in gevel woontoren

21 oktober 2020

MVRDV ontwerpt complex met 'muurschilderingen' in Detroit

1 oktober 2020

Depot Boijmans van Beuningen klaar voor 'zilveren opening'

24 september 2020

Winy Maas: verhuis Museum Rotterdam terug naar Schielandshuis

23 september 2020

Depot Boijmans wint Rooftop Award 2020

8 september 2020

Ontwerp NIO House Chongqing door MVRDV gericht op beleving

7 september 2020

MVRDV transformeert oude fabriek Shenzhen tot If Factory

18 augustus 2020

MVRDV-masterplan voor Karlsruhe met zwevende tuin als blikvanger

3 augustus 2020

MVRDV presenteert zich met expositie in Berlijn

27 juli 2020

'Janus-gebouw' MVRDV in Poolse stad Wroclaw geopend

17 juli 2020

MVRDV blaast 'eigen' paviljoen Expo 2000 nieuw leven in

10 juli 2020

Flexibel café-restaurant voor Depot Boijmans van Beuningen

9 juli 2020

Almere gaat door met Floriade 2022

19 juni 2020

Hoogstraat Rotterdam ingericht voor de 1,5 metersamenleving

16 juni 2020

Rotterdams kantoorpand omgetoverd tot 'mediterrane' patiowoning

12 juni 2020

Floriade 2022 kan doorgaan na 'ja' van de ChristenUnie

10 juni 2020

MVRDV: hoofdopzet Valley tot op de millimeter gelijk gebleven

17 april 2020

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Toren van Babel

Gesprek met Nathalie de Vries over multipliciteit in hoogbouw

2 november 2023

Andere nieuwsberichten

Bijdrage van Benthem Crouwel Architects en West 8 aan Afsluitdijk voltooid

9 oktober, 3:30

Sinds 2018 werkten beide bureaus binnen het ontwerpteam van Levvel als ontwerpers aan de vernieuwing en versterking van het waterbouwkundig icoon.

The Natural Pavilion wordt verplaatst naar Evoluonpark in Eindhoven

9 oktober, 2:16

The Natural Pavilion, gebouwd voor de Floriade Expo 2022 in Almere, wordt verplaatst naar Eindhoven. Hier krijgt het houten, remontabele gebouw een nieuwe bestemming als Ontdekfabriek 2.0, op het terrein van het Evoluon.

Powerhouse Company presenteert opgeleverd KJ in Den Haag

9 oktober, 12:28

Het woongebouw met ruim 390 woningen en het prominente, golvende houten plafond verrees direct naast station Den Haag Centraal.

Koninklijke troon tijdelijk te zien waar Pierre Cuypers hem maakte

9 oktober, 10:54

Vanaf komende dinsdag is de koninklijke troon te zien in de stad waar die gemaakt is. Het Cuypershuis in Roermond toont de door architect Pierre Cuypers ontworpen troon, als onderdeel van de tentoonstelling Van Maker tot Majesteit.

Zuid-Holland slaat alarm: tekort aan sociale huurwoningen groeit

9 oktober, 4:14

Hoewel bijna de helft van de Zuid-Hollanders qua inkomen in aanmerking komt voor een sociale huurwoning, heeft de provincie verhoudingsgewijs steeds minder van zulke huizen.