Campagnebeeld Van Zuiderzee naar Meer

'Bouw van Afsluitdijk zou nu niet meer kunnen'

21 maart 2018, 9:40

De invoering van de Zuiderzeewet maakte het honderd jaar geleden mogelijk om de Afsluitdijk en diverse inpolderingen te realiseren. Een kwestie van lef en vooruitkijken, zegt hoogleraar integrale waterbouwkunde Bas Jonkman (TU Delft). Vanaf donderdag wordt er, met de opening van het Afsluitdijk Wadden Center, een jaar lang stilgestaan bij het eeuwfeest van de wet.

In deze tijd de Afsluitdijk aanleggen? Jonkman denkt niet dat er voldoende draagvlak voor zou zijn. Volgens de hem zouden de te verwachten milieueffecten te groot zijn. "Een zeearm met al zijn kenmerkende ecologie omvormen tot een zoetwatermeer kan in Nederland niet meer. Dat zag je al bij de Deltawerken, waarbij gaandeweg de natuurwaarde van de Oosterschelde en het effect op de visserij de boventoon gingen voeren. Het milieu weegt nu bij waterbouwkundige ingrepen veel zwaarder dan honderd jaar geleden. Het enige alternatief was destijds om de dijken flink te verhogen. Dan was de Zuiderzee blijven bestaan en hadden we alle landaanwinningen niet gehad."

”Maar na de watersnoodramp van 1916 was de publieke opinie duidelijk: zoiets wilden we nooit meer. Jonkman: ,,Het plan voor de Zuiderzeewet lag er al veel langer, nu werd er werk van gemaakt. Het was de eerste keer in Nederland, misschien wel op de wereld, dat op zo’n grote schaal een plan tegen overstromingen werd gemaakt. Voor het realiseren van de Afsluitdijk was veel lef nodig. Niemand kon exact voorspellen wat de effecten zou zijn.”

Weerstand
Als je de opgave van honderd jaar geleden naar het heden zou verplaatsen, is het volgens Jonkman maar de vraag wat er met de Zuiderzee zou gebeuren. "We hadden de dijken flink moeten verhogen, maar dat heeft grote invloed op het landschap. Kijk eens hoeveel weerstand omwonenden nu al hebben tegen dijkversterking. Zonder Afsluitdijk zouden de werkzaamheden nog veel ingrijpender zijn. Op een andere manier had je vissersplaatsjes als Urk, Enkhuizen en Hoorn echt niet veilig kunnen houden.”

Maar achter de Zuiderzeewet zat nog een andere gedachte. Behalve beveiliging tegen het water was er ook de urgentie tot zelfvoorzienendheid. Jonkman: "De Eerste Wereldoorlog was juist voorbij, Nederland had behoefte aan extra landbouwgrond voor het geval we weer in een oorlogssituatie terecht zouden komen. Door de zeearm af te sluiten, konden we gaan inpolderen en land winnen.”

Gigantisch project
Jonkman vindt het goed dat we dit jaar stilstaan bij de ontstaansgeschiedenis van de Zuiderzeewerken. "Ze zouden in deze tijd al bijzonder zijn, laat staan toen. De Afsluitdijk is in 1932 voltooid, pas in 2010 werd in Zuid-Korea een langere dijk aangelegd. In het licht van de beperkte financiële middelen en de technologische ontwikkelingen van die tijd was dit echt een gigantisch project. Een blijk van vooruitdenken, wat nog steeds actueel is als het gaat om veiligheid.”
Bron: ANP

Trefwoorden

zuiderzeewet ijsselmeer afsluitdijk zuiderzee

1	Nominaties Woongebouw van het Jaar 2026 bekend donderdag, 3 september
2	Hoogbouwcomplex KJ Den Haag opgeleverd vrijdag, 4 september
3	Ontwerp voor eerste torens Rijnhaven in Rotterdam onthuld maandag, 7 september
4	Ontwerp voor Danshuis in Rotterdam door MAD gepresenteerd donderdag, 3 september
5	Heemschut: sloop dreigt voor Huis van de Toekomst vrijdag, 4 september

Gerelateerde nieuwsberichten

Rijkswaterstaat schikt geschil Afsluitdijk voor 238 miljoen euro

23 mei 2022

‘Fouten in opdracht Afsluitdijk waren al jaar voor renovatie bekend’

20 mei 2022

Vertraging renovatie Afsluitdijk 'kras op reputatie ministerie'

2 december 2020

Renovatie Afsluitdijk neemt zeker drie jaar langer in beslag

5 november 2020

Versterking Afsluitdijk officieel gestart

1 april 2019

Video: 32 KM

22 juni 2018

West 8 en Benthem Crouwel presenteren ontwerp vernieuwde Afsluitdijk

2 mei 2018

Opknapbeurt Afsluitdijk definitief naar BAM en Van Oord

16 maart 2018

Lichtpoort, Windvogel en Glowing Nature – Studio Roosegaarde voegt lichtkunst toe aan Afsluitdijk

17 november 2017

Monument voor de Deltawerken

16 januari 2017

GEAR ontwerpt 'schuimend' Beleefcentrum Afsluitdijk

26 augustus 2016

Aanleg Marker Wadden van start

22 maart 2016

Masterplan Beeldkwaliteit voor Afsluitdijk af

18 mei 2015

De zeespiegel stijgt, de Afsluitdijk niet

3 december 2013

Deltawerken 'het grootste wonder van Nederland'

6 juli 2007

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Steenhuis Bukman Architecten breidt bureauleiding uit met Jeffrey Reule en Martijne Draaisma

Vandaag, 15:19

Reule is benoemd tot associate, terwijl Draaisma bureaumanager is geworden. Zij geven samen met medeoprichter van SBA Marc Bukman sturing aan het Delftse bureau.

DP6 en De Unie Architecten ontwerpen Collectiecentrum Rotterdam

Vandaag, 11:54

In het gebouw in de wijk Zevenkamp zullen kunst en andere bijzondere voorwerpen uit verschillende Rotterdamse musea worden bewaard en onderzocht.

TANK presenteert vernieuwde lobby van Word Trade Center Amsterdam

Vandaag, 10:47

De lobby is veranderd van een traditionele entree- en doorgangsruimte in een plek voor ontmoeting, verblijf en werken.

Turnhoutse Sportcampus Stadspark door ZJA, Archiles en Studio Thomas Willemse is gereed

Vandaag, 09:52

De nieuwe campus brengt sport, onderwijs en een parklandschap samen binnen een beperkte bouwzone in het park.

Rabo verwacht stijging huizenprijzen ondanks afkoeling markt

Vandaag, 14:20

In het vorige kwartaalbericht ging de grootste hypotheekverstrekker van het land voor de rest van dit jaar nog uit van stagnerende huizenprijzen.

Noord-Holland wil strikter beleid voeren op nieuwe datacenters

Vandaag, 13:12

De Noord-Hollandse politiek wil dat er strengere regels komen voor de bouw van nieuwe datacenters.

RVO: zonne-energie in Nederland groeit minder hard

Gisteren, 12:23

De afnemende groei wordt veroorzaakt doordat financiële opbrengsten onder druk staan, stelt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Sjoerd Tasseron treedt toe als partner van DAAD Architecten

Gisteren, 10:28

Tasseron heeft veel ervaring op het gebied van woningbouw, transformatie en restauratie.

Deltacommissaris: forse ingrepen nodig tegen wateroverlast en droogte

7 september, 2:33

Om maatschappelijke schade in hele droge of juist natte periodes te beperken, moet Nederland ‘een flinke tand bijzetten’.

Borstbeeld voor Abe Bonnema onthuld in geboortedorp Stiens

7 september, 10:36

Ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van de beroemde Friese architect is zaterdag een borstbeeld van hem onthuld in zijn geboortedorp Stiens.

Ga naar het nieuws-archief