Een refter in een voormalige drukkerij

31 augustus 2017, 15:46

Voor de Nederlandse Provincie der paters Jezuïeten is in Nijmegen een nieuw woongebouw gerealiseerd in park Brakkenstein. Ondersteunende functies hebben een plek gekregen in een voormalige drukkerij, die daartoe is getransformeerd door EVA architecten, geheel afgestemd op de andere onderdelen van het totale plan.

Omdat de populatie slinkt wilde de Nederlandse Provincie der Jezuïeten verhuizen naar een kleiner onderkomen dan haar bestaande woon-, zorg- en verpleeghuis. In het 700 meter verderop gelegen park Brakkenstein is een nieuw woon- of hofgebouw gerealiseerd.

Daarnaast is een oud drukkerijgebouw in het park aangekocht om plek te bieden aan de functies die het woongebouw moeten ondersteunen: een refter, kantoren, het archief en de bibliotheek. Bovendien is er een restaurant voor ‘externen’ gerealiseerd. Een nieuwe centrale as door het park verbindt de afzonderlijke gebouwen en verblijfsplekken.

Het totale plan is ontworpen in een team, waarbij Diederendirrix het hofgebouw ontwierp, Kees Tolk het landschapsontwerp maakte en EVA verantwoordelijk is voor de drukkerij met uitbreiding. De gang die de gebouwen en tuin verbindt is een gezamenlijk ontwerp. De materialisatie van park, woongebouw en voormalige drukkerij is op elkaar afgestemd met het oog op een samenhangend geheel.

Renovatie
Van de uit 1933 stammende drukkerij bleken de oorspronkelijke drukhal en kantoren nog in goede, bijna originele staat. De ruimten waren voor het beoogde programma goed bruikbaar. Latere uitbreidingen van het gebouw hadden nauwelijks architectonische, ruimtelijke of functionele waarde en zijn gesloopt. Uitzondering is de vroegste uitbreiding, uit de jaren ’50.

De gevel van die uitbreiding, zo legt EVA uit, speelt nu mee in de compositie van de oorspronkelijke – en nog enig zichtbare – voorgevel. De gevels van de drukkerij zijn gerestaureerd. Metselwerk is opnieuw gevoegd en de bestaande stalen kozijnen zijn voorzien van dubbel glas. De geanodiseerde bronskleur komt terug in de kozijnen van het woongebouw en is bovendien afgestemd op het metselwerk.

Nieuwbouw
De nieuw ontworpen, eigentijdse aanbouw heeft een open karakter. Het verschil tussen oud- en nieuwbouw laat zich duidelijk aflezen. De begane grond met refter en restaurant kreeg een zo transparant mogelijk karakter om de relatie met het park te optimaliseren. Stalen taatsdeuren ontsluiten het terras bij de refter; bij het restaurant voor externen zijn dat – als subtiel verschil – schuifdeuren.

De verdieping is voorzien van geanodiseerd aluminium lamellen. Deze opbouw is als een alzijdig element geplaatst. Zowel aan het interieur als exterieur is te zien waar nieuw en oud bij elkaar komen. Op de verdieping bevinden zich de kantoren. Een spel met ritmiek en doorzicht zorgt voor een alzijdiog dynamisch beeld.

Refter en restaurant
Met het oog op de verschillende gebruikersstromen heeft de drukkerij drie ingangen gekregen. Een glazen verbindingsgang zorgt dat de paters comfortabel tussen hofgebouw en eetzaal kunnen lopen. De parkzijde heeft een entree die door zowel de paters als buurtbewoners kan worden gebruikt; vanuit de hal kan men naar refter of restaurant. Tot slot is er een entree voor leveranciers en personeel, en toegang geeft tot de kantoren en het archief.

De keuken is centraal in de oudbouw gesitueerd en bedient zowel refter als restaurant. Voor de materialisatie en inrichting heeft EVA ingetogen materialen en kleuren gekozen. Op de begane grond is in de voormalige drukhal een volume geplaatst dat plek biedt aan facilitaire functies en samen met de uitgiftebalie de menselijke maat in de ruimte behoudt. Oude elementen uit de drukkerij zijn in het ontwerp zichtbaar gehouden.

Kunstwerk
Als referentie aan de voormalige functie van het gebouw is niet alleen de naam ‘drukkerij’ behouden; de geanodiseerde zijgevel is voorzien van een tekst, naar ontwerp van beeldend kunstenaar Marc Ruygrok. Het beeld doet denken aan de vroegere drukplaten. Als tekst is gekozen voor een fragment uit een boek van de middeleeuwse Jezuïet Baltasar Gracián.

Door de woorden te laten doorlopen is een abstracter beeld ontstaan en moet de lezer moeite doen om de tekst tot zich te nemen. Dit sluit aan bij een van de levenslessen uit het boek. Ook in het hardstenen terras is een tekst van Gracián opgenomen. Zodat mensen die op hun gemak kunnen lezen, wordt er nog een hardstenen bank in de vorm van een H geplaatst.

Duurzaamheid
De Nederlandse Provincie der Jezuïeten heeft duurzaamheid als een van de kernpunten in haar beleid. Het gebouw moest duurzaam en toekomstgericht zijn. Rekening houdend met de slinkende en op termijn verdwijnende populatie is het gebouw flexibel indeelbaar en voor nieuwe doeleinden geschikt.

De nieuwbouw is voorzien van een groendak en op de oudbouw zijn zonnepanelen geplaatst. Voorts is er onder andere CO2-gestuurde ventilatie en wordt de warmte van de afgezogen lucht uit de keuken hergebruikt voor een laagtemperatuurverwarmingsysteem, indien gewenst.

De warmtekoudeopslag vindt plaats door middel van een bijzonder systeem: een ijsbuffer. Een groot buffervat onder de grond wordt gevuld met water en al naar gelang er ijs smelt of zich vormt, wordt er warmte opgeslagen of afgegeven. Alle gebouwen in Brakkenstein maken gebruik van dit vat.

Trefwoorden

refter industrieel erfgoed transformatie restaurant nijmegen diederendirrix drukkerij eva architecten kees tolk

1	Koen van Velsen stopt met zijn bureau maandag, 19 januari
2	Masterplan voor Overvecht Centrum van PosadMaxwan zet in op meer verdichting, groen, levendigheid en inclusiviteit maandag, 19 januari
3	Bouw grootschalige ontwikkeling naast AFAS Live gaat van start dinsdag, 20 januari
4	Een écht gebouw, dat raakt dinsdag, 20 januari
5	Gebiedsambitiedocument voor Rotterdamse wijk Keilekwartier vastgesteld donderdag, 22 januari

Gerelateerde nieuwsberichten

EVA ontwerpt herbestemming Suikerunie-kantoor in dialoog met Quist

28 september 2021

EVA architecten ontwerpt schoolgebouw met contrastrijke kanten

14 april 2022

EVA architecten ontwerpt demontabel houten kantoorpand

31 mei 2023

Ingrijpende renovatie van een school voor speciaal onderwijs door EVA architecten

17 april 2025

Restaurants en café's gaan volgens ABN AMRO moeilijke tijd tegemoet

15 november 2022

Tandheelkunde Radboud UMC wint Architectuurprijs Nijmegen

31 januari 2018

Winnaars NRP Gulden Feniks 2018 onthuld

28 juni 2018

Loftwoning met verrassende doorzichten

21 maart 2016

EVA verbouwt drukkerij tot multifunctioneel pand

10 juni 2015

Kantoorpand met vloeiende vormen

30 mei 2018

Nominaties Gouden Piramide 2018 bekend

5 april 2018

Clubhuis HC IJsseloever als een paviljoen op betonnen basement

19 december 2018

Schoolgebouw voor speciaal onderwijs biedt rust en overzicht

7 februari 2019

Transformatie oud zorggebouw maakt plattegrond weer afleesbaar

11 februari 2020

Energieneutrale basisschool voor speciaal onderwijs

9 juni 2020

Ingetogen MFA de Haar naar ontwerp van EVA architecten

8 februari 2022

Vier geknikte woningen langs het water naar ontwerp EVA architecten

19 april 2022

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Groen licht voor nieuwbouw Theater Lampegiet in Veenendaal

Gisteren, 15:29

Het huidige gebouw wordt vervangen door een groter pand op dezelfde locatie. Het ontwerp is gemaakt door MVRDV, in samenwerking met Buro Happold.

CRa doet toekomstig kabinet twaalf aanbevelingen over woningcrisis

Gisteren, 14:14

Maak splitsen van woningen vergunningsvrij, kies voor een rechtvaardig grondbeleid en subsidieer nieuwe woon- en ontwikkelvormen zodat ze kunnen worden opgeschaald. Dat zijn enkele van de twaalf aanbevelingen die het CRa doet aan de nieuwe regering.

Voorlopig ontwerp van KRFT voor kindcentrum in Uithoorn gepresenteerd

Gisteren, 13:20

De gemeente Uithoorn selecteerde KRFT eerder als winnend ontwerpteam na een Europese aanbesteding

Plegt-Vos realiseert legeringsgebouwen met duizend bedden voor Defensie

Gisteren, 10:49

Bouwbedrijf Plegt-Vos gaat meerdere legeringsgebouwen met in totaal duizend bedden voor Defensie bouwen. Dit jaar wordt op Vliegbasis Leeuwarden gestart met het eerste, waarin plaats is voor zestig militairen.