What happened to… herhuisvesting NVWA

11 mei 2017, 10:43

Architect Marlies Rohmer is met een camper het land in getrokken om te zien hoe het haar gebouwen is vergaan. Ze bekeek hoe het gebouw erbij stond en ging met de gebruikers in gesprek. De komende weken deelt Rohmer in een serie essays op Architectenweb haar bevindingen. Vandaag aflevering 10: de herhuisvesting van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (VVWA).

Een bestaand enigszins identiteitloos verkamerd kantoorgebouw in Utrecht heeft een nieuw leven gekregen, gebaseerd op een fikse reorganisatie en een programma van eisen voor Het Nieuwe Werken. Opdrachtgever: de Rijksoverheid, de nieuwe NVWA. Het ontwerp is gebaseerd op ons zogeheten ‘patchworkmodel’, een levendig open werklandschap, dat uitgaat uit van het Cradle to Cradle-principe. Het is gebaseerd op (gedeeltelijk) behoud en sublimatie van bestaande structuren, indelingen, materialen en infrastructuur.

Het ‘patchworkmodel’ is een flexibele lappendeken, waarbij een open kantoorlandschap gecombineerd met ‘specials’(ruimtes als concentratieplekken? meandert over de vloeren. Licht en ruimte van gevel tot gevel engeen kamers meer aan lange gangen. Maar overgaan naar Het Nieuwe Werken (zonder vaste werkplek in een geabstraheerd kantoorlandschap) kan een shock zijn voor mensen die eraan gewend zijn een eigen kamer te hebben. Het gaat nooit zoals het moet, het gaat alleen zoals het gaat.

Het aanvankelijk als clean kantoorlandschap ontworpen project ziet er nu heel anders uit. Het project waar niemand een vaste werkplek of een eigen kamer kreeg is zelfs zonder kasten ontworpen. De medewerkers hebben het project naar hun hand gezet: overal staan inmiddels zelf meegebrachte kasten, het project is geheel dichtgetimmerd met privébezittingen.

Een ooggetuigenverslag:

FL (opdrachtgever): ‘Het gedrag van mensen, daar hebben we te weinig aandacht aan besteed. ’s Ochtends gaan mensen gauw vast ergens hun tas neerzetten en vervolgens in vergadering. Dus ik kan daar niet werken, want de computer is gelockt door Pietje… Op een gegeven moment ga je dat evalueren en toen was er een tekort aan concentratiewerkplekken. Dus er zijn wat hokjes gesplitst... ‘

Ik: ‘Nou, ik ben heel benieuwd, daar kan ik misschien nog iets van leren. ‘

FL: ‘Ze gaan muiten: mensen die er dan op dinsdag en donderdag zijn, de drukke dagen hier, komen binnen en dan is er geen plek, dan gaan ze naar huis. “Doei, ik ga naar huis.”’ (Mensen willen graag hun eigen ‘werkplek’, dat heeft ook te maken met status.)

Ik: ‘Die mensen zijn beledigd dat ze geen eigen kamer meer hebben. Als je het nou nog een keer zou doen, zou je dan toch een aantal vaste werkplekken willen maken?‘

FL: ‘Ja, dit is bijvoorbeeld zo’n plek, zo’n ‘special’. Mensen zitten hier altijd, het zijn dus geen flexplekken. En op een gegeven moment kreeg ik klachten dat ze te dicht op elkaar zaten. Toen heb ik in Duitsland een firma ontdekt die geluiddempende materialen levert. En dat werkt…‘

Ik: ‘Dus jij hebt dit er gewoon tussen gezet. ‘ (Wijzend op een aantal nieuw geplaatste schotten.)

FL: ‘Ja, veertig procent geluidsreductie.‘ Ik: ‘Is dit jouw vaste ‘flexplek’?‘

Medewerker 1: ‘Ja alleen dit hoekje, ik zit dus altijd hier.‘

Medewerker 2: ‘We hoeven niet te vechten voor een plek. ‘

Medewerker 3: ‘Ja en na vijf uur mogen we voetballen hier.‘

FL: ‘Verder heb ik me best een beetje vergist in vergaderruimten voor grote groepen. Heb je die tent gezien? Ik heb dus een tent neergezet op de binnenplaats, met heteluchtkanon. Een party-tent.‘

Ik: ‘Wat creatief…‘

Ik: ‘Hé Frans, heb jij dit ontworpen? ‘ (Wijzend op nieuwe balie.)

FL: ‘Ja, met iemand die er verstand van heeft natuurlijk, maar ik vond ‘m wel leuk.‘

Ik: ‘Jullie hebben dus gewoon door geassocieerd op ons thema. Waar heb je eigenlijk een architect voor nodig, zou je jezelf kunnen afvragen. ‘

Geen antwoord.

Ik: ‘Wat zit daar in die plantenbak? ‘

Mevrouw van het secretariaat: ‘Oh, de knuffelkip.‘

FL: ‘Hier zit de directie, het uitgangspunt is dat de diverse secretariaten bij het ankerpunt (servicekern) zitten. ‘ (De eerste kamertjes voor leidinggevenden worden alweer geïnstalleerd.)

Ik: ‘Heb je dan niet het idee dat dit integraal aangepakt moet worden? Die kasten die hier opeens nogal rommelig in de ruimte staan… Of stoort het je helemaal niet? ‘ (Met de kennis van nu zou je twintig procent van de werkplekken als vaste werkplek ontwerpen, waardoor je alle permanente voorzieningen ook netjes in kasten kunt wegwerken.)

FL: ‘Wat bedoel je?‘

Ik: ‘Het PvE was zonder kasten, in verband met Het Nieuwe Werken, bij nader inzien had er nog een plan moeten komen voor al deze kasten van het secretariaat.‘

Geen antwoord.

Ik: ‘Ben je op zoek naar een plek?‘

Medewerker 4: ‘Ja.‘

Ik: ‘En die is gewoon niet te vinden?‘

Medewerker 4: ‘Nou, voorlopig nog niet.‘

Het mag duidelijk zijn dat er vrij kort na oplevering al een aantal zaken niet functioneerde. Met enige verbijstering moet ik constateren dat zonder ons te consulteren (hoeveel geld en inspanning is er niet in het ontwerp gestoken) de dienst huisvesting van deze overheidsinstelling zelf aan de slag gaat, waarmee eigenlijk het aanvankelijke ontwerp teniet gedaan wordt. Overigens weet men zich van de prins geen kwaad. ‘Het ziet er toch wel goed uit zo?’

Blijkbaar heeft ook de projectorganisatie van de Rijksgebouwendienst (inmiddels Rijksvastgoedbedrijf), onze formele opdrachtgever, geen flauw benul wat er na de oplevering gebeurd is met dit project. Lessons learned: bij elk project zou je na een jaar een aantal praktische zaken die in de praktijk niet goed functioneren (Het Nieuwe Werken werkt voor zo’n tachtig procent) moeten kunnen wijzigen. Daar zou je budget voor kunnen reserveren.

Bij NAi010 uitgevers is onlangs het boek What happened to my buildings verschenen. Hierin wordt het ‘vervolgverhaal’ verteld van 25 gebouwen die Rohmer nogmaals heeft bezocht. Bij ieder project stelt Rohmer vragen als: hebben de eerste ideeën stand gehouden? Hoe ervaren de gebruikers het gebouw? Is het project in staat gebleken zich aan te passen aan veranderingen?

Trefwoorden

marlies rohmer architects what happened to my buildings

1	Provast kondigt bouwstart toren naast centraal station van Rotterdam aan dinsdag, 27 januari
2	Ontwerpers presenteren ruimtelijke visie voor renovatie en uitbreiding Paradiso maandag, 26 januari
3	Plegt-Vos realiseert legeringsgebouwen met duizend bedden voor Defensie vrijdag, 23 januari
4	Gebiedsambitiedocument voor Rotterdamse wijk Keilekwartier vastgesteld donderdag, 22 januari
5	Re:Born en Den Haag tekenen anterieure overeenkomst voor herontwikkeling Pier van Scheveningen maandag, 26 januari

Gerelateerde nieuwsberichten

What happened to… Smarties

1 juni 2017

Video: What happened to...

16 juni 2017

What happened to… Noordkop

22 juni 2017

What happened to… De Matrix

15 juni 2017

What happened to... De Vijver

24 mei 2017

What happened to... Fusion

18 mei 2017

What happened to... Bloemhof, De Intense Stad

8 juni 2017

What happened to... Gewild Wonen

6 april 2017

What happened to… Amerbos

13 april 2017

What happened to… serrewoningen Landstrekenwijk

4 mei 2017

What happened to… Buurtfabriek Ruimzicht

16 maart 2017

What happened to… waterwoningen IJburg

9 maart 2017

What happened to… De Zeester

23 maart 2017

What happened to… Keizersstraat

20 april 2017

What happened to… Dobbelmanterrein

28 april 2017

What happened to… Transvaalbuurt

30 maart 2017

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Voormalige tijdelijke rechtbank heeft nieuwe plek op universiteitscampus Enschede

Vandaag, 15:58

Het door cepezed ontworpen gebouw krijgt een tweede leven als ‘techbank’. Bij de heropbouw van het pand op de nieuwe locatie is 95 procent van de oorspronkelijke materialen hergebruikt.

Octavia Hill is een gebouw met verschillende verschijningsvormen

Vandaag, 13:47

In de nieuwe wijk Hyde Park in Hoofddorp is socialewoningbouwcomplex Octavia Hill opgeleverd. Het gebouw, dat is ontworpen door Studioninedots, ligt op een van de meest prominente plekken in de wijk.

Houten woongebouw met sociale huurwoningen in Tilburg klaar

Vandaag, 12:25

Aan de Noordhoekring in Tilburg is een grotendeels houten gebouw met 22 sociale huurwoningen opgeleverd. Het pand, dat is ontworpen door Buro013 Architecten, bestaat uit een droog gestapelde baktenen basement en een bovenbouw van hout.

Gortemaker Algra Feenstra ontwerpt nieuwe werkomgeving voor AI-startup

Vandaag, 10:50

Inrichting nieuw kantoor sluit aan bij profiel en identiteit van snelgroeiend bedrijf

Friesland en Waddeneilanden: verlaging dijknorm niet verantwoord

Vandaag, 14:35

Het kabinet wil de normen voor sommige dijken verlagen.

Kamer wil dat kabinet verbreding A27 bij Amelisweerd schrapt

Vandaag, 11:39

In plaats van het huidige plan wil de Kamer dat het kabinet het alternatief van de regio Utrecht omarmt.

EIB-directeur: bouw krijgt probleem als personeelstekort blijft

Gisteren, 14:30

De geplande personeelsuitbreiding bij Defensie kan het de bouw nog lastiger maken, stelt Taco van Hoek

Frustratie Zeeland over uitblijven verbetering spoor naar Gent

Gisteren, 11:57

De benodigde miljoenen voor het verbeteren van het goederenspoor tussen Gent en Terneuzen liggen al jaren klaar.

Nieuwe architect-partners bij RoosRos Architecten

Gisteren, 11:03

Binnen RoosRos Architecten zijn Chi-Hang Chim en John Mol benoemd tot architect-partner. De benoeming past bij de groei en ontwikkeling van het bureau.