2050: slot (hoe 2050 nu al vorm krijgt)

30 januari 2013, 14:27

Is er een rode lijn te herkennen in de twaalf visies op 2050 die de afgelopen twee-en-een-halve week ter gelegenheid van het verschijnen van AWM 50 op Architectenweb.nl zijn verschenen? Een analyse.

Tekst Michiel van Raaij

De huidige economische crisis in de westerse wereld, maar Nederland in het bijzonder, markeert het einde van een tijdperk. Een enorme groei van de bevolking, een enorme groei in arbeidsproductiviteit en een enorme groei van krediet stuwde de bouwproductie de afgelopen decennia op tot ongekende hoogte. Uiteindelijk tot te grote hoogte. De overcapaciteit in de kantorenmarkt is hier een pregnant voorbeeld van.

Inmiddels is de groei van de bevolking afgevlakt, net als de groeit in arbeidsproductiviteit, en heeft nieuwe regelgeving de uitgifte van krediet aan banden gelegd. De verwachting is dat dit het nieuwe ‘normaal’ zal zijn. Een aantal van de ontwikkelingen die zich sinds het uitbreken van de crisis in 2008 hebben aftekend, zou daarom weleens een indicatie kunnen zijn van hoe de wereld van de architect er in 2050 uitziet.

In dat perspectief moeten de twaalf visies op 2050 die de afgelopen anderhalve week op Architectenweb.nl zijn gepubliceerd ook gezien worden. Via een ‘geïnformeerde speculatie’ kan een ontwikkeling die zich nu aftekent effectief geëxtrapoleerd worden.

Een heldere case hierbij is de toekomst van het architectenbureau. In de afgelopen jaren is met name het middelgrote bureau, gespecialiseerd in grootschalige woningbouw en kantoren, onder druk komen te staan. Het verschil tussen de grote bureaus en kleine bureaus wordt steeds groter. De grote bureaus overleven met een specialistisch of divers dienstenaanbod en opereren op de stabielere internationale bouwmarkt. De kleine bureaus, vaak eenmanszaken, zijn flexibel en huren extra krachten in op projectbasis.

Hoe ziet de wereld van de architect eruit als we deze ontwikkeling doortrekken? Fred Schoorl (BNA) en Ewout Dorleijn (Tebodin) denken hier vrijwel hetzelfde over. Aan de ene kant zullen er grote, multidisciplinaire bureaus ontstaan die een breed pakket aan diensten aanbieden en internationaal opereren. Aan de andere kant zal er een ‘wolk’ van creatieven ontstaan die zich vrij rond projecten organiseert.

De tijd van bouwen voor de ‘markt’ is daarbij definitief voorbij, benadrukt Adri Duivesteijn
(gemeente Almere). Steeds meer ontwerp- en bouwopdrachten zijn afkomstig van particulieren, collectieven en bedrijven die voor zichzelf iets willen realiseren. De schaal van deze opdrachten is vaak kleiner dan voorheen. Maar juist omdat deze opdrachtgevers voor zichzelf bouwen is hier veel meer aandacht voor architectonische kwaliteit. Het vakmanschap van de architect zal in die context een herwaardering krijgen, aldus Elsbeth Ronner (Lilith Ronner van Hooijdonk)

De opgave om alle tot nu toe gerealiseerde bebouwing bruikbaar te houden vormt voor architecten ook een spiegel. Kan een sterk op zijn functie afgestemd gebouw op de lange termijn nuttig blijven? Gijs Raggers (EGM architecten) denkt van niet. Er zullen flexibeler gebouwen neergezet moeten worden. Niet alleen de indeling van de gebouwen moet veranderbaar zijn, ook de functie zelf moet echt kunnen wisselen. Robert Mulder (Mulderblauw architecten) denkt dat de architect steeds meer een interieurarchitect zal worden die de flexibele casco’s steeds een nieuwe invulling geeft.

Daarbij zullen zowel de inrichting als de gebouwen zelf ook demontabel moeten worden.
Thomas Rau (RAU) ziet gebouwen als een ‘tijdelijke opslag van grondstoffen’. Grondstoffen die na hun levensduur zonder verlies elders hergebruikt moeten worden. Michiel Haas (NIBE) denkt dat bijvoorbeeld gevels in de toekomst daarom eigendom zullen blijven van de gevelleverancier. Bij renovatie vervangt de leverancier de gevel, bij sloop neemt deze de gevel terug. Het stimuleren van deze ontwikkeling door het belasten van de ecologische voetafdruk van producten, zoals Pepijn Verpaalen (Urbanus) voorstelt, is een interessant idee.

Tenslotte de media. De architectuurcriticus is dood verklaard, maar zou weleens op andere plekken weer kunnen opduiken. Binnen architectenbureaus zelf bijvoorbeeld, denkt Hans Teerds. De media zelf zullen daarbij ook een revolutie ondergaan. De introductie van de smartphone en de tablet lijkt hierbij pas het begin. In de toekomst zal mobiel altijd en overal informatie op te vragen zijn. Een van de mogelijkheden daarbij is het projecteren van informatie op een bril, speculeren Jeroen Beekmans en Joop de Boer (The Pop-Up City). Sites als Architectenweb.nl zijn dan op iedere plek ‘full screen’ te lezen. Bij Architectenweb kunnen we niet wachten tot het zover is!

Trefwoorden

awm 50 2050 michiel van raaij analyse

1	Nominaties Interieur van het Jaar 2026 bekend woensdag, 30 september
2	Vijf nominaties Abe Bonnema Prijs voor Jonge Architecten 2026 woensdag, 30 september
3	Gelders gemaal uitgebreid en deels herbestemd door Open Kaart donderdag, 1 oktober
4	Bekijk de beste architectuurfilms tijdens Architectenweb Best Of AFFR 2026! dinsdag, 6 oktober
5	MVRDV ontwerpt collectie straatmeubilair voor Escofet vrijdag, 2 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

Een (on)mogelijk overmorgen

5 januari 2016

Video: Thomas Rau, einde van bezit

13 november 2015

Volledig archief Architectenweb magazine digitaal

28 juli 2015

Eerste steen voor psychiatriekliniek Herlaarhof

7 november 2013

Gemeentehuis Brummen officieel geopend

20 september 2013

Schoorl: 'Alles wordt duurder, maar niet per se slechter'

8 augustus 2013

EGM: ‘We hebben het gebouw zelfs geprogrammeerd’

15 februari 2013

Onderzoek naar gebruik 'donorskeletten'

7 februari 2013

2050: economie

29 januari 2013

2050: ketenintegratie

28 januari 2013

2050: medialandschap

25 januari 2013

2050: architectuurkritiek

24 januari 2013

23 januari 2013

22 januari 2013

21 januari 2013

18 januari 2013

17 januari 2013

2050: particulier initiatief

16 januari 2013

2050: onderwijs

15 januari 2013

2050: vakgemeenschap

14 januari 2013

2050: introductie

14 januari 2013

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Woonblokken met sociale huurwoningen op Harley-locatie Breda voltooid

1 uur geleden

Waar ooit een garage voor Harley Davidson motoren stond zijn vier bouwblokken met 51 compacte sociale huurwoningen verrezen.

Dutch Design Week 2026 in teken van ongepolijst en onderzoekend ontwerp

2 uur geleden

Van 17 tot en met 25 oktober vindt in Eindhoven de 26e editie van de Dutch Design Week. In de Lichtstad komen die week onder het thema R.A.W. ruim 2.500 ontwerpers samen.

Bekijk de beste architectuurfilms tijdens Architectenweb Best Of AFFR 2026!

Vandaag, 11:35

Aanstaande zondag vanaf 13.00 wordt in het Rotterdamse theater LantarenVenster een selectie van de vier beste films getoond die tijdens ’s werelds grootste architectuurfilmfestival te zien waren.

Arons en Gelauff herontwikkelt fabrieksterrein met woonhof en brandweerkazerne

Vandaag, 10:20

Naar ontwerp van Arons en Gelauff architecten is op het terrein van de voormalige VerBliFa-fabriek in Dordrecht een hof met 28 woningen gerealiseerd. Ook heeft het bureau er een brandweerkazerne ontworpen.

INBO benoemt Frank Zewald tot associate

Vandaag, 12:23

De architect werkt sinds 2003 bij het bureau en geeft al geruime tijd mede richting aan de vestiging in Eindhoven.

123 miljoen euro voor natuurherstel in Brainport-regio

Vandaag, 11:06

Het geld komt uit een pot van vijfhonderd miljoen euro voor ‘prioritaire gebieden’.

Opnieuw minder nieuwbouwwoningen verkocht dan jaar eerder

Gisteren, 15:17

Het is het vierde kwartaal op rij dat minder nieuwbouwwoningen zijn verkocht.

Katwijk stemt in met komst miljardenfabriek Amerikaanse farmaceut

Gisteren, 10:01

Het Amerikaanse bedrijf Eli Lilly kan voor drie miljard dollar een medicijnfabriek gaan bouwen in Katwijk.

Vol stroomnet zet ook bijna voltooide woningbouwprojecten klem

2 oktober, 3:35

Zelfs nieuwbouwwoningen die te koop staan en woningen die al zijn verkocht, kunnen vaak niet op tijd op het stroomnet worden aangesloten, waarschuwt brancheorganisatie WoningBouwersNL.