Binnentuin met foyer
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Museum van de Geest | Dolhuys
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Entree vanuit entreetuin
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Entree
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Binnentuin met foyer
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Entree
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Entreebalie
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Zicht richting entree
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Foyer
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Foyer
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Museumcafé in de kapel
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Museumcafé in de kapel
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Tentoonstellingsruimte
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Tentoonstellingsruimte
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Tentoonstellingsruimte
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Museum van de Geest | Dolhuys
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Historisch detail
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Achtergevel
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Dwarsdoorsnede
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Langsdoorsnede
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Plattegrond
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Binnentuin met foyer
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Museum van de Geest | Dolhuys
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Entree vanuit entreetuin
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Entree
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Binnentuin met foyer
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Entree
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Entreebalie
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Zicht richting entree
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Foyer
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Foyer
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Museumcafé in de kapel
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Museumcafé in de kapel
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Tentoonstellingsruimte
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Tentoonstellingsruimte
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Tentoonstellingsruimte
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Museum van de Geest | Dolhuys
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Historisch detail
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Achtergevel
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Dwarsdoorsnede
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Langsdoorsnede
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten
Plattegrond
Copyright: Verlaan & Bouwstra architecten

Dolhuys in Haarlem na grootscheepse verbouwing heropend

4 januari, 15:06
Voor het monumentale complex waarin het Museum van de Geest | Dolhuys in Haarlem is gevestigd, was een bouwkundige renovatie noodzakelijk. Verlaan & Bouwstra architecten en Kossmanndejong hebben die aangegrepen om ook de logistiek en functionaliteit van het museum te verbeteren. Het vernieuwde complex is eind november geopend.

Het Dolhuys heeft 700 jaar lang, onder verschillende namen, onderdak geboden aan leprozen, pestlijders, melaatsen, dollen, armen, alcoholisten en anderen die buiten de maatschappij vielen, legt Verlaan & Bouwstra architecten uit. Sinds 2005 is in het complex het Museum van de Geest gevestigd. In mei 2019 startte een grootscheepse verbouwing in opdracht van de gemeente Haarlem en Stichting Het Dolhuys.

Historisch gegroeid complex
Het complex bestaat uit zeker tien verschillende bouwdelen, vertelt Verlaan & Bouwstra architecten, dat het architectonisch ontwerp voor de verbouwing en de renovatie heeft verzorgd. De bouwdelen zijn in verschillende tijden gerealiseerd en hadden alle een eigen functie in de zorg voor de mensen die er onderdak hadden.

De cultuur- en architectuurhistorische waarde is evident, aldus Verlaan & Bouwstra, maar als museum is het voormalige zorgcomplex nooit ideaal geweest. Een overzichtelijke route liet zich lastig in de aaneenschakeling van bouwdelen uitstippelen. Het architectenbureau heeft in samenwerking met Kossmanndejong, dat het tentoonstellingsontwerp maakte, de renovatie aangegrepen voor een verbetering van de logistiek en functionaliteit van het museum.

Nieuw hart
Ten eerste vormen een entree en foyer, gelegen tussen twee binnentuinen, het nieuwe hart van het museum. Hiertoe zijn enkele twintigste-eeuwse aanbouwen aan de kapel en zorgzaal verwijderd. De kapel en zorgzaal behoren tot de oudste delen van het complex uit de veertiende en vijftiende eeuw. De nieuwe entree bevindt zich naast de kapel, zoals dat ook in de middeleeuwen het geval was. De aangrenzende foyer ontsluit als een scharnierpunt het museumcafé in de kapel, het auditorium in de parkzaal en het startpunt van de nieuwe museumroute in de zorgzaal.

De architecten hebben het nieuwe hart zorgvuldig tussen de historische bouwdelen ingepast; tegelijkertijd geeft de eigentijdse vormgeving de entree en foyer een onderscheidend gezicht. De entree is bewust achter de tuinmuur geplaatst om het besloten karakter van het complex te behouden. De poort in de muur en de boven de muur uitstekende luifels maken de entree toch van veraf herkenbaar.

Gelaagdheid
De entree en foyer zijn opgebouwd uit horizontale luifels en verticale coulissen, wat resulteert in een gelaagdheid die past bij het historisch gegroeide complex, leggen de architecten uit. De luifels en coulissen zorgen voor een beschutte ontvangst, begeleiden bezoekers naar de foyer en bieden zicht op de omringende monumentale gebouwen.

Bij het hogere ontvangstgedeelte maakt de luifel plaats voor een bijzonder dakranddetail en een als het ware uitstulpen van de glazen pui naar de binnentuin. Dit benadrukt het verschil tussen verkeers- en verblijfsruimte en versterkt op deze plek de relatie tussen binnen en buiten.

In de materialisatie van de nieuwbouw heeft het architectenbureau aansluiting gezocht bij de middeleeuwse gebouwen. De coulissen, wanden en plafonds bestaan uit een deels open lattenstructuur van naturel padoek, dat bijvoorbeeld past bij het onbehandelde eiken van de middeleeuwse gebinten in de kapel en de zorgzaal. Kozijnen, dakranden en wandkaders in donkergrijs aluminium en staal passen bij de aanwezige muurankers en dakleien.

Restauratie
Het karakter van de monumentale ruimten is versterkt, zodat de afzonderlijke gebouwen beter ervaarbaar zijn, legt Verlaan & Bouwstra uit. Het bureau heeft historische vloeren, wanden en plafonds hersteld.

In de kapel is een in 1927 aangebrachte tussenvloer verwijderd waardoor de balkenstructuur van de kap en het spitsboogvenster – met glascollage van kunstenaars Jennifer Tee en Jonas Ohlsson – weer geheel zichtbaar zijn. De toegankelijkheid van de kapel is vergroot door de vloer op één niveau te brengen met de rest van het complex.

Om de zorgzaal uit 1463 veilig te houden, is de originele spantconstructie volledig gerestaureerd. Aangetast hout is vervangen door nieuw eikenhout. In het museumconcept fungeert de zorgzaal als ruimte voor wisselende tentoonstellingen.

De parkzaal is casco gerestaureerd om plaats te bieden aan een auditorium voor tachtig tot honderd personen. Door moderne plafonds te verwijderen, hebben de architecten het originele achttiende-eeuwse plafond met houten delen na lange tijd weer zichtbaar gemaakt. Bij de restauratie is dankbaar gebruik gemaakt van de adviezen van de afdeling Erfgoed van de gemeente Haarlem, zegt het architectenbureau.

Heldere route en meer ruimte
Ten opzichte van de situatie voor de verbouwing is de museumroute omgedraaid. In samenwerking met Kossmanndejong is een tentoonstellingsontwerp gerealiseerd waarin de diverse thema’s van de museumroute aansluiten op het karakter van de ruimte waarin ze zich bevinden. Onderweg fungeren bijzondere plekken in het complex als oriëntatiepunten.

Op diverse plekken zijn dichtgezette ramen open gemaakt. Dankzij de nieuwe entree en foyer maken ook de beide binnentuinen integraal onderdeel uit van de museumroute. De entreetuin is informeel ingericht en biedt ruimte aan expositie. De tuin van de foyer is een klassieke, omsloten kruidentuin en functioneert meer als verblijfsruimte.

Met de ingrepen hebben Verlaan & Bouwstra en Kossmanndejong het museum niet alleen een herkenbare toegang en een logische museale routing gegeven. Tevens zijn extra ruimte en voorzieningen gerealiseerd, die de ontvangst van het groeiend aantal bezoekers en van grotere groepen zoals schoolklassen mogelijk maken.

Het vernieuwde Museum van de Geest | Dolhuys is op 24 november 2020 door Koningin Máxima geopend.

Andere nieuwsberichten

AFFR 2021 in teken van thema 'More than Houses'

16 april, 2:20

OKRA en BRUT ontwerpen nieuw stadspark in Brussel

16 april, 1:32

Bouw eerste woningen Nieuw Kralingen start eind dit jaar

16 april, 12:26

Schellensfabriek Eindhoven herontwikkeld met woongebouw erbovenop

16 april, 9:00

Video: Bloeiend bedrijf in een boeiend landschap

16 april, 3:43

'Wissel ambtenaren tussen gemeenten uit voor woningbouwprojecten'

16 april, 11:09

Den Bosch plaatst eerste 'sportautomaat' van Nederland

16 april, 10:38

18 miljoen extra voor energietransitie in Rotterdam-Zuid

15 april, 5:41

Huizenprijzen in eerste kwartaal vijftien procent omhoog

15 april, 10:28

'102 miljard euro nodig voor vergroening stroomnet'

15 april, 9:41
Robert MuisRedacteur
KUBUS BV
Reynaers Aluminium Nederland
Jansenbyods
Aliplast Aluminium Systems
Mosa.
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Wicona
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Balink Glas & Aluminium BV
Sempergreen
Aluprof Nederland BV
Intal BV
Cosentino The Netherlands B.V.
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco International KG
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken B.V.
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Duco Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
ROCKWOOL B.V.
Master Builders Solutions Nederland B.V.
Van Bruchem Staircases
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
Rockpanel
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
OWA Benelux BV
FALK® Bouwsystemen
Serge Ferrari
Alsecco
Tata Steel's Colorcoat®
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan