Copyright: Marcel van der Burg
Copyright: Scagliola/Brakkee
Copyright: KAW
Copyright: Broekbakema
Copyright: EGM architecten
Copyright: Wiegerinck
Copyright: D/Dock
Copyright: Katja Effting
Copyright: Greiner van Goor Huijten
Copyright: Marcel van der Burg
Copyright: Scagliola/Brakkee
Copyright: KAW
Copyright: Broekbakema
Copyright: EGM architecten
Copyright: Wiegerinck
Copyright: D/Dock
Copyright: Katja Effting
Copyright: Greiner van Goor Huijten

Terugblik op 10 interviews over ouderenzorg

15 november 2013, 7:22
Het derde kwartaal van dit jaar
stond Architectenweb in het teken van het thema ‘Zorg’. Daarbij werd onder meer
op Architectenweb.nl middels interviews ingezoomd op de invloed van
architectuur op de zelfredzaamheid van ouderen. Wat wordt er nu ontworpen op
het gebied van ouderenzorg en hoe zal onze zorgtoekomst eruit komen te zien
volgens de architecten in Nederland?



Tekst Lisa Wagemans

 

Zo lang
mogelijk zelfstandig in je eigen huis blijven wonen. Het is niet alleen de wens
van vele ouderen, met de versobering van de ouderenzorg vanuit de rijksoverheid
is het ook een realiteit. Alleen ouderen die echt niet meer zelfstandig kunnen
wonen, worden ondergebracht in een verzorgingstehuis. Ouderen die nog zelfstandig
kunnen wonen, worden gestimuleerd om in hun eigen huis te blijven wonen en
daarbij ondersteuning te organiseren in de vorm van mantelzorg en in de
omgeving ingekochte zorg. De ouderenzorg staat aan de vooravond van een enorme
transitie.


Wonen en leven

Een
zorggebouw moet zo veel mogelijk er uitzien als een appartementencomplex,
vertellen meerdere architecten aan Architectenweb. “Het moet geen icoon zijn,
waar mensen al van ver weg kunnen zien dat er iets bijzonders gebeurt, maar
juist een onderdeel van de gemeenschap zijn”, stelt Marianne Loof van LEVS
architecten. Lees het interview

 

Bart van
Kampen van De Zwarte Hond is er eveneens van overtuigd dat als de zorg uit het
zicht is het een beter leefomgeving wordt. “Een goede sfeer – met daglicht,
temperatuur, kleuren en materialen – kan de benodigde zorg verminderen en daar
bij horende kosten verminderen”, stelt Van Kampen. Lees het interview met De Zwarte Hond

 

Een
voorbeeld is de woonvorm in Berflo Es Zuid in Hengelo, die KAW heeft ontworpen.
Dit project huisvest jongvolwassenen met een lichamelijke of verstandelijke
beperking. “De bewoners willen zelfstandig kunnen wonen, zonder stigma.”,
vertelt Reimar Von Meding van KAW. “Het gebouw lijkt daarom een gewoon
woongebouw. Er is een normale hoofdentree met brievenbussen en bellenbord en elke
bewoner heeft een eigen appartementje met balkon.” Lees het interview met KAW

 

In de
zorggebouwen moeten wonen en ‘leven’ voorop staan, waardoor functionaliteit
heel belangrijk is, aldus Diet Hensums zorgadviseur bij KAW. Een gehandicapte
bewoner heeft meer vrijheid als er in het gebouw geen drempels aanwezig zijn en
de deuren breed genoeg zijn voor de rolstoel.

 

Dit klinkt
vanzelf sprekend maar Eric van Eck van Broekbakema geeft aan dat dit nog vaak
vergeten wordt. “De huidige ziekenhuizen bijvoorbeeld zijn vaak niet goed
toegankelijk voor deze senioren.” Zo zijn er vaak wel drempels aanwezig, missen
leuningen en is de bewijzering slecht. Lees het interview met Broekbakema


Vooral voor
dementerende ouderen is het belangrijk om hiermee rekening te houden tijdens
het ontwerpen.“Dementerende ouderen
hebben een andere waarneming dan ‘gezonde’ mensen, doordat het cognitief
(boven)brein beschadigd is”, vertelt Sylvia de Koning, specialist in het
ontwerpen voor dementerende ouderen. “Hierdoor zijn alleen fysieke prikkels
waarneembaar zoals kleur, geluid, beweging en geur. Het is daarom belangrijk om
een gebouw te creëren waar een dementerende zich instinctief kan oriënteren en
zich veilig voelt.” Lees het interview met Sylvia de Koning

 

Naar
dementie is er al veel onderzoek gedaan, echter zijn er weinig
architectuurboeken te vinden over dit onderwerp. Jarno Nillesen en Stefan Opitz
van Wiegerinck architectuur en stedenbouw, hebben daarom een overzicht gemaakt
met de aandachtspunten voor het ontwerpen: ‘Dimensie voor dementie’. Lees het interview met Wiegerinck


Functies mengen

Gebouwen
voor ouderenzorg zouden moeten functioneren en eruit moeten zien als reguliere
appartementengebouwen.Ouderen moeten
onderdeel blijven van de samenleving. “Er moet op een natuurlijke en
vanzelfsprekende manier ontmoeting gaan plaats vinden tussen de oude en jonge
mensen, zodat de ouderen onderdeel blijven van de samenleving. Met onze
gebouwen geven wij, door alle functies te bundelen, de ingrediënten tot deze
ontmoeting”, vertelt Marianne Loof.

 

“De
bewegingswereld van ouderen wordt steeds kleiner. Daarom is het belangrijk om
de stad of het dorp naar de ouderen toe te halen”, stelt Marianne Loof. Het
project Kaleidoscoop in Nieuwkoop van LEVS is hiervan een voorbeeld. In
Kaleidoskoop zit een Kulturhus met
een restaurant, een bibliotheek, een multifunctionele zaal, muzieklokalen en
infoloketten van de woningcorporatie.

 

Volgens
Francesco Messori van D/DOCK moeten voor optimale integratie in de toekomst
geen speciale plekken voor de ouderen, zoals verpleeghuizen, meer gebouwd worden.
“We moeten naar een hybride samenleving waar alle functies gemengd zijn”, stelt
hij. Naar zijn idee moeten verschillende generaties door elkaar wonen en kan in
een ziekenhuis bijvoorbeeld een basisschool worden opgenomen. Dit betekent dat
de huidige grootschalig zorgcomplexen in de toekomst niet meer wenselijk zijn.
Lees het interview met D/Dock


Flexibiliteit

De
aanstaande krimp van de institutionele ouderenzorg zal voor nieuwe leegstand
zorgen. Deze en andere leegkomende gebouwen kunnen voor een deel worden getransformeerd
en een nieuwe functie krijgen. In zorgcomplexen die nu nog gebouwd worden
kunnen architecten leegstand voor zijn door nu al rekening te houden met
mogelijke functieveranderingen. “Voorkeuren, regels en inzichten veranderen,
hierop moeten gebouwen zijn voorbereid. Door gebouwen flexibel te maken zijn ze
voorbereid op de verrassingen van de toekomst”, vertelt Tom Bergevoet van
temp.architecture. 

 

Door de
plattegronden van de zorgwoningen die nu gebouwd worden flexibel te maken, kan
in de toekomst van deze zorgwoningen onder andere ‘gewone’ appartementen worden
gemaakt. Het voordeel van een flexibele plattegrond voor huidige gebruik is dat
de woningen makkelijker aan de individuele behoeften van de bewoners kan worden
voldaan. Lees het interview met temp.architecture

 

Deze
flexibiliteit in de zorgcomplexen beaamt Eric Huijten van architectenbureau
Greiner van Goor Huijten. “De normen en opvattingen over zorg veranderen
continu. Om dit voor te zijn moeten de gebouwen zeer flexibel zijn”, stelt
Huijten. “In het extreemste geval moeten alle wanden eruit kunnen.” Lees het interview met Greiner van Goor Huijten

 

Een
voorbeeld van een flexibel plattegrond is zorgcentrum Suderigge in Lemmer van
architectenbureau KAW. De plattegronden van de woningen hebben een brede
beukmaat. Zo ontstaat een grote flexibiliteit in de gebruiksmogelijkheid van de
plattegrond. Deze is in de toekomst eenvoudig opnieuw in te delen.


Levensloopbestendige woningen

Reimar von
Meding ziet de grootste uitdaging voor de ouderenzorg niet in nieuwe concepten
voor ziekenhuizen en verpleeghuizen, maar in de aanpassing van bestaande
woningen en wijken. Dit wordt door
meerdere architecten beaamt en onderzocht. Zij verwachten dat alle woningen
flexibel worden, zodat ze kunnen worden aangepast als er een zorgbehoefte
ontstaat. Mensen met een zorgbehoefte kunnen dan in hun eigen woning blijven en
zijn zo optimaal geïntegreerd in de wijk.

 

“De
aanpassing van al die woningen wordt meestal gezien als een enorm probleem,
maar als je goed kijkt, is vaak heel weinig nodig om een woning geschikt te
maken om lang in te wonen”, vertelt Von Meding. “Een toilet op de verdieping
doet wonderen, dan hoeven ouderen ‘s nachts de trap niet af. De kunst is om dit
vervolgens voor elkaar te krijgen, want de belangen zijn klein. De bouw heeft
helaas weinig belang bij alleen het plaatsen van toiletten.”

 

Eric
Huijten van architectenbureau Greiner van Goor Huijten verwacht dat in de
toekomst meer een netwerk van zorg zal ontstaan. “Mensen blijven langer in hun
huis wonen. Daarom komen in de wijken 
overal zorgsteunpunten, voor de kleinere ingrepen. Daardoor zullen de
huidige ziekenhuizen specialistischer worden.”

 

Een
belangrijke opgave voor de toekomst wordt dus: wat gaan we doen met de
leegkomende verpleeg- en verzorgingshuizen en hoe maken we in de huidige wijken
flexibele en levensloopbestendige zorgwoningen.

 

 

Van de tien gehouden interviews over
ouderenzorg is één interview niet gepubliceerd. De betreffende architect
bedacht zich later en wenste zijn visie over ouderenzorg uiteindelijk toch niet
te delen.


Andere nieuwsberichten

Isa Beheer en RoosRos bouwen een Tiny House
2 uur geleden
Nominaties Nieuwe Berlagevlag bekendgemaakt
2 uur geleden
Extra kapitaal voor ontwikkeling Dutch Windwheel
3 uur geleden
Deichman Stovner-blibliotheek is duurzame publieke plek
Vandaag, 12:35

Studie: heropen IJzeren Rijn via Venlo
Vandaag, 12:45
Grote Britse bouwer Carillion vraagt faillissement aan
Vandaag, 10:14
De Key ontwikkelt 275 sociale huurwoningen in Houthaven
Gisteren, 17:09
Amsterdam gaat nieuwe kantoren tenderen
Gisteren, 11:37
'Huishoudens gasvrij maken gaat niet zomaar'
12 januari, 11:31
Zeespiegel vorig jaar gemiddeld hoger dan ooit
12 januari, 9:13
AGROB BUCHTAL GmbH
Reynaers B.V.
ODS Jansen
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
SLV Nederland
Caparol
Tarkett Nederland
TRILUX - Simplify Your Light
Kawneer (voorheen Alcoa)
Verosol Nederland B.V.
Pittsburgh Corning Nederland B.V. (FOAMGLAS)
OCS | Office Cabling Systems
Forster
Performance in Lighting
Sempergreen
Cladding Point B.V.
EeStairs | trappen en balustrades
Arpa Nederland BV
Aluprof Nederland
Intal BV
Forbo Flooring
AGC Glass Nederland B.V.
KONE Liften en Roltrappen, Gevelliftinstallaties en Deursystemen
Sto Isoned bv
Triflex BV
Foreco Dalfsen
Wienerberger B.V.
Ruys Vloeren B.V.
Duco Ventilation & Sun Control
ROCKWOOL B.V.
Häfele Nederland
ROCKFON / ROCKWOOL B.V.
Trespa International BV
Gira Giersiepen GmbH & Co. KG
Rockpanel
Renson
Metaglas B.V.
Hi-Con | Bruil prefab
MOSO International BV
VELUX Nederland B.V.
Jung | Hateha B.V.
Van Besouw Tapijt
Grijsen Park & Straatdesign
Sika Nederland B.V.
ASSA ABLOY Entrance Systems
Kingspan Unidek B.V.
Saint-Gobain Glass Nederland
Faay Vianen B.V.
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural Nederland
Derako International B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Desso
Bolon - Brandt Design Flooring
Holonite B.V.
Bolidt Kunststoftoepassing B.V.
Gerflor Benelux
OWA Benelux BV
Tata Steel IJmuiden BV
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan
Website Security Test