Projecten
Producten
Bedrijven
Vacatures
Agenda
Awards
Podcasts
more_horiz
Videos
Magazine
Favorieten
Profiel
Uitloggen
Het bestaande gebouw
Copyright: Frans Parthesius
Het bestaande gebouw
Copyright: Frans Parthesius
Van gebouw naar stedelijk gebied met publieke ruimte
Copyright: Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles]
Van gebouw naar stedelijk gebied
Copyright: Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles]
Axonometrie Fritz District
Copyright: Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles]
Fritz District, model
Copyright: Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles], Pool Architekten, Robertneun, MAD arkitekten
Diagram
Copyright: Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles]
Masterplan
Copyright: Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles]
Doorsnede
Copyright: Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles]
Maquette. © Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles], Pool Architekten, Robertneun, MAD arkitekten
Copyright: Frans Parthesius
Maquette. © Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles], Pool Architekten, Robertneun, MAD arkitekten
Copyright: Frans Parthesius
Maquette. © Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles], Pool Architekten, Robertneun, MAD arkitekten
Copyright: Frans Parthesius
Maquette. © Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles], Pool Architekten, Robertneun, MAD arkitekten
Copyright: Frans Parthesius
Maquette. © Site Practice, ZUS[Zones Urbaines Sensibles], Pool Architekten, Robertneun, MAD arkitekten
Copyright: Frans Parthesius
Site Practice + ZUS presenteert voorlopig ontwerp Fritz District München
25 juli 2023, 12:49
De bureaus
Site Practice
en
ZUS
presenteren het voorlopig ontwerp voor het Fritz District in München. Een kolossaal, leegstaand kantoorgebouw wordt getransformeerd tot een stadswijk uit negen gebouwen en een gevarieerde openbare ruimte; Pool Architekten, Robertneun en MAD Arkitekter ontwerpen een deel van de gebouwen.
Het team Site Practice + ZUS won eind vorig jaar de competitie, uitgeschreven door Hines Real Estate en de stad München, voor de transformatie en uitbreiding van het gesloten kantoorgebouw uit de jaren 70 van de vorige eeuw. Het afgelopen half jaar hebben de bureaus in nauwe samenwerking met de architecten van Pool Architekten (Zürich), Robertneun (Berlijn) en MAD Arkitekter (Oslo) en adviseurs en experts van de stad München het winnende ontwerp verder uitgewerkt.
Gemengd stedelijk gebied
Het ontwerp biedt een strategie om het monolithische kantoorgebouw om te vormen tot een multifunctioneel en stedelijk gebied van zo’n 75.000 m
2
, het Fritz District. Door het bestaande gebouw zorgvuldig op te knippen, waarbij zo min mogelijk wordt gesloopt, ontstaan zeven gebouwen. Deze worden opgedikt en uitgebreid tot volumes die aan de hedendaagse wensen en eisen voldoen.
Aan dit ensemble voegen de architecten twee nieuwe gebouwen toe. Het resultaat is een gevarieerde compositie van negen individuele gebouwen, pleinen, steegjes, hoven, parkjes en (dak)terrassen. De ontstane diversiteit en veelvormigheid maakt een uiteenlopend programma mogelijk, aldus Site Practice + ZUS.
Met zijn hoogstedelijke dichtheid draagt het Fritz District bij aan de revitalisering van Neuperlach, een grootschalige stadsuitbreiding uit de jaren zestig van de vorige eeuw. Fritz District moet levendigheid brengen aan de stadsboulevard die aan de oostzijde is gepland. Hier komt ook de toegang tot een centrale fietsparkeergarage. Aan de noordzijde anticipeert het project op het afschalen van de autosnelweg, zodat daar een sportpark kan komen.
Publieke ruimte
Vijf hoven bepalen in belangrijke mate de publieke ruimte; ze stellen daarbij elk een ander aspect van het district centraal, leggen de ontwerpers uit. In het hart ligt het ‘marktplein’ met daaraan beschutte terrassen. Daarnaast ligt het ‘besloten hof’ dat plek biedt voor natuur en spel. In combinatie met de oostelijke entree tot het district biedt het ‘makersplein’ ruimte voor lokale economie.
In het noorden bevinden zich het ‘geheime hof’ en het ‘cultuurhof’, waar respectievelijk ruimte is voor stadsnatuur en activiteiten zoals een buitenbioscoop. Een stelsel van stegen en doorsteken verbinden de hoven.
De plinten van alle negen gebouwen zorgen voor het levendige karakter van de stedelijke microkosmos en bieden bijvoorbeeld ruimte aan al aanwezige, succesvolle initiatieven, zoals de Community Kitchen. Alle gebouwen staan met een arcade in de publieke ruimte, hetgeen zorgt voor een geleidelijke overgang tussen buiten en binnen.
Herbestemming en herkenbaarheid
Naast het maximaal hergebruiken van het bestaande gebouw wil het ontwerpteam alle aanwezige materialen, zoals de bestaande natuurstenen gevelplaten en kozijnen, een herbestemming in het nieuwe district geven. Alle nieuw-, aan- en opbouw wordt gerealiseerd in hybride houtconstructies, vertelt Site Practice + ZUS, wat de CO2-voetafdruk verder verkleint.
Het collectief van architecten heeft gezamenlijk een catalogus ontwikkeld met de belangrijkste materialen en kenmerken van het voormalige kantoorgebouw. Hieruit putten ze voor de verschillende gebouwontwerpen. In intensieve samenwerking – en geïnspireerd door Bauhaus – hebben de bureaus gezocht naar een taal die recht doet aan de oorspronkelijke architectuur, vertelt het team.
Elk gebouw ontleent zijn vormtaal en stramien aan het bestaande complex – inclusief de kenmerkende 45 graden-hoek. Door zowel vanuit de individuele gebouwen als vanuit het district als geheel te ontwerpen, vormt zich een hechte compositie: een samenhangende ‘familie van gebouwen’. De gebouwen zijn zodanig verdeeld over de betrokken bureaus, dat er een mix ontstond tussen de verschillende ‘ontwerpdialecten’.
Fritz
Ieder gebouw heeft de naam Fritz met een nummer gekregen. Het masterplan, de publieke ruimte en Fritz 1, 6, 9 zijn door Site Practice + ZUS ontworpen. Fritz 2 en 4 zijn een ontwerp van Robertneun, MAD Arkitekter ontwierp Fritz 3 en 5 en Pool Architekten tekenden voor Fritz 7-8.
Fritz 1 is het hoekgebouw aan de boulevard. Het ontwerp is geënt op de bestaande C-vormige kantoorvleugel, voorzien van een optopping en een toevoeging in de vorm van een gedraaide kubus. Door de plint van het gebouw naar het zuiden op te dikken, ontstaan er makersruimten voor lokale ondernemers met daarboven een groot groen dakpark voor de bewoners. Op de hoek is een kinderdagverblijf gepland met daarboven woningen. Het geheel is gevouwen rondom een groen hof.
Aan de loopbrug die het district verbindt met het centrum van Neuperlach ligt het poortgebouw Fritz 2. In de plint van dit nieuwe houten woongebouw ligt de entree voor de centrale parkeergarage en een ‘mobilityshop’. Naast de grote trap met waterplein ligt de entree tot de woningen in het gebouw. Het ontwerp speelt met de 45 graden door de plattegronden en buitenruimten te draaien en creëert zo een karakteristiek gevelbeeld.
Fritz 3, 4 en 5
De reeds aanwezige Community Kitchen krijgt een nieuwe plek in Fritz 3 en daarmee een centraal karakter. De ligging aan de Neuperline, de opgetilde brugverbinding, geeft de plint een rondom publiek karakter. Veel van het bestaande gebouw blijft leesbaar in het volume en ook de houten optopping herinterpreteert het stramien van het oorspronkelijke gebouw. Op de lagere verdiepingen komen werkruimten, daarboven liggen woningen met weids uitzicht.
Aan de noordzijde bevindt zich Fritz 4, een kantoorgebouw als tweede poortgebouw. Krachtig overhellend maakt het een verwelkomend gebaar. In de plint is ruimte voor sportfaciliteiten, waarmee het pand aansluit op het geplande sportpark aan de noordzijde. Samen met Fritz 5 en 6 dient dit kantoorgebouw eveneens als geluidsscherm voor de noordelijk gelegen snelweg.
Fritz 5 maakt een sterke verbinding met het ‘cultuurhof’ doordat de entree is gecombineerd met een tribune. Hier kunnen bewoners en bezoekers kijken naar optredens in het hof. Kenmerkend voor het pand zijn de gekartelde gevel met groene kozijnen en het getrapte dak, dat met verschillende terrassen zicht biedt op de nabijgelegen Alpen. Het gebouw, gesitueerd tussen hogere volumes, kent hoofdzakelijk een kantoorprogramma.
Fritz 6, 7 en 8
Op de noordoostelijke hoek van het district vormt Fritz 6 een hoogteaccent. Het nieuwe gebouw bestaat uit twee in elkaar geschoven volumes die de draai van het gehele complex verbeelden, aldus het ontwerpteam. Het volume medieert tussen de ruimte aan de noordzijde ten gunste van de bestaande bomen en de ruimte voor het ‘geheime hof’. Dit kantoorgebouw wordt volledig gebouwd in hout, waarbij de constructie herkenbaar wordt in de gevelcompositie.
De twee voormalige kantoorvleugels, die Fritz 7 en 8 gaan vormen, worden verbonden door de toevoeging van een grote balk over het gebouw. Hierdoor ontstaat aan de oostkant tevens een grootse entree naar het district. De verschillende volumes bieden plek aan uiteenlopende woonvormen; in de plint is ruimte voor ondernemers, aansluitend op het ‘makershof’. Op het dak bevinden zich collectieve sport- en zwemvoorzieningen.
Fritz 9: cultureel hart
In het hart van het district ligt Fritz 9. De vrijgelegde circulatiekern van het voormalige kantorencomplex krijgt een culturele bestemming en biedt als driedimensionale publieke ruimte onderdak aan reeds aanwezige en nieuwe lokale initiatieven. Een externe circulatie maakt het gebouw van alle kanten beleefbaar.
De semi-geklimatiseerde buitenruimte wordt afgewisseld met eenheden voor de vestiging van start-ups en wijkvoorzieningen. De begane grond krijgt een dubbelhoog plafond als onderdeel van de publieke ruimte, terwijl op het dak een klein theater met een terras is voorzien.
Trefwoorden
herbestemming
transformatie
pool architekten
mad arkitekter
fritz district
kantoorgebouw
zus
münchen
zus [zones urbaines sensibles]
site practice
robertneun
duitsland
Locatie
Best gelezen
1
Hoogste elftallen van Ajax nemen nieuw gebouw op De Toekomst in gebruik
woensdag, 11 november
2
Plan voor wijk met 2.300 woningen op terrein Máxima MC Eindhoven
woensdag, 11 november
3
Rinske Wikkerink verlaat Kraaijvanger en begint eigen bureau
dinsdag, 10 november
4
Lunchevents rond parametrisch ontwerpen en overkoepelende systemen voor AI op Digibouw 2026
woensdag, 11 november
5
Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam
vrijdag, 13 november
Gerelateerde nieuwsberichten
Site Practice en ZUS winnen prijsvraag Fritz District in München
27 januari 2023
UNStudio realiseert appartementen met schuivende wanden en meubels
13 juni 2024
Bouw 115 energieneutrale woningen in Leidsche Rijn Centrum gestart
5 april 2023
Powerhouse Company onderzoekt toekomst Grünwalder Stadion in München
24 juni
Plan Sample gekozen voor blokken met 357 woningen Buiksloterham
27 maart 2023
Team met ZUS, FARO en Juli wint tender woningbouw Fortunapark
16 maart 2023
Bouw natuurinclusief project De Juffer in Pijnacker gestart
10 april 2024
Ontwerpers herontwikkeling GGD-cluster Baankwartier Rotterdam bekend
6 februari 2023
Duitse woningnood zet door, opnieuw minder bouwvergunningen
18 juni 2024
Stichting Fietsklim en ZUS onthullen ontwerp voor kunstmatige beklimming
1 februari 2023
Team Ballast Nedam Development wint tender eerste woningbouw Strandeiland
1 februari 2023
Raad van State verwerpt bezwaren tegen woontorens op Stationsplein Eindhoven
26 januari 2023
Site Practice wint Next Step Award 2022
4 november 2022
‘Onze gezamenlijke denk- en verbeeldingskracht zijn harder nodig dan ooit’
29 juni 2022
Openingslezing Rotterdam Architectuur Maand voor Elma van Boxel
27 mei 2024
Nieuwe Gezichten: Site Practice
18 februari 2021
Site Practice wint competitie met woongebouw in hout en kalkhennep
23 september 2020
Nijmegen kiest voor plan Stadgoed DUUX van ZUS en Koschuch Architects
28 mei 2025
Team Provast wint tender Amsterdam Muyskenkwartier met woonproject Hoeksteen
23 april 2025
Site Practice en ZUS winnen prijsvraag Fritz District in München
27 januari 2023
UNStudio realiseert appartementen met schuivende wanden en meubels
13 juni 2024
Bouw 115 energieneutrale woningen in Leidsche Rijn Centrum gestart
5 april 2023
Powerhouse Company onderzoekt toekomst Grünwalder Stadion in München
24 juni
Plan Sample gekozen voor blokken met 357 woningen Buiksloterham
27 maart 2023
Team met ZUS, FARO en Juli wint tender woningbouw Fortunapark
16 maart 2023
Bouw natuurinclusief project De Juffer in Pijnacker gestart
10 april 2024
Ontwerpers herontwikkeling GGD-cluster Baankwartier Rotterdam bekend
6 februari 2023
Duitse woningnood zet door, opnieuw minder bouwvergunningen
18 juni 2024
Stichting Fietsklim en ZUS onthullen ontwerp voor kunstmatige beklimming
1 februari 2023
Team Ballast Nedam Development wint tender eerste woningbouw Strandeiland
1 februari 2023
Raad van State verwerpt bezwaren tegen woontorens op Stationsplein Eindhoven
26 januari 2023
Site Practice wint Next Step Award 2022
4 november 2022
‘Onze gezamenlijke denk- en verbeeldingskracht zijn harder nodig dan ooit’
29 juni 2022
Openingslezing Rotterdam Architectuur Maand voor Elma van Boxel
27 mei 2024
Nieuwe Gezichten: Site Practice
18 februari 2021
Site Practice wint competitie met woongebouw in hout en kalkhennep
23 september 2020
Nijmegen kiest voor plan Stadgoed DUUX van ZUS en Koschuch Architects
28 mei 2025
Team Provast wint tender Amsterdam Muyskenkwartier met woonproject Hoeksteen
23 april 2025
Toon alles
Gerelateerde podcasts
Toren van Babel
Gesprek met Kristian Koreman over hoogbouw aan de Rijnhaven
11 september
Andere nieuwsberichten
Kabinet zet in op slim combineren functies en opgaven in nieuwe Nota Ruimte
1 uur geleden
In de maandag gepresenteerde Nota Ruimte zet het kabinet in op het ‘slim’ combineren van functies bij de verschillende ruimtelijke opgaven. Ook worden er tien extra grootschalige woningbouwlocaties aangewezen.
Design Museum Den Bosch toont architectonische platenhoezen
4 uur geleden
Op zaterdag 28 november start in Design Museum Den Bosch de tentoonstelling Plaat en Hoes. In de expositie zijn meer dan driehonderd platenhoezen te zien, waarop architectuur is ingezet om een wereld rond muziek te creëren.
Rietveldprijs 2026 toegekend aan Wisselspoor Blok 10
Vandaag, 10:26
Wisselspoor Blok 10 in Utrecht, naar van Arons en Gelauff architecten, is onderscheiden met de Rietveldprijs 2026. De Truus Schröderprijs voor goed opdrachtgeverschap ging naar Jebber/SSH voor Baobab.
Dubbel blok met woningen en andere functies op Peperkliplocatie Schiedam
13 november, 3:47
Op de Peperkliplocatie in Schiedam-Oost, waar nu nog een basisschool staat, komt een dubbel blok met onder meer 232 woningen. MoederscheimMoonen Architects en Orange Architects ontwerpen elk een deel van het Peperkwartier.
Versneld afscheid fossiel in eerste versie slottekst klimaattop
20 minuten geleden
Ook wordt erin herinnerd aan de eerdere afspraak om ‘een transitie weg van fossiele brandstoffen in energiesystemen’ te maken.
Boskalis-eigenaar HAL mag bouwconcern VolkerWessels overnemen
59 minuten geleden
Investeerder HAL mag bouwconcern VolkerWessels inlijven op voorwaarde dat verschillende bedrijfsonderdelen worden afgestoten.
Mathenesse aan de Maas wint de Van der Leeuwprijs 2026
13 november, 2:15
Bij dit initiatief worden bewoners, ondernemers en andere partijen in de Rotterdamse wijk Mathenesse bij elkaar gebracht via huiskamerconcerten, het jaarlijkse Lentefeest, groene initiatieven en bewonersbijeenkomsten.
Tekort aan ruimte dreigt voor Gelderse bedrijven aan het water
13 november, 9:40
Movares stelt dat het beter beschermen en benutten van bestaande terreinen een eerste stap naar verbetering zou kunnen zijn.
Juridisch experts: investeringsverdragen remmen klimaatbeleid
12 november, 1:27
Internationale investeringsverdragen zitten klimaatbeleid in de Europese Unie te vaak dwars, vindt een groep van tientallen juridisch experts.
Komst Gelders Museum vrijwel rond, provincie trekt extra geld uit
12 november, 9:36
Het nieuw op te zetten Gelders Museum in Zutphen lijkt er definitief te komen.
Ga naar het nieuws-archief
Robert Muis
Redacteur
1
0
0
0
Voor een optimale gebruikservaring plaatst Architectenweb functionele cookies. Wat de verschillende cookies precies doen leggen we uit in een
overzicht
. Cookies van social media kun je optioneel
aanzetten
.
Akkoord
Instellingen
Feedback
Feedback
Wij horen graag jouw feedback. Laat je reactie achter en eventueel jouw e-mail adres.
Reactie
Verstuur