De Playlist: neomelodico voert Rookje Meijerink naar Napels

16 juli, 9:15

Architectenweb interviewt deze zomer mensen uit de architectuur over hun muzikale kant. In de vijfde aflevering van onze zomerserie De Playlist spreken we met architectuurhistoricus en freelance tekstschrijver Rookje Meijerink, die liefhebber is van neomelodico, een muziekstijl afkomstig uit Napels. “Het rauwe, stadse en dramatische van Napels is ook wat me aanspreekt aan de muziek.”

Neomelodico is geen muziekstijl waar veel Nederlanders bekend mee zijn. Wat is het precies?
“Neomelodico valt denk ik het beste te omschrijven als het Napolitaanse levenslied. Het is muziek die in de jaren tachtig ontstaan is in de volkswijken van Napels, meestal gezongen in dialect. De liedjes gaan over het leven; vaak over de liefde maar ook over tegenslagen, armoede en werkloosheid. Je vindt er invloeden in terug van de klassieke ‘canzone napoletano’ (denk O sole mio), maar dan in een eigentijds jasje, met synthesizers in plaats van mandolines. En met emotie, véél emotie.

Aanvankelijk was neomelodico echt iets lokaals. Het was muziek die werd uitgezonden op plaatselijke (piraten)radiozenders en tv-stations. En je had cd’s die werden uitgegeven in eigen beheer, wild geplakte posters van concerten en zelfgemaakte video’s inclusief het telefoonnummer waarmee je de artiest kon boeken. Het was zeker geen muziek die je op de RAI hoorde, of op de Italiaanse MTV.

Vanaf de jaren nul is dat langzaam gaan kantelen en is neomelodico doorgebroken bij een breder publiek. Dat gebeurde bijvoorbeeld met artiesten als Gigi d’Alessio, die nationaal bekend is en ook nummers in het Italiaans uitbrengt. Tegelijkertijd zie je steeds meer vernieuwing van het genre, met cross-overs met andere muziekstijlen, zoals Napolitaanse trap en rap, maar ook met Latin en oude Italo Disco. Dat doet bijvoorbeeld iemand als Franco Ricciardi.

Tegenwoordig is musica neomelodica in heel Italië populair, met airplay op de nationale radio en TV, hoewel het voor sommige Italianen nog steeds ‘muziek van het Zuiden’ blijft. Toen de jonge Napolitaanse zanger Geolier (misschien geen neomelodico-artiest in de strikte zin van het begrip, maar daar zeker door beïnvloed) in 2024 tweede werd bij het Italiaanse nationale songfestival en daarmee dus bijna naar Eurovision ging, had iedereen daar een mening over. Omdat hij zijn nummer I p’me tu p’te in Napolitaans dialect zong, vonden sommige mensen dat hij geen plek verdiende in San Remo en al helemaal niet als vertegenwoordiger van Italië op het échte songfestival.”

Hoe heb jij de muziek leren kennen?
“Al van kleins af aan kom ik bijna ieder jaar wel in Italië. Mijn ouders hebben er gewoond, dus het was ons vakantieland nummer één en dat is het altijd gebleven. Napels stond eigenlijk nooit hoog op mijn ‘bucketlist’. De stad had heel lang niet echt een goed imago en de mensen die er geweest waren kwamen steevast terug met verhalen over vuilnishopen, tasjesdieven en bruin water uit de kraan.

Toen ik er in 2002 voor het eerst - en bijna per ongeluk - toch terecht kwam, was ik echter meteen ‘fan’, misschien omdat ik me er als Rotterdammer op een bepaalde manier thuis voelde. Napels is best wel rauw, stads, een tikje wild en anarchistisch, maar ook met gevoel voor drama. Vervallen én heel mooi. En, in tegenstelling tot Rotterdam, oud. De stad bestaat al zo’n tweeënhalfduizend jaar.

Dat rauwe, stadse en dramatische is ook wat me aanspreekt aan neomelodico. Het is echt de soundtrack van Napels, je hoort het overal, van strandkiosk tot kelderwoning. Het is de muziek op de radio in koffiebars (waar dan iemand mee gaat zingen als het regent) en de videoclip op de breedbeeldtelevisie in de hoek van de lokale pizzeria. Tenminste, als er geen voetbal is. Het is muziek waardoor je weet: ik ben in Napels. Daar zit voor mij waarschijnlijk ook een deel van de aantrekkingskracht in, want naar het Nederlandse levenslied luister ik echt nóóit.

Neomelodico was ook muziek waar ik als buitenstaander aanvankelijk moeilijk de vinger op kon leggen. Ik vroeg me af: waar luister ik naar, naar wie, naar wat? Omdat het zeker in 2002 nog niet mainstream was, duurde het een tijdje voordat ik dat wist te achterhalen. Dat dat toch lukte, lag eigenlijk aan een combinatie van drie dingen: het internet, Spotify en de serie Gomorra, waarin heel veel neomelodico voorbij komt. Handig, want zo vond ik eindelijk de namen en nummers bij de muziek.”

Gomorra gaat over de Napolitaanse maffia, die bekendstaat als de Camorra. Heeft de muziek een relatie met de Camorra?
“Ja, dat wel. Veel artiesten zijn begonnen - en soms ook blijven hangen - in het lokale schnabbelcircuit: doopfeesten, bruiloften, het feest van de patroonheilige van de wijk. En de mensen van de Camorra hebben het geld om daar een zanger voor in te huren. Maar de betrokkenheid gaat wel verder dan dat: de Camorra treedt bijvoorbeeld ook op geldschieter voor lokale platenmaatschappijtjes en piratenzenders die de muziek uitzenden.

Tel daar nog de thematiek bij op, over het harde leven in de buitenwijken, armoede, de verlokkingen van het snelle geld, dus er zijn zeker neomelodico-zangers die tegen de Camorra aanschuren. Daardoor zijn niet alle Italianen even enthousiast over het genre, omdat ze het soms toch vooral met de georganiseerde misdaad associëren. Daar staat tegenover dat er ook veel zangers zijn, zeker tegenwoordig, die zich juist uitspreken tégen de Camorra.”

Jij verzorgt onder meer de pr voor het AFFR. In 2020 was daar een film te zien over Le Vele di Scampia, een socialewoningbouwproject in een Napolitaanse wijk die als een bakermat geldt voor neomelodico. Heb je het weleens bezocht?
“Nee, wat ik ergens wel jammer vind. De eerste keer dat ik Le Vele (‘de Zeilen’) zag was vanuit het vliegtuig, want Scampia ligt pal naast de landingsbaan van het vliegveld van Napels. Midden op een gelige grasvlakte stonden vier enorme brutalistische wooncomplexen die vagelijk leken op La Grande Motte, het beroemde Franse vakantiecomplex van architect Jean Balladur, en die daar tegelijkertijd helemáál niet op leken, want zelfs cirkelend op driehonderd meter hoogte was het wel duidelijk dat dit geen hele goede buurt was. Ik wilde er eigenlijk meteen heen, want als architectuurhistoricus en Rotterdammer heb ik een soort fascinatie voor ‘gefaalde utopieën’.

Alleen bleek deze utopie dusdanig gefaald dat het onmogelijk was om er als buitenstaander zomaar te gaan kijken. Le Vele is in de jaren zeventig ontworpen met de beste intenties; sociale huisvesting voor bewoners van verkrotte panden in de binnenstad, met binnenstraten waar mensen elkaar konden ontmoeten. Na de oplevering veranderde de wijk echter al snel in het Italiaanse epicentrum van de heroïne-epidemie: een plek waar de bewoners hun ‘sociale straten’ moesten delen met junks en dealers, waar de Camorra de baas was en de politie nooit kwam. En ik dus ook niet. Dat zal ook niet meer gaan, want inmiddels zijn alle Vele (het waren er ooit zeven) gesloopt.

Maar Le Vele is wél gebruikt als setting van meerdere films en series, waaronder Gomorra, en inderdaad ook in de AFFR-documentaire La Nave van Hans Wilschut. In die film laat Wilschut een andere kant zien van de wijk, met buurtwerkers die door sociale initiatieven de jeugd uit de misdaad proberen te houden en idealistische bewoners van het eerste uur. Dat vind ik ook het mooie van film: het brengt je naar plekken waar je niet geweest bent of soms ook nooit meer zal komen en het biedt je een ander perspectief op wat iets waarvan je dacht dat je het wist.”

https://open.spotify.com/playlist/26Pm7okk6k1hnyOoOZbpKr

Trefwoorden

napels zomerserie rookje meijerink de playlist muziek

1	Tweede woontoren door OMA in Bajeskwartier voltooid maandag, 13 juli
2	Ontwerpteam voor Draka-terrein compleet na open architectenselectie dinsdag, 14 juli
3	MVRDV gaat Turijns museum herstellen en updaten dinsdag, 14 juli
4	TU Eindhoven krijgt tijdelijke woonbuurt met ruim 750 woningen op campus woensdag, 15 juli
5	Woongebouw Root van LEVS is schakel tussen wonen en bomen maandag, 13 juli

Gerelateerde nieuwsberichten

De Playlist: Keimpke Zigterman speelde mee op hits van David Guetta en Mr. Probz

13 juli

De Playlist: Laura Eshuis was stadsmuzikant van Assen en nam een ep op

9 juli

De Playlist: stil buiten dansen met Jurgen van der Ploeg

6 juli

De Playlist: Mees Wijnants houdt van klassieke muziek en queer techno

1 juli

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Bouw nieuwe publieksentree Tweede Kamer naar ontwerp van de Architekten Cie. gestart

Gisteren, 14:56

Recentelijk werd het startsein gegeven voor de bouw van de nieuwe ondergrondse publieksentree van de Tweede Kamer die werd ontworpen door de Architekten Cie.

Woningbouwproject The Orchard in Rijswijk opgeleverd

Gisteren, 12:12

De Zwarte Hond ontwierp The Orchard I, een blok met twee torens. Nudus is verantwoordelijk voor het ontwerp van The Orchard II, bestaande uit één hoogbouwvolume.

Studio L A ontwerpt permanente opvolger Luchtsingel in Rotterdam

Gisteren, 11:01

Het bureau van Lorien Beijaert en Arna Mackic werd gekozen na een openbare selectie die de gemeente Rotterdam eind april uitschreef.

Frederik Pöll Bureau voor Architectuur maakt van klaslokaal een gezinshuis

16 juli, 5:43

In de Rotterdamse wijk Bloemhof is een voormalige school herontwikkeld tot tien woningen.

NLInvesteert ziet financieringsgat voor middensegment vastgoed

Gisteren, 13:23

Middelgrote vastgoedprojecten in Nederland dreigen vertraging op te lopen door een gebrek aan eigen vermogen, stelt het investeringsplatform.

Henk Harms mag aan de slag als wethouder ruimtelijke ordening in Den Haag

Gisteren, 10:14

Harms stapte in 2020 op als topambtenaar bij de gemeente, nadat hij niet transparant bleek te zijn geweest bij de ontwikkeling van cultuurcomplex Amare.