Als onderdeel van de Architectenweb Awards 2026 wordt begin november de prijs voor Woongebouw van het Jaar 2026 uitgereikt. Uit de 48 inzendingen voor deze prijs heeft de jury zes projecten genomineerd.

De zes nominaties zijn:

– Cornelis – FARO en Van Bergen Architectura
– De Juffer – WE architecten en ZUS
– De Nieuwe Meent – Time to Access en Office Raumplan 
– Kaap | Horn en York – Orange Architects
– Matchbox – KAAN Architecten
– Nieuw Bergen – MVRDV

Rond de verkiezing van de Architect van het Jaar worden zes architectuurprijzen uitgereikt: Woongebouw van het Jaar, Kantoorgebouw van het Jaar, Zorggebouw van het Jaar, Schoolgebouw van het Jaar, Interieur van het Jaar en Publiek gebouw van het Jaar. Deze genoemde zes prijzen worden door Architectenweb uitgereikt samen met hoofdpartners Reynaers Aluminium en Forster, en partners Rockfon, Qbiq Wall Systems, Caparol, Alucobond.

Cornelis – FARO en Van Bergen Architectura

Aan de westzijde van Amsterdam, net buiten ringweg A10, is aan de Cornelis Lelylaan een woongebouw gerealiseerd voor gezinnen. Gelegen tussen Westbeat (Studioninedots) en The Hive (OZ) had het gebouw van de gemeente een bouwenvelop gekregen die onderin dieper was dan volgens de bouwregelgeving ingevuld kon worden. Die extra ruimte is door FARO en Van Bergen Architectura uitgebuit om een extra ruime entreehal te maken, die door het gebouw heen steekt, en aanhaakt op een extra brede en hoge corridor dwars daarop waar aan weerszijden verschillende typen woningen liggen.

Aan zijn rustige zuidzijde heeft het woongebouw bovenin galerijen gekregen die vanwege hun oriëntatie extra diep zijn uitgevoerd en voorzien zijn van ruimte om buiten te zitten, terwijl vides het geheel luchtig houden. Bovenop de getrapte bouwmassa van de onderbouw zijn terrassen gerealiseerd die onderling met trappen met elkaar zijn verbonden. Tussen twee terrassen is daarbij ook een glijbaan gemaakt. De route over deze terrassen is verbonden met de entreehal en de corridor binnen, maar ook met de galerijen erboven. Al met al is hier een gevarieerde route gerealiseerd waarin ouders elkaar eenvoudig tegenkomen, en kinderen elkaar kunnen opzoeken en met elkaar kunnen spelen.

Het woongebouw laat volgens de jury overtuigend zien dat gezinswoningen in hoge dichtheid gecombineerd kunnen worden met genereuze ruimtes voor een gestapeld buurtleven. In combinatie met de gevarieerde ruimtelijkheid van het gebouw, en de speelse elementen daarin, vindt de jury het project voorbeeldstellend. De uitwerking van de galerijen, daar is de jury van onder de indruk, net als de afwerking van de hal en corridor binnen. Te vaak zijn dat toch eigenlijk restruimten. Hier niet. Hier zijn dat echt de ruimte waar bewoners van jong tot oud elkaar ontmoeten.

De Juffer – WE architecten en ZUS

Op een plek waar het stedelijk weefsel van Pijnacker overgaat in het open polderlandschap richting Rotterdam is door VORM een markant appartementengebouw gerealiseerd met 23 ruime appartementen. De locatie aan de Plas van Van Buijsen is door WE Architecten en ZUS (Zones Urbaines Sensibles) aangegrepen om een natuurinclusief ontwerp te maken. Vanuit de overtuiging dat bomen in de volle grond de grootste ecologische waarde hebben, zijn rond het gebouw twintig nieuwe bomen geplant. De balkons zijn vervolgens elegant rond de toekomstige boomkruinen gevouwen. Richting de plas is dit motief doorgezet en kan het wellicht ook als een verwijzing naar het kabbelende water gezien worden.

De genoemde plas is ontstaan door turfwinning. Geïnspireerd op de praktijk om de turfstenen voor het drogen ervan in Braziliaans verband te stapelen, hebben WE en ZUS de bakstenen gevel een vergelijkbaar reliëf gegeven. Naast de nestkasten in het gebouw, biedt de gevel in zijn ruwheid zo extra ruimte voor allerhande diertjes en plantjes.

Het woongebouw heeft een draagconstructie gekregen met kolommen om de plattegronden in de toekomst eenvoudig aan te kunnen passen. Hoewel de draagconstructie zelf van beton is, zijn de balkons uitgevoerd in hout en zijn de scheidingen daarop gemaakt van gerecycled kunststof.

Natuurinclusiviteit is hier geen toevoeging maar de basis van het ontwerpconcept, ziet de jury, die ook erg te spreken is over hoe het gebouw is ingepast in zijn groene omgeving. In combinatie met de gerealiseerde vormvrijheid en hoogwaardige afwerking van het gebouw, brengt dat de jury tot de stelling dat WE architecten en ZUS hier een bekende gebouwtypologie, het appartementengebouw, werkelijk hebben weten te vernieuwen.

De Nieuwe Meent – Time to Access en Office Raumplan

Een woongebouw dat coöperatief ontworpen, ontwikkeld en gefinancierd is, en nu ook coöperatief verhuurd wordt, tegen altijd lage huren. Van de gemeente Amsterdam heeft de wooncoöperatie daarvoor een iets lagere grondprijs gekregen. Maar eenvoudig was de totstandkoming van het project allerminst. Door niet alleen het ontwerp te maken, maar ook een sleutelrol te spelen in de ontwikkeling als geheel, zijn Time to Access en Office Raumplan in staat geweest dit tot een goed einde te brengen. Met de bewoners zijn ze daarbij uitgekomen op een woongebouw waarin 55% van de ruimte privaat is en dus maar liefst 45% van de ruimte gedeeld is.

Vanuit de realisatie dat geen enkele bewoner hier ook maar een deel van het woongebouw bezit, hebben de bewoners met elkaar ingezien dat als ze ruimtes met elkaar delen, ze veel meer hebben dan ze alleen zouden kunnen hebben. Onderin het hogere bouwdeel zit een grote gemeenschappelijke keuken met een werkruimte erboven. Op het laagste dak is een enorm gedeeld dakterras gerealiseerd waar bewoners kunnen zitten maar ook groenten en fruit kunnen kweken. Dan is er een gemeenschappelijk hof dat het organisatorisch hart van het project vormt. Daaraan zit ook nog een gemeenschappelijke was- en werkruimte.

Op het maaiveld liggen rond het hof twaalf (gezins)woningen, zeven daarvan zijn maisonnettes. In het hogere bouwdeel zijn over vijf verdiepingen vijf zelf gecreëerde woongroepen te vinden – één woongroep per verdieping. Iedere woongroep heeft met de architecten een plattegrond ontwikkeld die het beste bij hen past. Meestal is dat een combinatie van een grote gemeenschappelijke ruimte en zo’n vijf kleinere private slaap-werkkamers.

Aan de buitenzijde van het bouwblok, op de hoek richting de buurt, is nog een café / boekwinkel gerealiseerd waarin ook filmavonden / bijeenkomsten voor de buurt worden gehouden. Daarboven liggen co-working spaces die verhuurd worden.

Woongebouw De Nieuwe Meent ligt pal naast treinstation Amsterdam Science Park in het oosten van de hoofdstad en is bijna geheel uit hout opgetrokken. Het hogere bouwdeel heeft richting het spoor een functionele zone in beton voor de stabiliteit en om trillingen van het spoor te dempen. Maar verder is het gebouw volledig in hout uitgevoerd, met bijvoorbeeld vloeren uit kruislaaghout.

De woningmarkt wordt in dit project opnieuw gedefinieerd, vindt de jury. De kansen die het gezamenlijke karakter van coöperatief ontwerpen, ontwikkelen en wonen met zich meebrengt, zijn hier op een ongekende manier door bewoners en architecten verzilverd. Zoveel gemeenschappelijke ruimtes, zoveel ruimtelijke kwaliteit, zoveel duurzaamheid, de jury is ervan onder de indruk. Want behalve dat het gebouw grotendeels uit hout is opgetrokken, is het dankzij een combinatie van hoge isolatiewaarde, zonnepanelen, aardwarmte en warmtepompen ook nog eens energiepositief. Op meerdere vlakken is het volgens de jury zodoende een voorbeeldstellend project.

Kaap | Horn en York – Orange Architects

Hier wordt het wonen aan het water gevierd, vindt de jury, waarbij het industriële verleden van deze plek uitgebuit wordt om een uitzonderlijke woonkwaliteit te realiseren. De woningen in de door Orange Architects ontworpen gebouwen oriënteren zich in de onderste drie lagen horizontaal, openen zich daar maximaal voor een breed uitzicht over het IJ, met ook enorme uitkragende balkons. De woningen op de lagen daarboven oriënteren zich juist verticaal, hebben daarbij steeds meerdere lagen, en richten zich met vides en hoge ramen ook nadrukkelijk op de hemel, waarbij de buitenruimtes de vorm hebben gekregen van loggia’s.

In de architectuur van de woongebouwen zijn die verschillende woonkwaliteiten uitgewerkt als een betonnen skelet beneden, met een cortenstalen volume erboven. Een verholen goot garandeert daarbij dat het cortenstaal niet uitspoelt over het beton, dat dus helder houdt.

De door Orange Architects ontworpen woongebouwen – Horn en York genoemd – maken deel uit van het ensemble Kaap op de noordoever van het IJ in Amsterdam, waarvoor ook NEXT Architects en Powerhouse Company woongebouwen hebben ontworpen. Uniek aan de Kaap is dat de woongebouwen er vrij staan op de openbaar toegankelijke groene oever van Buiksloterham.

Matchbox – KAAN Architecten

Aan het begin van Strijp-S in Eindhoven, naast de door Stefano Boeri Architetti en INBO ontworpen Trudo Toren, heeft KAAN Architecten een bijna volledig houten gebouw ontworpen met een gemengd programma: commerciële ruimtes in de plint, het kantoor van woningcorporatie Trudo op de eerste en tweede verdieping, en daarboven over vier lagen nog 36 sociale huurwoningen.

In zijn ontwerp heeft KAAN Architecten dat gemengde programma wat willen nuanceren door het gebouw te vatten in een uniform houten grid. Op het zuidoosten en het noordoosten heeft dat grid meer diepte gekregen om daar balkons te vormen. Pas daarachter wordt in de vensterverdeling zichtbaar dat het gebouw verschillende programma’s heeft. De naam van het gebouw, Matchbox, is een verwijzing naar de consequent toegepaste houtmodule van 22 cm. Voor de dragende en galerijelementen is Azobé-hout toegepast, de panelen daartussen hebben een bamboe afwerking. Beide materialen zullen over de tijd op een vergelijkbare manier vergrijzen.

In de plint van het gebouw liggen, rond een fietsparkeergarage, verschillende commerciële ruimtes. In de plint is ook een ruime entree te vinden tot de kantoorruimtes erboven, waar de Eindhovense woningcorporatie Trudo zich heeft gevestigd. De sociale huurwoningen hierboven zijn in een U georganiseerd rond een gemeenschappelijk hof. Dat hof biedt zicht op de historische en eerder getransformeerde Apparatenfabriek ernaast.

Met uitzondering van beglazing en een geprefabriceerde betonnen kern is de constructie van het woongebouw volledig biobased: houten balken en kolommen, CLT-vloerplaten. Geïntegreerde zonnepanelen, regenopvangsystemen en natuurlijke ventilatie dragen verder bij aan een duurzame en gezonde werk- en woonomgeving.

Een binnenstedelijk woongebouw met een levendige plint en fraaie stedelijke arcade, vindt de jury. Ook een interessante combinatie van programma’s die op alle momenten van de dag voor levendigheid zorgen. De jury heeft daarbij waardering voor de toegepaste woningtypologie, met daglicht van twee zijden, en een organisatie rond een gezamenlijk binnenhof op hoogte. Dankzij zijn grotendeels biobased materialisering een zeer duurzaam gebouw, denkt de jury, dat zowel van binnen als van buiten zorgvuldig gedetailleerd is.

Nieuw Bergen – MVRDV

Aan de zuidkant van de Eindhovense binnenstad, in de wijk Bergen, zijn naar ontwerp van MVRDV twee bestaande gebouwen getransformeerd tot woongebouwen en zijn daar nog vijf nieuwe woongebouwen aan toegevoegd, in hoogte oplopend tot een woontoren met 17 verdiepingen. Met hoge daken van steeds 45 graden wordt ervoor gezorgd dat in deze stedelijke verdichting in alle woningen voldoende daglicht valt en dat hetzelfde geldt voor de stegen en pleinen tussen de gebouwen.

Van de nieuwe woongebouwen hebben er drie een open top; twee daarvan bevatten een gemeenschappelijk dakterras voor de bewoners; eentje daarvan bevat zelfs een kas waar bewoners groenten en fruit kunnen verbouwen.

Het ensemble van gebouwen voegt uiteindelijk 237 woningen toe aan de stad. De gerealiseerde woningen variëren van studio’s tot gezinsappartementen, en van sociale huurwoningen tot luxe penthouses. De dwingende vorm van de bouwvolumes levert aan de binnenzijde een grote variatie aan woningen op met uitzonderlijke plattegronden en doorsneden.

Een complexe locatie die op een excellente, voorbeeldstellende manier verdicht is, vindt de jury. Daarbij wordt gewaardeerd dat het hergebruik van de bestaande gebouwen aan de basis stond van het ontwerp en dat in zowel de openbare ruimte als in de gezamenlijke dakterrassen ingezet is op gemeenschapsvorming. De jury is ook enthousiast over de nieuwe woningtypologieën die hier zijn ontstaan.

Jurering

De inzendingen voor de prijs voor Woongebouw van het Jaar 2026 zijn beoordeeld door een onafhankelijke jury bestaande uit architect Loes Thijssen (NOAHH), architect Do Janne Vermeulen (Team V Architectuur), architect Dirk Peters (Barcode Architects), architect Laura Atsma (Fokkema Architecten), architect Tom Bergevoet (Temp.architecture.urbanism) en architect en stedenbouwkundige Jeroen Zuidgeest (Studio for New Realities).

Binnen de Architectenweb Awards 2026 had de categorie Woongebouw van het Jaar niet alleen veruit de meeste inzendingen, maar lag het niveau van deze inzendingen volgens de jury ook nog eens heel hoog. Aan de hoge architectonische kwaliteit in deze categorie heeft de jury recht willen doen door hierin meer projecten te nomineren dan in de andere categorieën.

De winnaar van de prijs voor Woongebouw van het Jaar 2026 wordt op woensdagavond 4 november 2026 bekendgemaakt tijdens de feestelijke uitreiking van de Architectenweb Awards 2026.