Sebastian Janusz

Sebastian Janusz in het Van Gogh Museum

SpaceInMotion - Environment

Sebastian Janusz in het Concertgebouw

Sebastian Janusz verzorgt de soundtrack bij een stomme film in EYE Filmmuseum

Sebastian Janusz aan het werk bij Rijnboutt

De Playlist: Sebastian Janusz is klassiek pianist en componist

10 augustus, 9:15

Architectenweb interviewt deze zomer mensen uit de architectuur over hun muzikale kant. In de twaalfde aflevering van onze zomerserie De Playlist spreken we met Sebastian Janusz, senior architect bij Rijnboutt die tevens optreedt als pianist en muziekstukken componeert. “Ik probeer een dialoog tussen ruimte en geluid te creëren.”

Je bent in je geboorteland Polen opgeleid als klassiek pianist. Gold je als een groot talent?
“Ik begon op mijn vierde met pianospelen. Toen ik negen jaar oud was, kreeg ik een beurs om tijdelijk in Sint-Petersburg te studeren. Rond die leeftijd ontwikkelde ik een sterke interesse in compositie, probeerde ik de structuur van muzikale vormen te begrijpen, de rijkdom aan muzikale talen en de sequenties van hoe ze worden gebruikt om een verhaal te vertellen.

Polen kent een rijke muzikale traditie; niet alleen de romantiek van de bekendste componist Chopin, maar ook de twintigste-eeuwse avant-garde met Penderecki, Lutoslawski, Gorecki, filmmuziek van Preisner en Kilar, jazz van Komeda. Een van de grootste concertpianisten van de vorige eeuw, Ignacy Jan Paderewski, was tevens de eerste minister-president van het onafhankelijke Polen na de Eerste Wereldoorlog. Zijn interpretatie van Chopin uit 1906 heb ik in mijn Spotify-playlist voor dit artikel gezet.”

Hoe leidde het pad je richting de architectuur?
“Na bijna zestien jaar intensieve muzikale vorming groeide mijn nieuwsgierigheid naar een alternatief voor een carrière als concertpianist. Tijdens mijn muziekopleiding leerde ik over Iannis Xenakis, een van de meest vernieuwende componisten van de twintigste eeuw, die voor Le Corbusier als projectarchitect werkte aan het klooster van La Tourette, het congrescentrum in Chandigarh en het Philips-paviljoen in Brussel uit 1958 (waarvoor Edgar Varèse zijn revolutionaire Poème électronique creëerde). Wat mij onmiddellijk aansprak, was dat architectuur een unieke synthese vormt van creativiteit en rationaliteit.

Tijdens mijn architectuurstudie aan de Technische Universiteit in Gdansk raakte ik gefascineerd door de energie en het intellectuele lef van de Superdutch, en in het bijzonder door het werk van Rem Koolhaas. Die fascinatie bracht mij in 2002 naar de Academie van Bouwkunst in Amsterdam en later, in 2008, naar OMA in Rotterdam, waar ik de kans kreeg om aan projecten te werken waarbij architectuur werd benaderd als een cultureel instrument.”

Welke rol speelt muziek tegenwoordig in je leven?
“Muziek is altijd een passie gebleven. Ik speel nog regelmatig piano, af en toe voor publiek, en bij voorkeur op plekken die oorspronkelijk niet als concertlocatie zijn ontworpen - of het nu het Van Gogh Museum of de Vondelbunker is. Nu en dan verzorg ik live soundtracks voor stomme films in het EYE Filmmuseum. Architectuur beïnvloedt de muziek, terwijl muziek de ervaring van ruimte transformeert. Die wisselwerking fascineert mij, zowel als pianist als architect. Zo probeer ik een dialoog tussen ruimte en geluid te creëren zowel als solopianist als in samenwerking, met bijvoorbeeld N. U. Unruh van Einstürzunde Neubauten.”
https://youtu.be/1FObezeTx68?si=G9FMMlv2_ORcAyGK

Hoe ken je hem en wat doe je met hem samen?
“Ik ontmoette hem in Overtoom 301 in Amsterdam. De persoonlijke en muzikale klik was er onmiddellijk. Kort daarna vroeg hij me en mijn trio om met hem op te treden in Duitsland, onder meer in Hafenklang in Hamburg en FZW in Dortmund.

Mijn muzikale nieuwsgierigheid kent weinig grenzen. Niet het genre, maar de artistieke noodzaak en de kracht van een boodschap bepalen voor mij de betekenis van muziek. Daarom voel ik me evenzeer aangesproken door Einstürzende Neubauten als door Ornette Coleman, door Stravinsky als door Swans, door Rachmaninoff als door Rosalía en door Xenakis als door The Ex.”

Tot je andere muzikale projecten behoort SpaceInMotion, een samenwerking met je vrouw Stephanie Lama, een architect met een dansachtergrond. Wat is het idee achter dit werk?
“In ons werk speelt de ruimte een centrale rol als uitgangspunt, onder het motto: Space as Score. Zowel de vorm als de bredere context van de ruimte - met haar impliciete paden, richtingen en perspectieven - vormt de parameters die de bewegings- en geluidssequenties sturen, in dans en muziek.

Een ander voorbeeld hiervan is Deconstruction of an Ensemble. Drie musici voeren elk een compositie uit in een aparte ruimte van de Academie van Bouwkunst in Amsterdam. Door het ensemble te deconstrueren, verkennen publiek en performers tegelijk verschillende ruimtes en variërende akoestiek. Het project daagt het publiek uit om via interventies het onontdekte in verlaten of statische architectonische locaties bloot te leggen en zo nieuwe podia te creëren voor creatieve, interdisciplinaire expressie. De ruimte is daarbij niet alleen een fysieke voorwaarde voor de performance, maar ook een intelligent instrument op zichzelf.”

Het lijkt me lastig om architectuur en muziek maken op hoog niveau te combineren. Hoe organiseer je dat?
“Tijdens mijn studietijd aan de Academie van Bouwkunst werkte ik bij het bureau van Herman Hertzberger. Op een dag werd ik uitgenodigd op zijn verjaardag. In zijn woonkamer aan de Ceintuurbaan stond een prachtige oude vleugel, waarop ik ging spelen. Wat begon als een spontaan muzikaal moment, groeide uit tot een boeiend gesprek over architectuur, kunst en inspiratie. In die periode speelde Herman overigens regelmatig samen met Maarten Kloos, een cellist en jarenlang directeur van Arcam.

Wat ik met dit voorbeeld wil zeggen, is: architecten leven niet uitsluitend van architectuur. De meest waardevolle inspiratie komt vaak van buiten het vakgebied: uit literatuur, film, muziek, dans, wetenschap. Wat voor anderen twee verschillende disciplines lijken, ervaar ik eerder als twee perspectieven op dezelfde zoektocht.”

https://open.spotify.com/playlist/79XrIcQNkQZK5GYU2FZtzG

Trefwoorden

sebastian janusz rijnboutt zomerserie muziek de playlist

1	Ontwerp voor eerste torens Rijnhaven in Rotterdam onthuld maandag, 7 september
2	Nominaties Kantoorgebouw van het Jaar 2026 bekend woensdag, 9 september
3	Korteknie Stuhlmacher herbestemt, herorganiseert en verbindt Huis73 maandag, 7 september
4	V8 architects ontwerpt gebouw met sociale woningen in Max Euwe Kwartier maandag, 7 september
5	DP6 en De Unie Architecten ontwerpen Collectiecentrum Rotterdam woensdag, 9 september

Gerelateerde nieuwsberichten

De Playlist: Bert Dirrix en zijn vrouw stellen hun huis open voor concerten

20 augustus

De Playlist: voor Joris Voorn is techno een ruimtelijke ervaring

27 augustus

De Playlist: dankzij Pearl Jam maakte Merle Ebskamp een reis door Europa

24 augustus

De Playlist: Alex Kypriotakis-Weijers zingt en performt op karaokefeestjes

6 augustus

De Playlist: Francine van den Berg wil een all female punkband oprichten

3 augustus

The Playlist: to Joris Voorn, techno is a spatial experience

27 augustus

De Playlist: Dirk Osinga benadert zijn studio als een rockband

30 juli

De Playlist: Catherine Visser, Daan Bakker en Fransje Hooimeijer zijn een kamerensemble

27 juli

De Playlist: Bart Schipper brengt zijn eerste drum & bass-nummers uit

23 juli

De Playlist: Marc Ibelings was dichtbij landelijke doorbraak met Bad to the Bone

20 juli

De Playlist: neomelodico voert Rookje Meijerink naar Napels

16 juli

De Playlist: Keimpke Zigterman speelde mee op hits van David Guetta en Mr. Probz

13 juli

De Playlist: Laura Eshuis was stadsmuzikant van Assen en nam een ep op

9 juli

De Playlist: stil buiten dansen met Jurgen van der Ploeg

6 juli

De Playlist: Mees Wijnants houdt van klassieke muziek en queer techno

1 juli

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Architect Cor Kalfsbeek op 93-jarige leeftijd overleden

Gisteren, 10:00

Vanaf de start van zijn bureau in Borger (1967) en later vanuit zijn schuurwoning aan de Hooiweg in Paterswolde heeft hij een omvangrijk oeuvre gerealiseerd in Noord-Nederland.

Nieuwe expertengroep voor Vlaams Bouwmeester benoemd

11 september, 1:58

De komende vijf jaar zullen Sofie De Caigny, Joachim Declerck, Filip De Rynck en Sofie Verstraete het bouwmeesterschap van de vorig jaar aangetreden Veronique Claessens ondersteunen.

Mobiele speelinstallatie voor kinderen met en zonder beperking

11 september, 11:46

Op zaterdag 26 september opent op het Berlijnplein in Utrecht een mobiele speelinstallatie waar kinderen met en zonder beperking in kunnen spelen.

Woonwerkgebouw van Hoogte 2 Architecten in Arnhemse wijk Coehoorn is gereed

11 september, 9:30

Het gebouw werd ontworpen en gebouwd voor de CPO-groep Cohousing Arnhem.

Leefbaar Rotterdam: stel collectie Boijmans tijdelijk tentoon in Schielandshuis

11 september, 12:29

Museum Boijmans van Beuningen is sinds 2019 gesloten voor een renovatie en gaat niet voor 2030 weer open voor het publiek.

Houten kap van Torentje op Binnenhof bijna 480 jaar oud

11 september, 10:22

Het hout is afkomstig van bomen uit Zuid-Zweden die in de herfst van 1546 of de winter van 1546/’47 zijn gekapt.

Zorgen in Staten Utrecht over uitblijven geld voor Rijnenburglijn

10 september, 1:33

Meerdere partijen in de Provinciale Staten van Utrecht betwijfelen of het plan voor de bouw van 25.000 woningen in de polder Rijnenburg in de huidige vorm kan doorgaan.