Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Jan Peter Wingender

Pygmalion

27 juni 2024, 9:00

In een zevendelige, wekelijkse serie columns reflecteert architect Jan Peter Wingender op de rol van de cao als zakelijke en professionele basis voor architecten en architectenbureaus. In dit zevende en laatste deel omschrijft hij dat als de architectenbranche collectief haar waarden ondersteunt en uitdraagt de branche in een opwaartse spiraal terecht zal komen.

Mijn goede vriend Kor vertelde me over een interessant experiment. Een wetenschapper stuurde twee groepen ratten naar verschillende onafhankelijke onderzoeksinstituten met de opdracht om de ratten een bepaalde taak te laten uitvoeren en te beoordelen hoe ze dat deden. De onderzoeker vermeldde daarbij dat de ene groep ratten getraind was voor het uitvoeren van die taak en de andere groep niet. De uitkomst van deze onafhankelijke testen laat zich raden: in alle tests presteerde de groep getrainde ratten significant beter. Maar… de wetenschapper had twee groepen volledig willekeurige en ongetrainde ratten gestuurd.

De uitkomst van dit experiment staat bekend als het Pygmalion-effect. Het is op vele manieren herhaald en beschrijft de situatie waarin positieve en hoge verwachtingen tot betere prestaties leiden, terwijl lagere verwachtingen daadwerkelijk tot lagere prestaties leiden. Het houdt nauw verband met het idee van de selffulfilling prophecy. Dit effect is in het onderwijs een belangrijk aandachtspunt en biedt inzicht in de complexe relatie van verwachtingen en prestaties tussen docent en leerling. Nu wil ik ons niet vergelijken met een bak met ratten maar voor architecten valt hier wel iets te leren over hoe wij ons tot onze opdrachtgevers zouden kunnen verhouden.

Als ik luister naar collega-architecten die zich zorgen maken over honoraria, beperkte opdrachten, klachten over het gedrag van opdrachtgevers met betrekking tot contractvoorwaarden, en het accepteren van lage prijzen door collega's, en ten slotte de problematische aanbestedingscultuur in Nederland, moet ik vaak denken aan het Pygmalion-effect. We roepen dit deels ook over onszelf af.

Met klagen en mopperen, en door voortdurend naar anderen te wijzen, komen we er niet. Een groot deel van de oplossingen hebben we – echt waar – zelf in handen. Het begint met het nemen van onze eigen verantwoordelijkheden. We moeten gezamenlijk de cao en de pensioenregeling ondersteunen en handhaven. We moeten uitdragen dat architectenbureaus maatschappelijk verantwoord ondernemen en ESG-verantwoordelijkheid nemen, dat dit onze kosten bepaalt en dat onze honoraria daarop gebaseerd zijn. We moeten er trots op zijn dat we om zeer goede redenen wettelijke titelbescherming genieten en dat we ons houden aan de Wet op de Architectentitel. We moeten actief uitdragen dat we een kennisintensief, creatief en professioneel vakgebied zijn en dat we ons permanent blijven scholen en ontwikkelen om de beste mogelijke bijdrage te leveren aan de oplossingen voor de complexe ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken waar we voor staan.

Dat moeten we ‘upfront’ doen en daarmee de verwachtingen sturen. Wij verwachten van onze opdrachtgevers dat zij weten dat zij dit allemaal van ons kunnen verwachten. Op die manier zullen opdrachtgevers met positieve en hoge verwachtingen architecten inhuren om complexe problemen op te lossen. En daarmee kunnen we meer en beter de ruimte en het vertrouwen afdwingen om daadwerkelijk beter te presteren en onze bijdrage aan het oplossen van al die complexe vraagstukken te leveren.

Ik wens ons wat van dat Pygmalion-effect toe.

De complete serie: Gehospitaliseerd vakgebied, De bodem, Ontwijken, Vinkje, Blauwe ogen, De Friese Elf Steden en Pygmalion.

Jan Peter Wingender is architect en partner van Office Winhov. Jan Peter geeft regelmatig lezingen in binnen- en buitenland, is redactielid van de lezingenreeks ‘Design by thinking of...’ en redacteur van ‘Local Heroes'. Daarnaast is hij gebiedssupervisor voor de gemeente Amsterdam en bestuurslid van de BNA.

Trefwoorden

column jan peter wingender architectenbranche cao pygmalion pygmalion-effect

1	Woontoren Front door Monadnock wint tiende Architectuurprijs Nijmegen donderdag, 9 april
2	Architect Cees Dam op 93-jarige leeftijd overleden dinsdag, 14 april
3	SeARCH en Heutink Groep winnen tender voor woongebouw Sluisbuurt vrijdag, 10 april
4	Powerhouse Company wint aanbesteding voor verbouwing Vista College Maastricht dinsdag, 14 april
5	Tien bureaus geselecteerd voor tweede ronde nieuwbouw De Meervaart woensdag, 15 april

Gerelateerde nieuwsberichten

De Friese Elf Steden

19 juni 2024

Blauwe ogen

13 juni 2024

Zeven columns door Jan Peter Wingender over de cao als basis voor de architectenbranche

4 juli 2024

Vinkje

6 juni 2024

Ontwijken

30 mei 2024

De bodem

23 mei 2024

Gehospitaliseerd vakgebied

16 mei 2024

Wingender: ‘Als de cao zijn algemene geldigheid verliest, dan zakt de hele Nederlandse architectenmarkt in elkaar’

1 februari 2024

Toon alles

Gerelateerde podcasts

Gesprek met Oana Bogdan en Jan Peter Wingender over de lage honoraria in België en de wankele cao in Nederland

1 februari 2024

Andere nieuwsberichten

Anterieure overeenkomst voor bouw woontoren The Four in Eindhoven

Vandaag, 13:26

Naar verwachting wordt beging volgend jaar gestart met de bouw van woontoren The Four in Eindhoven. De door Mecanoo ontworpen toren op de zogeheten Vierlanderlocatie in Fellenoord bestaat uit 306 woningen.

Jury maakt shortlist Prix de Rome Architectuur 2026 bekend

Vandaag, 09:30

Dérive (Hedwig van der Linden and Kevin Westerveld), Maarten Plomp en Iris van der Wal, Namelok (Wiegert Ambagts en Kaj van Boheemen) en Slodka x Zatta (Izabela Slodka en Federica Zatta) zijn de kanshebbers voor deze editie van de prijs.

Woontoren Front vervult meerdere rollen in Hart van de Waalsprong

Gisteren, 16:31

Vorige week werd de door Monadnock ontworpen woontoren Front onderscheiden met de Architectuurprijs Nijmegen. Het achthoekige gebouw in Lent markeert het centrum van de stadsuitbreiding Hart van de Waalsprong.

Bijzonder erfgoed Fundatie van Renswoude Utrecht gered

Gisteren, 15:29

Hendrick de Keyser Monumenten heeft de Fundatie van Renswoude in Utrecht, een bijzonder goed bewaard ensemble uit de 18e eeuw, verworven. Hiermee blijven gebouw, historisch interieur en collectie als een geheel behouden.

Architecten voor restauratie en herbestemming Rivièrahal gekozen

Vandaag, 12:00

Voor de grootscheepse restauratie en herbestemming van de Rivièrahal in de Rotterdamse Diergaarde Blijdorp zijn Mecanoo en BiermanHenket geselecteerd.