Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Oude situatie
Copyright: Snitker/Borst architecten
Nieuwe situatie
Copyright: Snitker/Borst architecten
Onderste laag maisonettes
Copyright: Snitker/Borst architecten
Bovenste laag maisonettes
Copyright: Snitker/Borst architecten
Tijdens de bouw
Copyright: Snitker/Borst architecten
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Oude situatie
Copyright: Snitker/Borst architecten
Nieuwe situatie
Copyright: Snitker/Borst architecten
Onderste laag maisonettes
Copyright: Snitker/Borst architecten
Bovenste laag maisonettes
Copyright: Snitker/Borst architecten
Tijdens de bouw
Copyright: Snitker/Borst architecten
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer
Copyright: Luuk Kramer

Snitker/Borst benoemt zeven uitdagingen bij optoppen

16 november 2023, 14:15
Optoppen van bestaande gebouwen ziet minister Hugo de Jonge als één van de oplossingen om snel nieuwe woningen te realiseren. Maar met dat optoppen wil het nog niet zo vlotten. Aan de hand van hun ervaringen bij de optopping van De Asserring in Amstelveen benoemt Snitker/Borst architecten zeven uitdagingen die bij iedere optopping overwonnen moeten worden. 

Vorige maand schreef minister Hugo de Jonge op LinkedIn: “We hebben veel betaalbare, duurzame woningen nodig. Optoppen is dan een uitkomst, zeker in naoorlogse wijken. Op bestaande flats wordt een extra laag woningen gebouwd en de hele flat wordt meteen verduurzaamd.”

Optoppen gebeurt nu op kleine schaal, maar de potentie om veel woningen op daken te bouwen is groot. Volgens een onderzoek van de Stec Groep is het haalbaar om 100.000 woningen via optoppen toe te voegen.

Hugo de Jonge is in gesprek met de woningcorporaties, gemeenten en grote bouwers om een programmatische aanpak voor optoppen formuleren. Op 20 november presenteert hij op de Dag van de Volkshuisvesting de Optop2000: een afspraak voor de realisatie van de eerste 2000 optop-woningen.

Uitdagingen
Ondanks de ambitie van de minister heeft het optoppen nog geen grote vlucht genomen. Diverse uitdagingen belemmeren de beoogde schaalvergroting. Zo is het bij optoppen vaak nodig om het bestemmingsplan aan te passen, waarbij bezwaar van omwonenden kan leiden tot lange procedures. In de bestaande flats wonen al mensen, waardoor draagvlak nodig is om plannen te realiseren.

Daarnaast is er een gebrek aan tijdelijke huisvesting voor de bewoners van de bestaande flats. Op het maaiveld is veelal geen ruimte voor extra parkeerplaatsen. Ook de draagkracht van bestaande constructie en fundering moet voldoende zijn. Optoppen gebeurt nu nog vooral op kleine schaal (4 tot 10 woningen), wat vraagt om kostbare maatwerkoplossingen. Veel initiatieven stranden vanwege een te hoge financieringslast.

De Asserring
Afgelopen zomer is aan de Asserring in Amstelveen een optopproject opgeleverd, ontworpen door Snitker/Borst architecten in opdracht van Dauphine Investments. Bovenop een bestaand kantoorgebouw zijn acht nieuwe houten maisonnettes gebouwd. De woningen dragen bij aan het draagvlak voor het winkelcentrum en de voorzieningen in de buurt. Daarnaast zorgen de woningen voor extra levendigheid in de omgeving en voor ogen op de straat, vooral in de avonduren als de kantoren gesloten zijn.

Ook de bestaande kantoren zijn gerenoveerd en verduurzaamd. Zo zijn de entree en het trappenhuis opgeknapt en zijn de klimaatinstallaties gemoderniseerd.

Bij de realisatie van de optopping aan de Asserring stond Snitker/Borst architecten voor de volgende zeven uitdagingen die overwonnen moesten worden. Volgens het architectenbureau gelden deze uitdagingen voor iedere optopping.

Zeven uitdagingen

1. Bestemmingsplan en inspraak
Voor het toevoegen van woningen boven kantoren was een functiewijziging in het bestemmingsplan nodig. Ook de bouwhoogte was een meter hoger dan toegestaan. De gemeente hechtte groot belang aan het toevoegen van woningen. Daarom is gebruik gemaakt van de kruimelregeling, die het mogelijk maakt om met een reguliere vergunningprocedure af te wijken van het bestemmingsplan. Vanwege het verlies aan bezonning en privacy zijn omwonenden bij de Raad van State in beroep gegaan tegen de bestemmingsplanwijziging. Het bezwaar heeft de vergunningsprocedure uiteindelijk een jaar vertraagd.

2. Parkeren
Het parkeren is vaak een probleem bij optoppen. Het bestaande maaiveld moet voldoende capaciteit hebben om de extra parkeerdruk van de nieuwe woningen op te vangen. Vanwege de menging van functies in het gebouw kon gebruik gemaakt worden van een aanwezigheidspercentageberekening met dubbelgebruik van de parkeerplaatsen: overdag voor de kantoren en ‘s avonds voor de woningen. De sloop van de bestaande dakopbouw zorgde voor een verkleining van het kantooroppervlak, wat ook nodig was om te kunnen voldoen aan de parkeernorm.

3. Draagconstructie
De draagconstructie en fundering van het bestaande gebouw moeten sterk genoeg zijn om de extra optop-verdiepingen te kunnen dragen. Bij de Asserring bleek dat kritisch. Om het gewicht te beperken zijn de nieuwe woningen in houtskeletbouw geconstrueerd. Voor extra gewichtsbesparing is de bestaande betonnen kern op de vierde verdieping gesloopt en vervangen door een lichtgewicht houtskeletbouw constructie.

4. Ontsluiting
Liftinstallaties zijn kostbare onderdelen bij optoppen. Als een liftinstallatie van een bestaand complex net gerenoveerd is, dan is een optop-project al snel niet meer haalbaar. Bij de Asserring ging de lift tot de dakopbouw op de vierde verdieping. Door toepassing van maisonnettes met entrees op de vierde verdieping, konden met behoud van de bestaande liftinstallatie twee verdiepingen worden toegevoegd.

5. Installaties
De aanpassing van installaties, rioleringen, ventilatiekanalen en leidingen is vaak een opgave bij optoppen. Bij de Asserring belemmerden de leidingschachten van onderliggende kantoorverdiepingen een goede indeling van de woningplattegronden. De vloer bij de entrees van de woningen is verhoogd, zodat de leidingschachten onder de vloer door versleept konden worden naar de kern en de woningen vrij van kanalen zijn gebleven.

6. Gebruikers
Het verbouwen van een complex dat bewoond of in gebruik is, vereist zorgvuldige afstemming om overlast te voorkomen. De kantoorverdiepingen zijn gedurende de bouw in bedrijf gebleven. Bouwactiviteiten die veel geluidshinder gaven konden verricht worden buiten kantoortijden. Bij een optop-project op een wooncomplex zou dat niet mogelijk zijn geweest. Door toepassing van houtbouw en prefabricage is de hinder verder beperkt.

7. Kosten
Alle maatregelen hebben geleid tot hogere bouwkosten dan gebruikelijk bij nieuwbouwwoningen. Bij de Assering worden de hoge bouwkosten gecompenseerd door het wegvallen van grondkosten. De appartementen worden in de vrije sector verhuurd. Een vergelijkbaar project op een gebouw met erfpacht zou financieel niet haalbaar zijn geweest.

“Bovengenoemde uitdagingen hebben de uitvoering van de Asserring uiteindelijk niet in de weg gestaan”, vertelt architect Mark Snitker van Snitker/Borst architecten. “De menging van functies, wonen boven kantoren, bleek voordelig voor de haalbaarheid. De kleine schaal vroeg om maatwerk. Met veel aandacht en geduld van alle betrokken partijen is een succesvolle optop-project gerealiseerd.”

Neveneffecten optoppen
Marja Appelman, directeur Woningbouw bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken, gelooft dat optoppen een groter onderdeel kan zijn van de jaarlijkse woningbouwproductie. “Optoppen kun je goed combineren met andere werkzaamheden, zoals verduurzaming en renovatie, waardoor ook de kwaliteit en uitstraling van het bestaande gebouw en de directe omgeving verbetert. En daar profiteren ook de huidige bewoners weer van.”

“Daarnaast zorgen de extra woningen voor meer mogelijkheden voor bijvoorbeeld doorstroming binnen hetzelfde complex of de buurt. Ook brengt optoppen kansen om te komen tot een meer divers woningaanbod en vergroot het de levensvatbaarheid van voorzieningen zoals scholen, zorg en winkels.”

Andere nieuwsberichten

Gentiaanbuurt technisch up-to-date en in oude allure hersteld

48 minuten geleden

Toekomstig hoofdkantoor DPG Media in Amsterdam opgeleverd

1 uur geleden

Haags Museumkwartier gehuld in een zachte lichtsluier

1 maart, 3:54

Ibelings van Tilburg maakt opvallende villa energieneutraal

1 maart, 9:47

Minister praat met TU Delft over rapport onderwijsinspectie

2 uur geleden

Overlast om vol stroomnet duurt nog zeker tien jaar, zegt Alliander

3 uur geleden

Heijmans verwacht na 2024 profijt van aantrekkende woningverkoop

1 maart, 11:12

Raad voor leefomgeving bepleit landelijke aanpak funderingsschade

1 maart, 10:34

Hoogste aantal hypotheekaanvragen starters sinds 2020

29 februari, 3:57

Brancheorganisaties willen kortere bezwaarprocedures woningbouw

29 februari, 10:35
KUBUS | Specialist in BIM-software
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
VELUX Commercial
Sempergreen
EeStairs | Design trappen - Balustrade - Ontwerp en constructie
Aluprof Nederland BV
Intal BV
Cosentino The Netherlands B.V.
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland BV
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Knauf Insulation
Zoontjens
DUCO Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf Ceiling Solutions B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
FALK®
Alsecco
Tata Steel Colorcoat®
© 2002 - 2024 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan