Winnend ontwerp van Mulder Zonderland voor bezoekerscentrum Schwarzwald

31 maart 2022, 14:50

Mulder Zonderland heeft het winnend ontwerp gemaakt voor een informatie- en bezoekerscentrum in het Zuid-Duitse Todtnau. Het gebouw over de biosfeer Schwarzwald is zorgvuldig in het stadje ingepast en sluit met ecologische materiaalgebruik en duurzame oplossingen aan bij zijn onderwerp.

De erkenning in 2017 van het biosfeerreservaat in het Zwarte Woud als Unesco-biosfeergebied betekende dat de deelstaat Baden-Württemberg een nieuw bezoekers- en informatiecentrum moest realiseren. Voor het ontwerp schreef de deelstaat een competitie uit; deze maand werd het voorstel van Mulder Zonderland geselecteerd als winnaar.

Het architectenbureau heeft in het ontwerp gezocht naar een versterkende wisselwerking tussen traditionele bouwtechnieken, ecologische materialen en parametrische ontwerpmethoden, legt Mulder Zonderland uit. Volgens de jury weet het ontwerp “de biosfeer Schwarzwald ook in de architectuur tot uitdrukking te brengen, zonder de functionaliteit en rentabiliteit uit het oog te verliezen.”

Stedenbouwkundige inpassing
“Op eenvoudige en overtuigende wijze lukt het de ontwerpers de topografie en korrel van de omgeving te verwerken en te herinterpreteren, zodat het nieuwe biosfeercentrum een markante associatief van het Schwarzwald zou kunnen worden”, vervolgt de jury. De locatie voor het nieuwe informatie- en bezoekerscentrum ligt in het centrum van Todtnau, op het braakliggend terrein van een voormalige metaalfabriek.

Met een zorgvuldige inpassing van het gebouw zorgt Mulder Zonderland voor een gedeeltelijke voortzetting van de bestaande stedenbouwkundige structuur en deels een herstel van het vroegere straatbeeld met gesloten wanden langs de Freiburger Strasse. Zo ontstaat een driezijdige omarming van het Rathausplatz en daarmee een nieuw hart voor de wijk.

Cirkel
Het volume zelf is vormgegeven als en cirkelvormige extrusie van een archetypische Schwarzwald-woning. Factoren als de topografie, oriëntatie op de zon en het programma hebben de definitieve vorm bepaald. Zo is naar het zuiden een ver uitkragend en laaghangend dak ontstaan; aan de noordkant trekt het dak zich juist terug tot bijna aan de gevel.

Terwijl het gebouw aan de buitenzijde aansluiting zoekt bij de omringende bebouwing, kenmerkt de binnenzijde zich door een perfecte cirkel. Een bostuin vormt hier het opvallende oriëntatiepunt. Aan de oostzijde van het pand blijft de bestaande voor publiek toegankelijke verbinding tussen Rathausplatz en Freiburger Strasse behouden, legt Mulder Zonderland uit.

Inpassing programma
Het programma is helder over het gebouw verdeeld. Via de hoofdentree aan de Rathausplatz, de foyer, bereikt de bezoeker het hart van het gebouw. Voorts liggen op de begane grond een winkel, een flexibel indeelbare ontmoetings- en educatieruimte en diverse nevenruimten. Via het auditorium aan de oostzijde van de foyer is de expositieruimte op de eerste verdieping te bereiken.

Tevens is er een restaurant, dat een tweede, eigen ingang aan de Freiburger Straße heeft. Het restaurant en het bijbehorende terras liggen direct in de binnentuin en hebben een riant uitzicht over de Hasenhorn en de omliggende bergen, vertellen de architecten. De kantoren en technische ruimten bevinden zich op de tweede verdieping.

Royale trappen en hellingbanen zorgen in het gebouw voor vloeiende – en ook barrièrevrije – overgangen tussen de verschillende functies en lossen tegelijkertiid speels het hoogteverschil tussen de niveaus van de Rathausplatz en de Freiburger Straße op. Via de binnentuin loopt een tweede route, die de receptie en het restaurantgedeelte verbindt.

Interactieve houtwand
Via de ruime foyer annex receptie en het auditorium bereikt de bezoeker de centrale cirkelvormige arcade op de eerste verdieping. De arcade is een belangrijk ruimtelijk element, legt het architectenbureau uit; ze fungeert als hoofdentree tot de ruimten voor tijdelijke exposities, maar zelf als permanente, interactieve tentoonstellingsruimte.

Daartoe zal de arcade een vijftig meter lange mediamuur van ‘augmented wood’ krijgen: een nieuw type houten oppervlak waarachter ‘touch sensitive’ knoppen en schermen zichtbaar zijn. Wanneer de muur niet in gebruik is, gaat hij subtiel op in de ecologische materialen van de rest van het gebouw.

Materiaalgebruik en technieken
Voor de constructie van het gebouw stelt Mulder Zonderland een hybride van hout en cementarm (klimaatvriendelijker) beton voor. Gewapend beton wordt met name gebruikt voor stabiliteit en waar het gebouw de bodem raakt. Voorts wordt de constructie vooral uit CLT opgebouwd. Ook worden leemwanden toegepast. Met het verdere gebruik van hout en natuursteen sluit het architectenbureau aan bij de regionale bouwtraditie.

De ruimten worden verwarmd door vloerverwarming, aangesloten op een aardwarmtepomp. Actieve koeling is volgens de architecten niet nodig. Een geoptimaliseerde gebouwschil draagt bij aan minimalisering van de energiekosten. De daken die uitkijken op de binnenplaats worden voorzien van PV-pannen.

De PV-systemen voorzien in de energiebehoefte voor onder andere de warmtepompen, laadpalen en algemene verlichting. Overtollig opgewekte energie wordt opgeslagen voor benutting in de avonduren.

Trefwoorden

mulder zonderland hybride constructie duitsland duurzaamheid todtnau biosfeer informatiecentrum zwarte woud bezoekerscentrum museum

1	Amsterdam schrijft internationale architectenprijsvraag uit voor Nationaal Slavernijmuseum donderdag, 12 februari
2	Singelbloktoren Amsterdam-Noord biedt ook bewoners tussenwoningen overhoeks zicht maandag, 16 februari
3	Bouwstart voor zestig seniorenwoningen in groen landschap Hoorn vrijdag, 13 februari
4	Meerdaags evenement over bouwen met aarde aangekondigd donderdag, 12 februari
5	Leren van Santos dinsdag, 17 februari

Gerelateerde nieuwsberichten

Studio Nauta, Joost Emmerik en Mulder Zonderland ontwerpen woonwijk op en rond oude bunker in Gouda

6 november 2023

Studio Nauta en Mulder Zonderland winnen prijsvraag biobased bouwen Zwolle

7 juli 2023

Mulder Zonderland wint Zwitserse competitie met flexibel en duurzaam kantoorgebouw

3 oktober 2024

Bedrijfsgebouw Lab02 in Zuid-Duitsland van Mulder Zonderland opgeleverd

14 januari 2025

Mulder Zonderland ontwerpt berghut in Zwitserse Alpen

3 juli 2025

Bouw bedrijfspand door Mulder Zonderland in Lörrach van start

15 februari 2022

Mulder Zonderland wint opdracht renovatie en uitbreiding Duitse kerk

5 februari 2021

Natuurcentrum op Texel vormt 'nest' in landschap zeepolder

14 oktober 2021

Nieuwe entree Werelderfgoed Kinderdijk: waagstuk voor jonge architecten

10 oktober 2019

Studio MAKS maakt winnend ontwerp bezoekerscentrum IST Austria

25 maart 2019

AIT Award voor bezoekerscentrum Park Vijversburg

27 maart 2018

Bezoekerscentrum Apple Park geopend

27 november 2017

karres+brands ontwerpt entreegebied Huis van Weldadigheid

13 november 2017

Museum en bezoekerscentrum grot Lascaux geopend

3 april 2017

Archeologisch publiekscentrum onder Domplein geopend

4 juni 2014

Bezoekerscentrum Stonehenge opent deuren

17 december 2013

Toon alles

Andere nieuwsberichten

AG NOVA ontwerpt woon-zorggebouw voor kwetsbare ouderen op Centrumeiland

Gisteren, 15:15

Het pand is bestemd voor bewoners die complexe zorg nodig hebben en met ondersteuning in de stad kunnen blijven wonen.

Team van Nederlandse en Oekraïense architecten ontwikkelt open-source bouwsysteem voor publieke voorzieningen in Oekraïne

Gisteren, 13:57

Een team van Orange Architects, NOVA en ReThink heeft samen met een verschillende vastgoed en productontwikkelaars op het gebied van modulair bouwen een schaalbaar, open-source bouwsysteem voor publieke voorzieningen in Oekraïne ontwikkeld.

Expositie toont mogelijkheden voor nieuwe woonruimte in bestaande Rotterdamse wijken

Gisteren, 11:05

Hoe kun je in Rotterdam honderdduizend nieuwe woningen realiseren zonder nieuwe wijken te hoeven aanleggen? In een tentoonstelling bij OMI laten Platform Woonopgave en Recht op de Stad zien op welke manieren dat kan.

Vincent Bijlo en Berlage Saxophone Quartet brengen iconisch ontwerp van Berlage tot leven

17 februari, 3:50

In de nieuwe voorstelling ‘Het Visioen van Berlage’ van cabaretier en schrijver Vincent Bijlo en het Berlage Saxophone Quartet speelt het iconische ontwerp Pantheon der Menschheid (1915) van architect Berlage een centrale rol.

Ridderkerk hoeft voorlopig niet samen te werken bij verdeling huurwoningen

Gisteren, 16:29

De provincie Zuid-Holland mag Ridderkerk voorlopig niet dringen om hierbij samen te werken met elf andere gemeenten.

Zichtbaar verduurzaamde huizen leveren meer op bij verkoop

Gisteren, 11:59

Cijfers wijzen uit dat in het derde kwartaal van vorig jaar bijna 4700 euro per vierkante meter werd betaald voor woningen met een energielabel A of beter.

Noord-Brabant verdeelt vijftig miljoen euro over regio-Moerdijk

Gisteren, 09:09

Het geld dient om de leefbaarheid op peil te houden in het gebied waar de komende jaren diverse energieprojecten worden uitgevoerd.

Nederland en Vlaanderen maken afspraken over stikstofuitstoot

17 februari, 2:51

Overheden in de grensregio moeten als ze een vergunning geven voor zaken als woningbouw ook kijken naar de mogelijke gevolgen die de uitstoot heeft voor beschermde natuurgebieden aan de andere kant van de grens.