Abonneer je nu op onze nieuwsbrieven!

Abonneren

Nee, bedankt

Ja, denk met me mee rond de
materialisering van mijn project

Fenix I aan de Rijnhaven

Gevelo Fenix I aan de Veerlaan

Binnengebied van het woonvolume

Publieke doorgang op de begane grond

Interieur loft

Buitenruimte penthouse

Cultuurcluster

Poer van de oorspronkelijke betonnen constructie

Binnengebied van het woonvolume

Fenix I aan de Rijnhaven

Principe constructie

Loftconcept

Begane grond

Incisielaag

Vierde verdieping lofts

Achtste verdieping lofts

Fenix I – Imposant gebouw met twee draagconstructies

20 november 2019, 10:30

Het bijna 100 jaar oude gebouw Fenix I aan de Rotterdamse Rijnhaven oogt, na de transformatie en uitbreiding naar ontwerp van Mei architect and planners, zonder meer imposant. Het ontwerp is ook bijzonder: op een stalen tafelconstructie, die in de oude loods is geplaatst, rust een woonvolume van negen lagen met meer dan 200 appartementen. Het geheel ziet er volkomen vanzelfsprekend uit. Vandaag vindt de officiële opening van Fenix I plaats.

“We proberen telkens oud en nieuw zo goed mogelijk te huwen”, zegt Robert Winkel, architect-oprichter van Mei architect and planners. “We zoeken niet het contrast, maar een versmelting van het bestaande en de nieuwbouw. Ook met de omgeving: we vragen ons af welk effect je met een gebouw kunt bereiken voor de buurt.”

De buurt van de loods Fenix I is Katendrecht, een landtong tussen de Rotterdamse binnenstedelijke Rijnhaven en Maashaven, en een buurt die als onveilig bekend stond. In 2007 startte de gemeente Rotterdam met de herstructurering en transformatie van Katendrecht; rond 2009 begon Heijmans met plannen voor de herontwikkeling van de in onbruik geraakte loods Fenix I.

In overleg met de Dienst Stadsontwikkeling besloot de bouwer een nieuw volume boven het bestaande gebouw te plaatsen. In de voormalige loods zou een aantal culturele instanties onderdak vinden; het nieuwe volume moest woonruimte bieden. De architectenselectie voor het ontwerp werd in 2013 gewonnen door Mei architects and planners met het plan Fenix Docks en Fenix Lofts.

Drie onderdelen
Het ontwerp van Mei bestaat verticaal gezien uit drie voornamelijke onderdelen. De voormalige loods van de Holland Amerika Lijn is gerestaureerd en grotendeels hergebruikt voor een gemengd programma van culturele, creatieve ondernemingen en horeca: Fenix Docks.

Daar boven is een tussenlaag gerealiseerd van circa zes meter hoog, die bestaat uit een enorme stalen vakwerkconstructie. Deze laag bevat loftwoningen rond een binnentuin. De incisielaag is feitelijk de overdrachtsconstructie van een stalen tafel, die in de bestaande loods is geplaatst.

Daarop is een gesloten bouwblok gerealiseerd, uitgevoerd in een flexibele betonconstructie, goed voor 212 loftappartementen met de ontsluiting via galerijen in het binnengebied. De galerijen bereiken de bewoners via liften en trappenhuizen, die aansluiten op een publieke passage op de begane grond, in het midden van de oorspronkelijke loods.

Kade- en straatkant
Met deze doorgang wilde Mei de Veerlaan met de waterkant verbinden, vertelt Winkel. De architect wilde niet dat het bouwblok, zoals voorheen, als een obstakel tussen de achterliggende buurt en de kade zou liggen. In deze passage is overigens een opmerkelijk stukje van de geschiedenis te zien in de betonnen draagconstructie, die Mei bewust in het zicht heeft gelaten.

De loods is oorspronkelijk gebouwd in 1922; de balken en kolommen vertonen hier rechte hoeken. In daaropvolgende jaren ontdekte men dat het beton beter uit de bekisting is te krijgen als de hoeken een velling hebben. Dat is te zien bij de betonconstructie van de uitbreiding over de gehele lengte aan de Rijnhavenzijde, gerealiseerd in de jaren 1950.

Aan de havenzijde kenmerkt de oorspronkelijke loods zich door bruut beton, grote laaddeuren, een langgerekt zwaar laaddek en eveneens langgerekt bandraam. Dit heeft Mei in ere hersteld. In aansluiting daarop heeft de tussenlaag een donkere, eenduidige pui.

Hoog en laag
Daarboven verrijst de nieuwbouw met negen woonlagen. De bovenste laag bestaat daarbij uit een aantal prominent aanwezige penthouses. Mei stelde aan de havenzijde meer hoogte voor dan Heijmans en de gemeente aanvankelijk in gedachten hadden. Aan de andere zijde, langs de Veerlaan, stelde het architectenbureau juist voor het aantal bouwlagen te verkleinen.

Met de hogere gevel aan de kade verhoudt Fenix I zich goed tot de bestaande bebouwing rond de Rijnhaven, zowel de nieuwbouw op de Wilhelminapier en Kop van Zuid, als de nog bestaande industriële bebouwing. Anderzijds sluit de lagere gevel van Fenix I aan de Veerlaan goed aan bij woningbouw aan deze zijde. Ook het contrastrijkere gevelbeeld aan deze kant past in de straat.

Mei heeft de gevel aan de Veerlaan gereconstrueerd naar het beeld uit de jaren 1920: de betonnen gevel is afgestuct naar de oorspronkelijke situatie en in het gevelbeeld zijn de verdwenen laaddokken visueel teruggebracht.

Op de begane grond zijn de nieuwe puien iets teruggelegd ten opzichte van de betonnen constructie, om de galerij waar vroeger treinen doorheen reden aan te duiden.

Fenix Docks
De oude loods biedt als Fenix Docks nu ruimte aan een gemengd programma Een deel van de loods is verbouwd tot meerlaagse openbare parkeergarage. Aan de kade bevinden zich vijf woningen met elk twee bouwlagen van zes meter hoog. De originele laaddeuren bieden de toegang vanaf de Rijnkade.

Voorts wordt het programma in de loods gevormd door cultuur en horeca. Daartoe behoort een aantal pioniers op het transformerende Katendrecht, zoals Fenix Food Factory en Circus Rotjeknor, die een tijdelijk onderkomen hadden in de naastgelegen loods Fenix II. Het circus vormt samen met de circusopleiding van Codarts en het gezelschap Conny Janssen Danst het Cultuur Cluster.

De inpassing van de benodigde kolomvrije ruimten, de grote vrije hoogte van trainingsruimten en het gezamenlijk gebruik van diverse ruimten voor het Cultuur Cluster was een complexe opgave, aldus Mei. Grote vloervelden zijn gecreëerd door op sommige plaatsen kolommen te verwijderen. Grote liggers op de overige, daartoe verstevigde, kolommen maken de overspanningen mogelijk.

Stalen tafel
Een waarschijnlijk veel grotere technische uitdaging is de immense stalen tafelconstructie, die het woongebouw draagt. Omdat de loods het woonvolume nooit zou kunnen dragen, is de staalconstructie volledig onafhankelijk geplaatst, door het dak en de eerste verdieping van de loods heen, en apart gefundeerd.

De fundering van de tafel is zorgvuldig tussen de bestaande poeren van de loods geplaatst. De stalen constructie is volledig in het werk gelast – een vrij uitzonderlijke werkwijze in Nederland. Het resulteert in een opvallend elegante uitstraling, ten opzichte van de robuuste betonnen kolommen en balken in het interieur.

Flexibel indeelbaar
Het nieuwbouwvolume, de Fenix Lofts, is met een traditionele tunnelkist gebouwd. Omdat het project voor een groot deel in de afgelopen crisisjaren werd ontwikkeld, was het belangrijk potentiële kopers een grote mate van flexibiliteit in woningindeling te bieden. Die flexibiliteit is geboden door de wanden uit te voeren als kleine schijfkolommen.

De eerste drie woonlagen met circa 80 huurwoningen kennen een beperkte variatie. De woonlagen daarboven zijn ingevuld met circa 130 loftwoningen met een grote mate van vrijheid in afmeting en indeling. “Geen plattegrond is er hetzelfde”, aldus Winkel. In het voorontwerp zijn de plekken van schachten en meterkasten nauwkeurig bepaald. De vloer van elke woning is afzonderlijk voorbereid op de bouw met leidingwerk en wapening.

Alle woningen zijn voorzien van grote schuifpuien en rondom strekken de balkons van 2,5 meter diep. “Vanwege een optimaal uitzicht wil je natuurlijk zoveel mogelijk glas”, zegt Winkel. “Maar met het oog op schaal en enige robuustheid, hebben we mijmerbeugels toegevoegd.” De repeterend geplaatste beugel van staal oogt industrieel, passend bij de havenomgeving, en nodigt uit om op te leunen en mijmerend over activiteit van de stad en de rivier te kijken.

Gemeenschap
Het binnengebied is daarentegen een oase van rust, niet alleen in geluid, maar ook in uitstraling. De galerij is uitgevoerd in wit beton, in combinatie met een houten gevel, die van beneden naar boven in een steeds iets donkerder tint is uitgevoerd. De glazen balustrades zijn voorzien van een subtiel wit patroon. In de balustrades zijn bloembakken, verspringend per etage, bloembakken opgenomen.

Mei heeft bewust gekozen voor een galerijontsluiting om ontmoetingen mogelijk te maken en zo het gemeenschapsgevoel te stimuleren. Dat gemeenschapsgevoel bestaat al onder degenen die vanaf het begin betrokken waren, vertelt een aantal bewoners. Het blijkt ook uit de daktuin, die op gezamenlijk initiatief van een aantal is ontworpen en aangelegd.

De afgelopen jaren is het voorheen achterstandsgebied Katendrecht stapsgewijs aan het veranderen naar een hippe plek met een ruim culinair en cultureel aanbod. Fenix I levert ongetwijfeld een bijdrage aan de verdere opwaardering van het gebied.

Trefwoorden

loft transformatie fenix i rotterdam fenix mei architects and planners woningbouw herbestemming mei architects & planners katendrecht

1	Bouw van twee woontorens De Havenmeesters in Den Haag gestart vrijdag, 3 april
2	Circulaire renovatie Paleis van Justitie in Den Haag: ‘Hier worden bakens verzet’ donderdag, 2 april
3	Voormalige verffabriek in Overschie omgevormd tot buurt met 125 woningen woensdag, 1 april
4	Vernieuwde raadszaal stadhuis Amsterdam officieel in gebruik genomen woensdag, 1 april
5	Máxima heropent vernieuwde boulevard van Scheveningen vrijdag, 3 april

Gerelateerde nieuwsberichten

Herbestemming en nieuwbouw Fenix I kan starten

3 december 2015

Video: Francine Houben schetst perspectief voor Rotterdam-Zuid

29 november 2019

MAD Architects ontwerpt cirkelend uitkijkplatform voor Fenix II op Katendrecht

23 november 2018

Plannen voor Fenix II in Rotterdam

12 maart 2018

MAD Architects toont nieuwe beelden Fenix II in Rotterdam

19 november 2020

Mei ontwerpt volledig houten woongebouw

13 februari 2020

'Low budget' Gulden Feniks voor Fenixloods II

5 mei 2014

Nieuwe impressies van volledig houten woongebouw op Lloydpier

19 juni 2020

Prestatieafspraken tussen gemeente en corporaties Rotterdam

12 december 2019

Gebied rond kabelfabriek Delft wordt nieuwe wijk

31 oktober 2018

Omgevingsvergunning voor twee woontorens op Katendrecht Rotterdam onherroepelijk

2 april 2025

Nominaties NRP Gulden Feniks 2020 bekend

12 oktober 2020

Mei onthult plannen transformatie zijdefabriek in Naro-Forminsk, Rusland

13 september 2018

Loftwoningen in een Gouds kaaspakhuis

25 september 2017

Hans Wilschut fotografeert gerenoveerd en opgetopt pakhuis Santos

18 juni 2024

Mei ontwerpt loftwoningen rond zwembassin

11 juli 2017

Hoogste punt blikvanger migratiemuseum Fenix bereikt

9 september 2024

Migratiemuseum Fenix beschouwt door MAD ontworpen Tornado als eerste collectiestuk

13 november 2023

Bouw van houten woongebouw Sawa gestart

23 november 2022

Mei architects ontwerpt kantoorcomplex Buiksloterham

27 september 2019

Prijs voor Theater Walhalla

29 september 2010

Houtbouwontwikkelaar NICE Developers krijgt kapitaalinjectie van Focus Real Estate

5 juli 2023

Mei transformeert Gasometer in Münster tot duurzaam woongebouw

28 november 2023

MAD presenteert ontwerp voor Danshuis Rotterdam

9 maart 2023

Boek belicht Meelfabriek op te transformeren terrein Rotterdam

10 februari 2023

Gebouw door Kraaijvanger Architects markeert scharnierpunt Katendrecht

8 december 2022

Minister De Jonge brengt werkbezoek aan architectenbranche

7 september 2022

Ensemble van twee vrij indeelbare kantoorgebouwen in Buiksloterham opgeleverd

28 juni 2022

Twee nieuwe partners voor jubilerend Mei architects and planners

12 april 2022

Mijlpaal voor bouw Fenix Museum Rotterdam

17 februari 2022

Transformatie Rotterdams pakhuis Santos tot designwarenhuis gestart

10 januari 2022

Voormalig belastingkantoor Rijswijk getransformeerd tot woongebouw

21 juli 2021

Green Good Design Award voor Sawa

26 april 2021

Fenix I uitgeroepen tot Woongebouw van het Jaar 2020

28 oktober 2020

Forum Groningen verkozen tot BNA Beste Gebouw van het Jaar

22 oktober 2020

Genomineerden BNA Beste Gebouw van het Jaar 2020 bekend

4 september 2020

Uitreiking Rotterdam Architectuurprijs verschuift naar juni

17 juli 2020

Nominaties Gouden Piramide 2020 bekend

11 juni 2020

Transformatie Fenix II-loods Rotterdam van start

29 april 2020

Powerhouse Company ontwerpt drijvend GCA-kantoor in Rijnhaven

20 januari 2020

Fenix I grote winnaar Rotterdam Architectuurprijs 2019

18 december 2019

Vier architectenbureaus geselecteerd voor Nieuw Kralingen

5 december 2019

Toon alles

Andere nieuwsberichten

RED Company vraagt vergunning aan voor productie- en onderzoeksfaciliteit Lilly

Gisteren, 14:47

Het ontwerp voor het 80.000 vierkante meter omvattende complex op Leiden Bio Science Park wordt gemaakt door Powerhouse Company. De bouw start naar verwachting nog dit jaar.

AM gaat rol spelen in transformatie winkelcentrum in Veldhoven

Gisteren, 14:14

Gebiedsontwikkelaar AM wordt eigenaar van winkelcentrum City Passage in het centrum van Veldhoven. AM heeft het eerdere belang van SB Real Estate overgenomen.

MIX architectuur ontwerpt woningen rond 'erf' langs de Spiegelwaal

Gisteren, 12:21

Naar verwachting wordt rond de zomer gestart met de bouw van negentien woningen binnen het project Benedenerf in Nijmegen. De door MIX architectuur ontworpen woningen komen op een woonveld langs de Spiegelwaal, naast fort Beneden Lent.

Bouw van twee woontorens De Havenmeesters in Den Haag gestart

3 april, 4:35

De bouw van het Haagse project De Havenmeesters is gestart. In de twee woontorens, ontworpen door Kampman Architecten zullen 242 betaalbare woningen gerealiseerd worden.