ZIN, render
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Sloop van WTC, oktober 2020
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Tijdelijke programmering
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto: Max Creasy
Circulaire sloop
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto: Filip Dujardin
Tijdelijke programmering
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Tijdelijke programmering (bibliotheek)
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Oorspronkelijke torens WTC I en II
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto: Filip Dujardin
Bouw WTC I en II
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
ZIN, bouwfase
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto: Maxime Delvaux
ZIN, bouwfase
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto; Maxime Delvaux
ZIN, bouwfase
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto: Maxime Delvaux
Gevarieerd programma
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Materialenstromen
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Plattegrond kantoorverdieping
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Plattegrond tussenverdieping
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Publicatie 'How to not demolish a building'
Copyright: 51N4E, l'AUC, Ruby Press
ZIN, render
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Sloop van WTC, oktober 2020
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Tijdelijke programmering
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto: Max Creasy
Circulaire sloop
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto: Filip Dujardin
Tijdelijke programmering
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Tijdelijke programmering (bibliotheek)
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Oorspronkelijke torens WTC I en II
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto: Filip Dujardin
Bouw WTC I en II
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
ZIN, bouwfase
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto: Maxime Delvaux
ZIN, bouwfase
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto; Maxime Delvaux
ZIN, bouwfase
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo. Foto: Maxime Delvaux
Gevarieerd programma
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Materialenstromen
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Plattegrond kantoorverdieping
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Plattegrond tussenverdieping
Copyright: 51N4E, l'AUC, Jasper-Eyers, Befimmo
Publicatie 'How to not demolish a building'
Copyright: 51N4E, l'AUC, Ruby Press

Publicatie rond circulaire sloop en transformatie van ZIN in Brussel

13 november 2023, 13:31
Kortgeleden verscheen bij Ruby Press de publicatie met de prikkelende titel 'How to not demolish a building'. Daarin wordt het gehele transformatieproces rond de circulaire sloop van het voormalige World Trade Center in Brussel en het aansluitende, innovatieve hergebruikproject ZIN uitgebreid en diepgaand toegelicht.

De publicatie werd samengesteld door de architectenbureaus 51N4E uit Brussel en l'AUC uit Parijs. Niet toevallig zijn beide bureaus, samen met het Belgische Jasper-Eyers Architects, de ontwerpers van ZIN. Beide bureaus besloten het ontwerp- en bouwproces te documenteren om er, voorafgaand aan de oplevering van het gebouw, een publicatie van te maken. De betrokken opdrachtgever is de vastgoedinvesteerder -en ontwikkelaar Befimmo uit Brussel.

Reduce, reuse, recycle
Door de benadering en aanpak van het ZIN-project proberen de betrokken partijen een aantal bakens van circulaire transformatie of herontwikkeling te verzetten. Maar bovenal is het een zeer inspirerend pleidooi voor nieuw te bewandelen wegen naar een, slimmere duurzamere wereld. De belangrijkste stellingname is daarbij dat een zeer duurzaam gebouw ook kan ontstaan na of door sloop. Een verrassend feit voor velen die in het conserverend of adaptief hergebruik van bestaande gebouwen (of grote onderdelen daarvan) juist de kern van transformatieopgaven zien. Het principe dat de architecten en ontwikkelaar van ZIN daar tegenover of naast zetten is 'reduce-reuse-recycle'. Het is een overtreffende trap van het materiaal-oogsten dat we inmiddels vaker tegenkomen en dat zeker ook in Brussel, dankzij de visionaire initiatieven van RotorDC, echt een voet aan de grond heeft gekregen.

Circulair
De praktijk van de sloop van de twee voormalige kantoortorens uit de jaren ’70 en de wederopbouw van ZIN komt neer op twee fases. Een eerste fase waarin de gebouwen desintegreren tot hergebruikte onderdelen op de site (62 procent), hergebruikte onderdelen met een andere bestemming (1 procent), gerecyclede materialen (31,4 procent) en afval (5,6 procent). Een tweede fase bestaat uit het hergebruik van onderdelen uit fase 1 (54 procent), gerecyclede materialen uit fase 1 (18 procent) en nieuw toegevoegde materialen (28 procent). Daarbij heeft 99 procent van de laatste twee het predicaat cradle-to-cradle. Uit deze cijfers, maar vooral uit het bijbehorende schema en foto’s van het proces, blijkt dus dat het zeker niet om een volledige sloop gaat. De twee verticale kernen met lift- en ventilatie schachten, alsmede de ondergrondse constructie (garages) zijn blijven staan. Dit verklaart ook het hoge percentage van 'hergebruikte onderdelen op de site'.

Afgebouwd
Niettemin is de aanpak indrukwekkend: twee torens die doordacht worden 'afgebouwd'. In een timelapse-video van het proces toont dat een vervreemdend beeld van gedoseerde sloop. Grappig detail daarbij is dat er twee aannemers elk voor een toren verantwoordelijk was en waartussen een wedstrijdje ontstond wie het snelst beneden en dus klaar was. Daarna werd met het recyclede beton en een basaal gebouwresidu een hernieuwd gebouw opgebouwd. Dat gebouw herinnert aan de eerdere versie, maar is in veel opzichten totaal anders.

Om te beginnen is het programma veel meer gedifferentieerd. In plaats van uitsluitend kantoren is het nieuwe ZIN een multifunctioneel project van ongeveer 110.000 vierkante meter met kantoren, wooneenheden, hotel, sportruimtes, direct naast station Brussel Noord. Niet onbelangrijk bij het vaststellen van dat nieuwe programma is de stedelijke conditie van de locatie in het hart van de Brusselse Noordwijk. Een klassiek-modernistische, monofunctionele kantoorwijk die bedacht werd in de jaren ’60. Onder de omineuze titel 'Manhattan Plan' werd vanaf 1967 respectievelijk een oude stadswijk gesloopt en stapsgewijs gebouwd aan het business district van 53 hectare. De twee WTC-torens, ontwikkeld door de Belgische projectontwikkelaar Charly de Pauw en ontworpen door o.a. Groupe Structures en André en Jean Polak, waren prominente bijdragen aan het plan en kwam respectievelijk in 1973 en 1977 gereed. Zoals wel vaker bij dit type stedelijk gebied leidde de eenzijdige programmering ervan als snel tot problemen. Vooral na kantoortijd was het een verlaten gebied dat als onveilig te boek stond. Hoge, vaak raamloze plinten verergerden die conditie nog eens.

Aanpak
Inzet van de gemeente, ontwikkelaar en architecten was dan ook om met ZIN een kentering in deze monocultuur tot stand te brengen. Het programma werd divers en moest zorgen voor levendigheid. De daad werd direct bij het woord gevoegd doordat meteen na de start in 2017 werd ingezet op tijdelijk gebruik en programmering. Dit bestond uit workshops, designstudio’s, presentaties (o.a. van IABR) én de projectstudio van 51N4E en l' AUC op de vijftiende verdieping van de WTC-I toren. Daarmee werd de potentie van de transformatie van meet af aan merk- en zichtbaar. Dat commitment zit in de betrokken ontwerpers, maar komt ook zeker voort uit de gevolgde aanpak. Tijdens de beginfase en planning van het transformatieproject vroeg de vastgoedinvesteerder -en ontwikkelaar Befimmo hulp en advies aan Kristiaan Borret, stadsbouwmeester van Brussel, om het proces aan te sturen. Borret stelde als voorwaarde dat er een open oproep voor de selectie van een ontwerpteam zou komen én dat er een hybride en gemixt programma gerealiseerd diende te worden. Uit de oproep kwam het winnende ontwerp van de samenwerkende bureaus 51N4E en het Parijse l’AUC voort. Zij vormden, samen met Jasper-Eyers Architects die al aan project verbonden was, het ontwerpteam van ZIN.

Geleerde lessen
De afgelopen zes jaar heeft rond ZIN een indrukwekkend hergebruik-, denk-, ontwerp- en bouwproces plaatsgevonden. De intensiteit, focus en vaak grensverleggende stappen zijn bewonderenswaardig en het project zal daarmee ook het pad effenen voor volgende en vergelijkbare projecten elders. Het nu uitgebrachte, diepgravende en verzorgde boek anticipeert op dat gehoopte domino-effect van het leerproces van 'hoe je een gebouw niet moet slopen'.

Door de publicatie nu (al) uit te brengen, voorafgaand aan de oplevering, hopen 51N4E, l’AUC en andere betrokkenen dat de impact van de geleerde lessen groter en helderder zal zijn.
De publicatie is daarmee vooral een weerslag van een doorlopen leerproces en bevraagt de waarde en toepasbaarheid van de ingezette strategieën voor andere, navolgende projecten. Niet het eindresultaat, maar juist het proces, context en de complexiteit van de transformatie staan dus centraal
Het boek is ingedeeld in vijf hoofdstukken. In 'Deal with the Trauma' worden de oorsprong en voorgeschiedenis van het Brusselse WTC en omliggende wijk uitgelegd. 'Confront en Learn' laat zien op welke wijze en door welke partijen de 'tussentijd' in programmering en gebruik heeft vorm gekregen. In 'Start with the Structure' wordt ontwerp en sloop toegelicht, gevolgd 'Commit to Circularity' waarin de fascinerende circulaire aanpak en bouw wordt uitgelegd. Het laatste hoofdstuk 'Care and Curate' biedt inzicht in hoe ZIN gaat functioneren en gebruikt gaat worden. Als extra bijlage is ook nog een cahier met de titel 'How to produce change. A cadavre exquis for a new process of transformation' toegevoegd. Daarin reflecteren betrokken ontwerpers en anderen op wat er is gebeurd of nog kan gebeuren met ZIN. De doorwrochte teksten werden alle gedurende het project geschreven.

De geplande oplevering van het hotel, appartementen en kas (green house) wordt medio 2024 voorzien. De kantoren moeten volgens de huidige planning nog dit jaar opgeleverd zijn.
De publicatie 'How to not demolish a building' is te bestellen bij Ruby Press.

Andere nieuwsberichten

Symposium over belang en doel van tekenen voor architecten

Gisteren, 17:26

Sabrina Rugg wint alternatieve ontwerpwedstrijd voor Heineken Hoek

Gisteren, 16:37

UNStudio ontwerpt hybride kantoorgebouw met bijzonder lage CO2-voetafdruk

Gisteren, 15:49

Betaalbare stadswoningen op oude ‘Harley-locatie’ in Breda

21 februari, 11:18

Klimaat- en energiebeleid kost gemeenten fors meer volgens rapport

Gisteren, 16:12

Recordomzet voor Arcadis, een derde meer winst

Gisteren, 10:11

Twee doden en twee gewonden door ongeluk bij brug in aanbouw Lochem

21 februari, 1:27

Onderzoekers waarschuwen voor groot woningtekort in Duitsland

21 februari, 11:43

'Huizen aanpassen aan klimaatverandering maakt wonen veel duurder'

21 februari, 9:29

Toezichthouder wil meer oog voor veiligheid bij energietransitie

20 februari, 3:20
JaapJan BergRedacteur
KUBUS | Specialist in BIM-software
SAPA
Reynaers Aluminium Nederland
Jansen
SAB-profiel bv
Aliplast Aluminium Systems
Hagemeister GmbH & Co. KG
ALUCOBOND®
Tarkett BV
Kawneer
Grohe Nederland B.V.
Malaysian Timber Council
OCS | Office Cabling Systems
Swisspearl Nederland
Forster Nederland N.V.
VELUX Commercial
Sempergreen
EeStairs | Design trappen - Balustrade - Ontwerp en constructie
Aluprof Nederland BV
Intal BV
Cosentino The Netherlands B.V.
QbiQ Wall Systems
Forbo Flooring
Schüco Nederland BV
AGC Nederland Holding B.V.
Cedral
Sto Isoned bv
Triflex bv
Gorter Luiken BV
Foreco Houtproducten
Wienerberger B.V.
Knauf Insulation
Zoontjens
DUCO Ventilation & Sun Control
IsoBouw Systems bv
Mview+
Rockfon (ROCKWOOL B.V.)
Gira Nederland B.V.
GEZE Benelux  B.V.
Renson
Metaglas Groep
ABB | Busch-Jaeger
Jung | Hateha B.V.
Knauf Ceiling Solutions B.V.
Saint-Gobain Building Glass Benelux
objectflor
Boon Edam Nederland B.V.
Hunter Douglas Architectural
Forbo Eurocol Nederland B.V.
EQUITONE gevelpanelen
Plastica Groep
Holonite B.V.
FALK®
Alsecco
Tata Steel Colorcoat®
© 2002 - 2024 Architectenweb BV / Voorwaarden / Privacy / Disclaimer / Sitemap
Annuleren
OK
Sluiten
Doorgaan
Inloggen
Maak een gratis persoonlijk account aan