Jaaroverzicht 2020: het alomtegenwoordige virus

Geen mens heeft kunnen ontkomen aan de Covid-19-pandemie. Bouwers, architecten en ontwerpers ondervonden eveneens problemen, maar bedachten ook oplossingen.

Ook wie gelukkig geen of geen ernstige ziekteverschijnselen kreeg, heeft afgelopen jaar wel de gevolgen van de Covid-19-pandemie ondervonden. De ervaringen liepen uiteen van het verplichte mondkapje en het thuis werken tot gesloten winkels en uitgaansgelegenheden en het verlies aan inkomen.

Ook architectenbureaus merkten de gevolgen en vonden het lastig om nieuwe projecten te verwerven, blijkt uit een recente rondvraag van de BNA. Bouwend Nederland en MKB Infra vernamen via een enquête dat de bouwsector hinder ondervond van de vertraagde (vergunnings)processen. Projecten kwamen stil te liggen of werden uitgesteld.

Tal van evenementen werd uitgesteld, afgelast of naar de online wereld verplaatst. Geen Architectuurbiënnale van Venetië dit jaar, geen Salone del Mobile in Milaan, geen Landschapstriënnale en geen Provada, om maar wat te noemen. De Dutch Design Week vond voornamelijk online plaats, net als de feestelijke start van bouwprojecten of opening van gebouwen.

De coronacrisis heeft de architectuur- en bouwbranche uitgedaagd met een aantal nieuwe opgaven. Het thuiswerken, dat nu veel meer gebeurt, zal volgens sommigen ook ‘na de crisis’ voor een ruim deel gangbaar blijven. Dat heeft consequenties voor bijvoorbeeld kantoorruimte. Hebben we daar minder van nodig? Gaat het kantoor een andere functie vervullen, bijvoorbeeld die van wekelijkse ontmoetingsplek?

Misschien zijn er zelfs consequenties voor het ontwerp van woningen, waar standaard plek moet worden ingeruimd voor thuiswerk. Als we dan toch naar kantoor of een andere werkplek gaan, moet die coronaproof zijn ingericht. In de afgelopen maanden ontstond discussie of in de tijdelijke Tweede Kamer de gangen niet te smal en ruimten niet te klein worden om coronaproof te zijn.

De anderhalvemetermaatschappij vraagt om een andere inrichting van kantoren, maar ook van scholen, publieke gebouwen en zelfs de openbare ruimte. Ontwerpers en architecten hebben zich gebogen over concepten voor een veilige school of een ‘markt aan huis’, maar ook aan praktische oplossingen, zoals voor een restaurant, of een knuffelscherm om contact met niet-huisgenoten mogelijk te maken.

De druk op de gezondheidszorg heeft een aantal architectenbureaus gestimuleerd om grondig na te denken over de organisatie van ziekenhuizen of snelle uitbreidingsmogelijkheden voor verpleeg- en IC-afdelingen. Heel praktisch lieten architecten en ontwerpers hun 3D-printers werken aan spatschermen voor de zorgmedewerkers.

Ook de architectenbureaus werkten grotendeels vanuit huis. Architectenweb vroeg hoe zij hun werk in de coronacrisis organiseerden, wat een goed gelezen serie van veertien afleveringen opleverde.

De columnisten van Architectenweb gingen regelmatig in op maatschappelijke gevolgen van de covid-19-crisis en hoe dat hun blik op zaken veranderde, of hoe de crisis ons denken en handelen zou moeten veranderen.

Dit is slechts een selectie van wat Joost Ector, Hans van der Heijden, Daan Bruggink en Kirsten Hannema zich naar aanleding van de coronacrisis bedachten. Zoals alle berichten hierboven uiteraard slechts een selectie van het nieuws rond de Covid-19-crisis kunnen zijn.

Wellicht heeft dit jaar van vertraging ook tijd geboden voor bezinning. Laten we hopen dat we komend jaar de coronacrisis achter ons kunnen laten, onze bewegingsvrijheid terugvinden en nieuw verworven inzichten meenemen in de ‘post’-periode.

Meer covid-19-gerelateerd nieuws