Arna Mackic, International Centre for Architectural Disaster

Lesia Topolnyk, No Innocent Landscape

Dividual, Celebrating the unproductive: Spaces, structures and rituals of empowerment

Studio KIWI, Grounds of [in]Justice: Healing trust and building compassion

Tentoonstelling finalisten Prix de Rome 2022 geopend

17 november 2022, 16:54

In Het Nieuwe Instituut (HNI) in Rotterdam is donderdag de tentoonstelling Prix de Rome Architectuur 2022 - ‘Healing Sites’ geopend. In de expositie zijn de inzendingen van de vier finalisten voor de prestigieuze prijs te zien. Zij maakten een plan voor een zelfgekozen locatie die te maken heeft met een maatschappelijk trauma.

Finalist Arna Mackic koos het gebouw in Den Haag waarin tot en met 2017 het Joegoslavië-tribunaal was gehuisvest. Lesia Topolnyk nam als onderwerp het Oekraïense mijnbouwdorp Hrabove, dat in 2014 wereldnieuws werd toen passagiersvlucht MH17 er werd neergeschoten.

Dividual (Andrea Bit en Maciej Wieczorkowski) maakte een plan voor het terrein van de onvrije Kolonie van Weldadigheid in Veenhuizen waar wezen, kansarme gezinnen en bedelaars met landarbeid werden ‘opgevoed’. Studio KIWI (Kim Kool en Willemijn van Manen) richtte zich op kantoren waar de Belastingdienst tienduizenden Nederlanders dupeerde met terugvorderingen die in strijd waren met de grondbeginselen van de rechtsstaat.

Beladen geschiedenis
Met hun inzending reflecteren de genomineerden op de beladen geschiedenis van deze plekken, het helende potentieel van ruimtelijk ontwerp en de rol die zij als architecten, landschapsarchitecten en stedenbouwkundigen vervullen in de samenleving. Ze proberen te werken op een manier die de door hun gekozen locaties herstelt, ondanks - of dankzij - een heftige nalatenschap, meldt HNI.

Ook zijn er in de tentoonstelling van alle genomineerden video’s te zien. Deze tonen het proces dat de genomineerden doorliepen om tot hun Prix de Rome-inzending te komen. Zico Lopes van het Rotterdamse bureau Spatial Codes is ruimtelijk ontwerper van de tentoonstelling. Ontwerpers Alex Clay en Karin van den Brandt van het bureau Lesley Moore hebben het grafisch ontwerp verzorgd. Een begeleidende publicatie wordt uitgegeven door Jap Sam Books.

Prijsuitreiking op 1 december
De tentoonstelling in HNI loopt door tot en met 9 april volgend jaar. De winnaar van de Prix de Rome Architectuur 2022, bestaande uit een geldbedrag van 40.000 euro en een residency naar keuze, wordt op donderdag 1 december bekendgemaakt. De prijs wordt om de vier jaar uitgereikt. De vorige keer, in 2018, was architect Alessandra Covini de winnares.

Omschrijving van de plannen (teksten aangeleverd door HNI)

International Centre for Architectural Disaster - Arna Mackic
In het Haagse gebouw waar het Joegoslaviëtribunaal tot en met 2017 mensenrechtenschendingen in voormalig Joegoslavië behandelde, richt Arna Mackic een openbaar centrum in voor het collectieve herstel van bouwkundige rampen, de architectural disasters uit de titel. De architectuur wordt er ter verantwoording geroepen voor menselijke en ecologische relaties die door bouwkundig ingrijpen zijn vernietigd of ontwricht.

Het ontwerp van Mackic gaat een confrontatie aan met het oorspronkelijke gebouw dat Ad van der Steur in 1953 ontwierp, maar verzoent zich er ook mee. Er zijn gemeenschappelijke bemiddelingsruimten waar slachtoffers van ontworpen tegenslagen van zich kunnen laten horen en je vindt er werkplekken waar architecten ideeën en inzichten kunnen uitwisselen met andere vakgebieden. Deze alternatieve voorstellen voor het vormgeven van de gebouwde leefomgeving bieden nieuwe toekomstperspectieven aan alle betrokkenen. Zonder de hele beroepsgroep te veroordelen of individuele ontwerpers bepaalde waarheden op te leggen, wordt er in het centrum gewerkt aan architectuur als een constructieve discipline die ertoe in staat is om (kritisch) op zichzelf te reflecteren.

No Innocent Landscape - Lesia Topolnyk
In het Oekraïense mijnbouwdorp Hrabove, dat wereldnieuws werd toen passagiersvlucht MH17 er in 2014 werd neergeschoten, laat Lesia Topolnyk zien hoe ruimtelijk ontwerp kan helpen om ingrijpende gebeurtenissen inzichtelijk te maken en hun gevolgen te helpen herstellen. Het landschap dat het decor vormt is zelf nooit helemaal onschuldig, er is No Innocent Landscape, stelt ze vast. Je kunt de gelaagdheid van landschappen lezen met behulp van een ‘vergrootglas’ zoals het moment dat pro-Russische separatisten het vliegtuig neerhaalden en alle 298 inzittenden omkwamen. Dan doorzie je het gecompliceerde samenspel van wereldwijde en lokale geschiedenissen, in dit geval van de aanslag zelf tot aan de illegale mijnbouwactiviteiten in de regio. Architectuur bemiddelt daarbij: met vertel- en bouwtechnieken onthult het ontwerp wat eerder verzwegen werd. Volgens Topolnyk kan een zinnige wederopbouw pas plaatsvinden op basis van zo’n deconstructie.

Celebrating the unproductive: Spaces, structures and rituals of empowerment - Dividual
Op het terrein van de onvrije ‘Kolonie van Weldadigheid’ in Veenhuizen (Drenthe) waar wezen, kansarme gezinnen en bedelaars met landarbeid werden ‘opgevoed’, legt Dividual een strook aan ter ere van the unproductive, het onproductieve, onrendabele of nutteloze. Andrea Bit en Maciej Wieczorkowski vieren nutteloosheid op de site van een negentiende-eeuws sociaal experiment. Tegenover het harde werk dat de elite destijds aan wezen, daklozen en bedelaars oplegde om hun individuele karakters te verbeteren, stelt Dividual nu de gemeenschappelijke betekenis van werken en een alternatieve invulling van ‘algemeen nut’.

Wanneer je landschapsarchitectuur in dienst van de gemeenschap stelt, zeggen zij, verandert dat zowel het ontwerp als de ontwerper. Er ontstaat ruimte voor de culturele, materiële en natuurlijke hulpbronnen waaraan het collectief behoefte heeft. De diagonale strook die van elke productiviteit is uitgesloten verwildert in dit ontwerpvoorstel langzamerhand, terwijl het landschap eromheen transformeert tot een hyperefficiënt stelsel dat water, voedsel, elektriciteit en water genereert.

Grounds of [in]Justice: Healing trust and building compassion - Studio KIWI
In de kantoren waar de Belastingdienst tienduizenden Nederlanders dupeerde met terugvorderingen die in strijd waren met de grondbeginselen van de rechtsstaat, wil Studio KIWI juist nieuwe rechtsgronden, of grounds of justice, aanleggen. Het ontwerpbureau maakt van gebouwen waar het vertrouwen in de overheid een dieptepunt bereikte sites waar gewerkt kan worden aan de wederopbouw van vertrouwen en mededogen. Op elk van de locaties doen Kim Kool en Willemijn van Manen een ruimtelijke ingreep die correspondeert met een stap in het herstelproces. Zo richten ze plekken in voor woede en boetedoening, maar ook voor gesprek, herdenking en uitwisseling van verhalen. De ingrepen zijn toegespitst op de locaties zelf. Wat was er al en wat is er nog nodig om een impactvolle omgeving te creëren? Met Grounds of [in]Justice willen zij helen wat er beschadigd is én de kans verkleinen dat het opnieuw gebeurt.

Trefwoorden

tentoonstelling het nieuwe instituut prix de rome architectuur arna mackic jonge architecten lesia topolnyk studio kiwi prix de rome dividual

1	Kasteel met boerderij bij Maastricht getransformeerd tot hotel woensdag, 21 oktober
2	Makerskade – tijdelijke woningen met ontwerpkracht permanente kwaliteit gegeven maandag, 19 oktober
3	Team met Arons en Gelauff en Inside Outside wint tender Amstelkwartier woensdag, 21 oktober
4	Kandidaten voor nieuwbouw De Meervaart delen visie op de opgave woensdag, 21 oktober
5	Kraal architecten Utrecht voorziet gerenoveerde woning van uitbouw met trappenhuis donderdag, 22 oktober

Gerelateerde nieuwsberichten

Werkkamer van Alison Smithson als VR-installatie bij HNI

28 november 2022

Tentoonstelling rond vriendschap en werk van Jan Schoonhoven en Lothar Wolleh

11 juli 2023

Lesia Topolnyk wint Prix de Rome Architectuur 2022

2 december 2022

Site Practice wint Next Step Award 2022

4 november 2022

Genomineerden Abe Bonnema Prijs voor Jonge Architecten bekend

12 oktober 2022

Nieuwe Gezichten: Studio L A

27 mei 2022

Shortlist Prix de Rome Architectuur 2022 bekend

12 april 2022

Nieuwe Gezichten: Studio Ossidiana

24 maart 2022

Terugkijken: Afbraak van de architectuur

17 maart 2022

Architect Lesia Topolnyk: ik moedig iedereen aan om te gaan protesteren

2 maart 2022

Jonge architecten presenteren ontwerpstudies toekomst Maritiem Museum

25 januari 2022

Ontwerpen voor verduurzaming iconische stadskerken gepresenteerd

21 oktober 2021

Geheugenbalkon biedt uitzicht op werkzaamheden zuidelijke ringweg

5 juli 2021

Arna Mackic vraagt aandacht voor Srebrenica-genocide

6 juli 2020

Terugkijken: Door de ogen van Arna

29 mei 2020

Video: 'rijdend' gesprek Rijksbouwmeester en Archiprix-winnares

10 januari 2020

Archiprix 2019: twee winnaars, vier eervolle vermeldingen

24 juni 2019

Twee Nederlandse winnaars Archiprix International

8 mei 2019

Prix de Rome: de andere drie genomineerden

19 oktober 2018

Alessandra Covini wint Prix de Rome Architectuur 2018

18 oktober 2018

Toon alles

Andere nieuwsberichten

Universiteit Utrecht zoekt nieuwe bestemming voor loopbrug Mart van Schijndel

2 uur geleden

De uit 1989 stammende loopbrug moet wijken omdat een deel van het Groenmangebouw op Utrecht Science Park wordt gesloopt.

Wiegerinck geeft woonzorggebouw voor zorginstelling ronde vorm

3 uur geleden

Op het terrein van verpleeghuis De Twaalf Hoven in het Groningse Winsum ontwerpt Wiegerinck een nieuw woonzorggebouw. Het bureau gaf het twee verdiepingen tellende gebouw De Flint een ronde vorm.

Eklund_terbeek transformeert Schiedams rioolgemaal naar woonhuis

23 oktober, 3:43

Uitgangspunt van het ontwerp van eklund_terbeek is het behoud van de oorspronkelijke structuur en de architectonische kwaliteiten van het gemaal. Het bureau voegt daarbij een eigentijdse laag toe.

OMA past gerechtsgebouw landschappelijk in op oud vestingterrein Lille

23 oktober, 1:25

In Lille is het door OMA ontworpen nieuwe Paleis van Justitie opgeleverd. Het gebouw is landschappelijk ingepast op een terrein waar ooit vestingen van de bekende vestingbouwer Vauban lagen.

Vernieuwde tijdlijn van Carbonlab en Aveco de Bondt brengt klimaatdoelen en wettelijke verplichtingen in kaart

23 oktober, 2:21

De geactualiseerde tijdlijn maakt klimaatdoelen en duurzaamheidsregels concreet voor de bouwsector.

EIB: Nederland moet doelen uitstellen om personeelstekort bouw

23 oktober, 10:11

Nederland moet vanwege de personeelskrapte in de bouwsector scherpere keuzes maken over wat het wil realiseren en wanneer, stelt EIB-directeur Taco van Hoek.

Milieuorganisaties stappen naar rechter om nieuw besluit Schiphol

22 oktober, 1:18

Volgens de partijen legaliseert het nieuwe besluit ‘jarenlange illegale overlast’ en ‘schaadt het de gezondheid’.

EIB: 73.000 nieuwe mensen nodig in bouw, defensie zorgt voor druk

22 oktober, 11:10

De komende drie jaar heeft de bouwsector zo'n 73.000 nieuwe medewerkers nodig, denkt het Economisch Instituut voor de Bouw.

Kandidaten voor nieuwbouw De Meervaart delen visie op de opgave

21 oktober, 2:43

Tot en met vrijdag 29 oktober kan iedereen op de visies reageren.

VN-rapport: sterkere opwarming door vertrek VS uit Klimaatakkoord

21 oktober, 10:55

Zelfs als alle andere landen hun klimaatplannen volledig uitvoeren, zal de aarde eind deze eeuw 2,6 graden warmer zijn dan halverwege de negentiende eeuw.

Ga naar het nieuws-archief